ततः शप्तो मया नंदी भूलोकं गच्छ सत्वरम्
मग मी नंदीला शाप दिला, 'लवकर पृथ्वीवर जा.'
सोच्छ्वासहृदयो दीनो दुःखव्याकुललोचनः
त्याचं मन हुंदके देत होतं, तो खूपच दुःखी आणि डोळे वेदनेने भरलेले होते.
वंचितश्चाग्निना बाढं वासवेन विशेषतः 5.2.20.
त्याला अग्नीने आणि विशेषतः वासवाने फार फसवलं.
स दृष्टो लोकपालैस्तु तामवस्थां गतो गणः
त्या अवस्थेत असलेला तो गण लोकपालांना दिसला.
सर्वं निवेदितं तेन तेषामग्रे च नंदिना
त्याने सगळं त्यांच्या समोर, नंदीसमवेत सांगितलं.
ततश्च वचनं श्रुत्वा नंदी रोमांचकंचुकः पूजयामास विधिवद्धृत्वा कपालिकीं तनुम्
मग ती वचने ऐकून, नंदीच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले आणि त्याने कपालिकाची मूर्ती धारण करून योग्य रीतीने पूजा केली.
अशरीरसमुत्पन्ना वाणी लिंगात्तदा प्रिये पूजितोऽसौ महाभक्त्या प्रतीहारेण नंदिना
त्या वेळी, प्रिय, लिंगातून देहहीन वाणी उमटली; दरवान नंदीने मोठ्या भक्तीने त्याची पूजा केली.
तदाप्रभृति लोकेस्मिन्प्रतीहारेश्वरेश्वरः प्रभावः सर्वलोकानामत्यभीष्टफलप्रदः
त्या वेळेपासून या जगात दरवानांचा स्वामी सर्वांचा स्वामी झाला, त्याची महती सर्व लोकांना अतिशय हवी असलेली फळे देणारी ठरली.
पूजयिष्यंति ये भक्त्या प्रतीहारेश्वरं शिवम्
जे भक्तीने दरवानांच्या स्वामी शिवाची पूजा करतील,
सप्तजन्मकृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु
सात जन्मांचं पाप, ते थोडं असो वा जास्त,
मनसा ये स्मरिष्यति प्रतीहारेश्वरं शिवम्
जे आपल्या मनाने दरवानांच्या स्वामी शिवाचा स्मरण करतील,
ईश्वर उवाच यस्य दर्शनमात्रेण तिर्यग्योनिर्न लभ्यते
ईश्वर म्हणाले: ज्याला पाहिल्यानेच कोणालाही पशूयोनी मिळत नाही.
कौशिकोनाम राजाभूत्कुक्कुटो जायते सदा
कौशिक नावाचा एक राजा होता; तो नेहमी कोंबडा म्हणून जन्म घेतो.
व्याप्ता च पृथिवी तेन सशैलवनकानना
त्याच्यामुळे पृथ्वी, तिचे डोंगर, वन आणि झाडे सर्व व्यापली गेली होती.
विशालानाम विख्याता भार्या तस्य महीपतेः
त्या राजाची पत्नी विशाल नावाने प्रसिद्ध होती.
तया चकार सहितः स राज्यं राजसत्तमः
त्या दोघांनी मिळून तो श्रेष्ठ राजा राज्य चालवत होता.
तया सार्द्धं कदाचिच्च सुरतं नास्ति पार्वति
पार्वती, तरीही त्या दोघांमध्ये कधीच जवळीक झाली नाही.
एवं गच्छति काले तु सह राज्ञा स्मरातुरा ददर्श कीटमिथुनमनंगकलहातुरम्
अशा रीतीने काळ जात असताना, कामाने व्याकुळ झालेली राणी राजासोबत असताना, तिने प्रेमाच्या भांडणाने अस्वस्थ झालेल्या कीटकांच्या जोड्याला पाहिले.
प्रसादयंस्तथा कीटः स्वां प्रियां च मुहुर्मुहुः
तो कीटक पुन्हा पुन्हा आपल्या प्रियेचे मन जिंकण्याचा प्रयत्न करत होता.
भजस्व मां यथाकाममनंगशरपीडितम्
"जशी तुझी इच्छा असेल तशी मला जवळ घे, कारण मी प्रेमाच्या वेदनेने त्रस्त आहे."
न त्वया सदृशी लोके कामिनी विद्यते क्वचित् 5.2.21.
"तुझ्यासारखी कामुक स्त्री या जगात कुठेच नाही."
कुतो वा मयि दीने त्वं क्रुद्धेव प्रियवादिनि
"मी इतका दुःखी असताना, गोड बोलणारी तू माझ्यावर रागावल्यासारखी का वागतेस?"
सा तमाह प्रकोपाच्च किमालपसि मां वृथा प्रदत्तं कामलुब्धेन अन्यस्य कीटकाधम
ती रागाने म्हणाली, "माझ्याशी उगाच का बोलतोस? तुझ्या वासनेने दुसऱ्याला निवडले आहेस, कीटकांमध्ये नीच आहेस!"
नाहमेवं करिष्यामि कीटः प्राह पुनःपुनः
"मी असं करणार नाही," ती म्हणाली; पण तो कीटक पुन्हा पुन्हा विनवू लागला.
इति तद्वचनं श्रुत्वा सा प्रसन्नाभवत्तदा
ती त्याची वचने ऐकून शांत झाली.
दृष्ट्वा तन्महदाश्चर्यं सा राज्ञी विललाप ह न कामिताहं कांतेन मरिष्यामि न संशयः
ते अद्भुत दृश्य पाहून राणी दुःखी झाली, "माझ्या प्रियकराला मी हवी नाही, आता मी नक्कीच मरेन."
एवं विलप्य बहुधा विनिःश्वस्य पुनःपुनः
अशी अनेक प्रकारे हंबरडा फोडून, पुन्हा पुन्हा सुस्कारे टाकीत,
दृष्ट्वा तमृषिमासीनं तपोयोनिं दृढव्रतम्
तिने तपश्चर्येने जन्मलेला, कठोर व्रत पाळणारा ऋषी बसलेला पाहिला.
एकोऽयं संशयो ब्रह्मन्हृदये परिवर्त्तते न जाने कारणं किं तु संगमो नोपजायते
"ब्राह्मण, माझ्या मनात एकच शंका सतत फिरते—मला कारणच कळत नाही, पण आमच्या एकत्र येण्यात अडथळा का येतो."
यो गत्वा प्रमदाराज्यं जित्वा सर्वाः पुरा रणे नैव कामयते तासु किमेतदिति सुव्रत
"जो पूर्वी सर्व स्त्रियांना जिंकून, युद्धात सगळ्यांना हरवून आला, तो आता त्यांच्याकडे पाहतही नाही—हे सुव्रत, हे काय आहे?"