यो यमुद्दिश्य वै कामं दर्शनं तु करिष्यति
जो कोणी एखाद्या इच्छेने त्याचे दर्शन घेण्यासाठी येतो,
अश्वमेधस्य यज्ञस्य सम्यगिष्टस्य यत्फलम् 5.2.12.
त्याला योग्य रीतीने केलेल्या अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
प्रसंगेनापि यः पश्येल्लोकपालेश्वरं शिवम्
कोणी सहजच लोकपालेश्वर शिवाचे दर्शन घेतले,
संक्रांतौ सोमवारे च चतुर्दश्यां विशेषतः
विशेषतः संक्रांतीला, सोमवारी किंवा चतुर्दशीला,
ते दुर्द्धर्षा भवंतीह शत्रूणां संगरे तथा
ते शत्रूंच्या युद्धात इथे अजिंक्य होतात,
क्रमेण वारुणं लोकं धनदस्य यथासुखम्
आणि पुढे त्यांना इच्छेनुसार वरुणाचा लोक किंवा कुबेराचे राज्य मिळते.
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, तुझ्या पापांचा नाश करणारे हे सामर्थ्य मी तुला सांगितले आहे.
यस्य दर्शनमात्रेण सौभाग्यं जायते शुभम्
फक्त त्याचे दर्शन झाले की शुभ आणि सौभाग्य प्राप्त होते.
ब्रह्मणो ध्यायमानस्य प्रजाकामस्य पार्वति अलंकारावृतः कांतो दिव्यमंडनमंडितः
ब्रह्मदेव अपत्यांची इच्छा धरून ध्यान करत असताना, दागिन्यांनी आणि दिव्य अलंकारांनी सजलेला, सुंदर असा एक पुरुष प्रकट झाला.
तं दृष्ट्वा परमं दिव्यं कांतं सौभाग्यशोभितम्
तो अत्यंत दिव्य, मनमोहक आणि सौभाग्याने उजळलेला आहे हे पाहून—
को भवान्किं निमित्तं तु इह वा किमुपागतः
तू कोण आहेस? कोणत्या कारणासाठी आणि कशासाठी इथे आला आहेस?
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा प्रोक्तं तेनैव सादरम् प्रजापते महाभाग किं करोमि दिशस्व माम्
ब्रह्मदेवाचे शब्द ऐकून, त्याने आदराने उत्तर दिले: 'हे प्रजापती, मला सांगा, मी काय करावे?'
ब्रह्मोवाच मया तु सृष्टिकामेन ये प्रजापतयः कृताः
ब्रह्मदेव म्हणाले: सृष्टीची इच्छा धरून मी प्रजापती निर्माण केले आहेत.
त्वमग्रणीः प्रजासर्गे त्वदधीनमिदं जगत्
सृष्टीमध्ये तूच प्रमुख आहेस; हे जग तुझ्या अधीन आहे.
इत्युक्तो ब्रह्मणा देवि जगामादर्शनं स्मरः
ब्रह्मदेवाने असे सांगितल्यावर, हे देवी, स्मर अदृश्य झाला.
मद्वचो न कृतं यस्माद्भवनेत्रोद्भवाग्निना ब्रह्माणं प्रणतो भूत्वा प्रह्वः प्रांजलिरब्रवीत्
माझे वचन पाळले गेले नाही म्हणून, तुझ्या डोळ्यातून उत्पन्न झालेल्या अग्नीतून, तो ब्रह्मदेवाला वंदन करून, हात जोडून म्हणाला—
प्रसीद देवदेवेश अनन्यगतिके मयि 5.2.13.
हे देवतांचे देव, माझ्यावर कृपा कर, कारण मला दुसरा आधार नाही.
यस्मात्ते भक्तिरतुला ममोपरि महामते
कारण तुझी माझ्यावरील भक्ती अतुलनीय आहे, हे महाबुद्धिमान—
कामिनीनां कटाक्षेषु केशपाशेषु चैव हि
स्त्रियांच्या कटाक्षात आणि त्यांच्या केसांच्या वेणीत—
वसंते कोकिलालापे ज्योत्स्नायां जलदागमे
वसंत ऋतूत, कोकिळेच्या गाण्यात, चांदण्याच्या प्रकाशात आणि मेघ येताना—
स्त्रियोऽमृतमया धन्या संसारे सारकारणम्
स्त्रिया या खरोखर अमृतमय, धन्य आणि संसारातील मुख्य कारण आहेत.
एताभिर्वरनारीभिर्जगदेवं वशीकृतम्
या उत्तम स्त्रियांनीच जगाला आपल्या वशात केले आहे.
कृतश्चापि स्ववशता स्त्रीगौरवगतस्य च
स्त्रियांना दिलेल्या सन्मानामुळे आणि त्यांच्या स्वातंत्र्यामुळे हे घडले आहे.
स्त्रिय एव हि देवानामिंद्रादीनां भयाश्रयाः
खरंतर, स्त्रिया या इंद्रासारख्या देवतांनाही भीती देणाऱ्या आहेत.
पराभवः प्रभवति विवशत्वं च भीषणम्
पराभव येतो आणि भीषण अशा असहायतेची अवस्था निर्माण होते.
इत्युक्तो मन्मथो भद्रे ब्रह्मणा च विसर्जितः
असं म्हणून, हे भद्रे, ब्रह्मदेवांनी मनमथाला परत पाठवलं.
रतिप्रीतिसमायुक्तो झषकेतुर्मनोभवः 5.2.13.
रती आणि आनंदासोबत एकत्र होऊन, मत्स्यध्वज मनोभवाने मार्गक्रमण सुरू केलं.
पंडितांस्तापसान्वीरान्सुधियश्च जितेंद्रियान्
त्याने पंडित, तापस्वी, वीर, बुद्धिमान आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्यांनाही जिंकून टाकलं.
भूतप्रेतपिशाचांश्च यक्षगंधर्वकिंनरान्
त्याने भूत, प्रेत, पिशाच, यक्ष, गंधर्व आणि किन्नर यांनाही वश केले.
ममार्थे च कृतो यत्नश्चिंतयित्वा पुनःपुनः तस्य देवस्य कः शक्तः क्षोभणार्थं मया विना
माझ्यासाठी त्याने पुन्हा पुन्हा विचार करून सर्वतोपरी प्रयत्न केला—माझ्यावाचून त्या देवाला असं हलवू शकेल असा दुसरा कोण आहे?