को भवान्किं निमित्तं तु इह वा किमुपागतः
तू कोण आहेस? कोणत्या कारणासाठी आणि कशासाठी इथे आला आहेस?
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा प्रोक्तं तेनैव सादरम् प्रजापते महाभाग किं करोमि दिशस्व माम्
ब्रह्मदेवाचे शब्द ऐकून, त्याने आदराने उत्तर दिले: 'हे प्रजापती, मला सांगा, मी काय करावे?'
ब्रह्मोवाच मया तु सृष्टिकामेन ये प्रजापतयः कृताः
ब्रह्मदेव म्हणाले: सृष्टीची इच्छा धरून मी प्रजापती निर्माण केले आहेत.
त्वमग्रणीः प्रजासर्गे त्वदधीनमिदं जगत्
सृष्टीमध्ये तूच प्रमुख आहेस; हे जग तुझ्या अधीन आहे.
इत्युक्तो ब्रह्मणा देवि जगामादर्शनं स्मरः
ब्रह्मदेवाने असे सांगितल्यावर, हे देवी, स्मर अदृश्य झाला.
मद्वचो न कृतं यस्माद्भवनेत्रोद्भवाग्निना ब्रह्माणं प्रणतो भूत्वा प्रह्वः प्रांजलिरब्रवीत्
माझे वचन पाळले गेले नाही म्हणून, तुझ्या डोळ्यातून उत्पन्न झालेल्या अग्नीतून, तो ब्रह्मदेवाला वंदन करून, हात जोडून म्हणाला—
प्रसीद देवदेवेश अनन्यगतिके मयि 5.2.13.
हे देवतांचे देव, माझ्यावर कृपा कर, कारण मला दुसरा आधार नाही.
यस्मात्ते भक्तिरतुला ममोपरि महामते
कारण तुझी माझ्यावरील भक्ती अतुलनीय आहे, हे महाबुद्धिमान—
कामिनीनां कटाक्षेषु केशपाशेषु चैव हि
स्त्रियांच्या कटाक्षात आणि त्यांच्या केसांच्या वेणीत—
वसंते कोकिलालापे ज्योत्स्नायां जलदागमे
वसंत ऋतूत, कोकिळेच्या गाण्यात, चांदण्याच्या प्रकाशात आणि मेघ येताना—
स्त्रियोऽमृतमया धन्या संसारे सारकारणम्
स्त्रिया या खरोखर अमृतमय, धन्य आणि संसारातील मुख्य कारण आहेत.
एताभिर्वरनारीभिर्जगदेवं वशीकृतम्
या उत्तम स्त्रियांनीच जगाला आपल्या वशात केले आहे.
कृतश्चापि स्ववशता स्त्रीगौरवगतस्य च
स्त्रियांना दिलेल्या सन्मानामुळे आणि त्यांच्या स्वातंत्र्यामुळे हे घडले आहे.
स्त्रिय एव हि देवानामिंद्रादीनां भयाश्रयाः
खरंतर, स्त्रिया या इंद्रासारख्या देवतांनाही भीती देणाऱ्या आहेत.
पराभवः प्रभवति विवशत्वं च भीषणम्
पराभव येतो आणि भीषण अशा असहायतेची अवस्था निर्माण होते.
इत्युक्तो मन्मथो भद्रे ब्रह्मणा च विसर्जितः
असं म्हणून, हे भद्रे, ब्रह्मदेवांनी मनमथाला परत पाठवलं.
रतिप्रीतिसमायुक्तो झषकेतुर्मनोभवः 5.2.13.
रती आणि आनंदासोबत एकत्र होऊन, मत्स्यध्वज मनोभवाने मार्गक्रमण सुरू केलं.
पंडितांस्तापसान्वीरान्सुधियश्च जितेंद्रियान्
त्याने पंडित, तापस्वी, वीर, बुद्धिमान आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्यांनाही जिंकून टाकलं.
भूतप्रेतपिशाचांश्च यक्षगंधर्वकिंनरान्
त्याने भूत, प्रेत, पिशाच, यक्ष, गंधर्व आणि किन्नर यांनाही वश केले.
ममार्थे च कृतो यत्नश्चिंतयित्वा पुनःपुनः तस्य देवस्य कः शक्तः क्षोभणार्थं मया विना
माझ्यासाठी त्याने पुन्हा पुन्हा विचार करून सर्वतोपरी प्रयत्न केला—माझ्यावाचून त्या देवाला असं हलवू शकेल असा दुसरा कोण आहे?
इत्युक्त्वा तु समायातो यत्राहं तपसि स्थितः
असं म्हणून तो जिथे मी तप करत होतो तिथे आला.
दृष्टवान्मां तदा कामः पिंजकूटजटासटम्
तेव्हा कामदेवाने मला पाहिलं, माझ्या जटा पर्वताच्या शिखरासारख्या उंच रचलेल्या होत्या.
प्रेक्षमाणमृजुस्थानं नासावंशाग्र लोचनम्
त्याने मला सरळ बसलेला पाहिलं, माझं लक्ष नाकाच्या टोकावर केंद्रित होतं.
प्रविष्टः कररंध्रेण मदनो हृदये मम
माझ्या हाताच्या फटीतून मदन माझ्या हृदयात शिरला.
समाधेर्भावना दिव्या लक्ष्यप्रत्यक्षरूपिणी
समाधीची ती दिव्य भावना, जी ध्येयाचं प्रत्यक्ष दर्शन घडवते,
उन्मत्ततां गतोऽहं वै विकृतिं मदनात्मिकाम्
मी खरंच वेडा झालो, मदनामुळे मनात विकृती निर्माण झाली.
दृष्टो मयात्महृदये मन्मथोऽपथ्यकारकः 5.2.13.
माझ्या स्वतःच्या हृदयात मी मनमथाला, अमंगल घडवणाऱ्याला, पाहिलं.
अमानुषीं व्रजेद्योनिं योगिनं प्रविशेद्यदि
तो जर योग्याच्या अंगात शिरला, तर तो अमानुष जन्माला जाऊ शकतो.
एतस्मिन्नंतरे सोऽपि संतप्तो मदनो भृशम्
दरम्यान, मदनही फारच संतप्त झाला.
सहकारतरोर्मूले भूत्वा मधुसखस्तदा
मग तो आंब्याच्या झाडाच्या मुळाशी वसंताचा मित्र झाला.