एतस्मिन्नंतरे शक्रो देवर्षिं नारदं मुनिम्
त्याच वेळी, इंद्राने नारद ऋषीला पाहिले,
दृष्ट्वा विनयसंपन्नं ब्रह्मचर्यपरायणम्
तो विनयशील आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारा आहे, असे पाहून,
त्वया दृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम्
तू हे सर्व, म्हणजे पृथ्वी, आकाश आणि स्वर्ग असे तिन्ही लोक पाहिले आहेस.
त्वत्तुल्यो नास्ति लोकेऽस्मिन्मु क्त्वैकं परमेष्ठिनम्
या जगात तुझ्यासारखा कोणी नाही, असे परब्रह्माला सांगितले.
योगेन तपसा भक्त्या यत्त्वया परितोषितः
योग, तप आणि भक्ती यामुळे तू त्याला प्रसन्न केले आहेस.
अतोऽहं प्रष्टुमिच्छामि कथ्यतां मम निश्चयम्
म्हणूनच मी तुला विचारू इच्छितो; माझा निश्चय मला सांग.
एवं श्रुत्वा तदा ध्यात्वा चिंतयामास नारदः 5.2.19.
हे ऐकून नारदाने ध्यान करून मनात विचार केला.
देवराज स्मृतं पुण्यं क्षेत्रराजमनुत्तमम्
देवराजा, पुण्यवान आणि श्रेष्ठ क्षेत्र म्हणून हे क्षेत्रराज आठवले जाते.
तस्माद्दशगुणं क्षेत्रं महाकालस्य कथ्यते
म्हणून महाकाळाचे क्षेत्र दहा पट श्रेष्ठ मानले जाते.
एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षो वर्णयित्वा च तं मुनिम्
हे ऐकल्यावर सहस्रनेत्र इंद्राने ते त्या ऋषीला सांगितले.
अंतरिक्षस्थितो जिष्णुरद्राक्षीच्च सुरैः सह
जिष्णु देवतांसोबत आकाशात उभा होता.
षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च
साठ कोटी हजार आणि साठ कोटी शंभर,
निर्माल्यलंघनाद्दोषो महान्भवति निश्चितम्
निर्माल्य ओलांडल्याने मोठा दोष नक्कीच होतो.
निर्माल्यदोषभीतास्ते क्षेत्रे न विविशुः सुराः
निर्माल्याचा दोष होईल या भीतीने देव त्या क्षेत्रात गेले नाहीत.
गणैर्नानाविधैः गेयैर्गीयमानश्च किंनरैः
विविध गणांसह, वेगवेगळ्या गाण्यांनी किंनरांनी गात असताना,
प्रफुल्लनयनैर्दृष्टः कोऽयं धन्यो महातपाः
फुललेल्या डोळ्यांनी त्यांनी पाहिलं, 'हा कोण आहे, असा पुण्यवान आणि मोठा तपस्वी?'
पप्रच्छुरमराः सर्वे कोऽयं रुद्रनिभो गणः 5.2.19.
सर्व देवांनी विचारलं, 'हा कोण आहे, जो रुद्रासारखा दिसणारा गण आहे?'
पृष्टस्तदा सुरैः सर्वैर्विस्मयाविष्टमानसैः
तेव्हा सर्व देवांनी, ज्यांच्या मनात आश्चर्य होतं, त्यांनी विचारलं.
देवानां पुरतो देवि निःशेषं कथितं तदा
देवी, त्या वेळी सर्व देवांसमोर सगळं पूर्णपणे सांगितलं गेलं.
हृष्टेन तेन मे दत्तं गणत्वं यत्सुदुर्लभम्
आनंदाने त्याने मला दुर्मिळ असा गणपद दिला.
पप्रच्छुरमरास्तच्च सादरं गणसत्तम
देवतांनी आदराने ते विचारलं, हे श्रेष्ठ गण.
महाकालवने पुण्ये लंघितं चरता त्वया
पवित्र महाकाळ वनात, तू फिरताना ते ओलांडलंस.
उपायस्तेन कथितो देवानां पुरतस्तदा
तो उपाय त्या वेळी देवांसमोर सांगितला गेला.
ईशानेश्वरदेवस्य तिष्ठतीशानभागतः
तो ईशान या देवाचा अंश म्हणून उभा आहे.
निर्माल्यलंघनोद्भूतं यत्पापं जायते महत्
निर्माल्य ओलांडल्याने जे मोठं पाप जन्माला येतं,
ततो देवगणाः सर्वे महाकालवने पुनः
मग सर्व देवगण पुन्हा महाकाळ वनात आले.
यथा लिंगं च तद्दृष्टं सर्वदोषक्षयंकरम् दोषो नष्टः सुराणां च ततो नामास्य चक्रिरे ।। 5.2.19.
जेव्हा त्यांनी ते लिंग पाहिलं, जे सर्व दोष नष्ट करणारं होतं, तेव्हा देवांचा दोष नाहीसा झाला; म्हणून त्यांनी त्याला हे नाव दिलं.
अस्माकं तेन कथितं नागचंडेन धीमता
हे आम्हाला बुद्धिमान नागचंडाने सांगितलं.
कृत्वास्य नाम ते देवा जग्मुः स्वर्गेहमुत्तमम् निर्माल्यलंघनोद्भूतं तेषां नश्यति पातकम्
त्याचं नाव घेतल्यावर देवांनी आपापल्या उत्तम स्वर्गात प्रस्थान केलं; उरलेल्या फुलांवर पाय पडल्याने जे पाप होतं, ते त्यांचं नाहीसं झालं.
नागचंडेश्वरं देवं ये पश्यंति दिनेदिने
जे लोक दररोज नागांचे चंडेश्वर देवाचं दर्शन घेतात,