इत्यादिबहुशोभाढ्यं सर्वदिक्षु मनोहरम् यत्प्रभावादभूत्तीर्थं पावनं तत्सदा महत्
अशा अनेक शोभेने नटलेले, सर्व दिशांना मोहून टाकणारे, ज्याच्या प्रभावाने ते स्थान नेहमीच पवित्र आणि पुण्यदायी तीर्थ बनले.
तत्पूर्वं गौतमस्यर्षेराश्रमं पावनं महत् प्रथमं ते मुनिश्रेष्ठ पितुः किल तपोनिधेः
पूर्वी तिथे गौतम ऋषींचे पवित्र आणि महान आश्रम होते, हे मुनिश्रेष्ठा, तुझे वडील, तपस्वी, यांनी प्रथम स्थापन केले होते.
नानाविधानि तीर्थानि चाश्रमाश्चैव सर्वशः
तेथे विविध प्रकारची तीर्थस्थाने आणि सर्व प्रकारचे आश्रम आहेत.
तमसानाम सा ज्ञेया वर्तते तटिनी शुभा
ती शुभ नदी तमसा या नावाने ओळखली जाते.
तत्र स्नानेन दानेन श्राद्धेन च विशेषतः
तेथे विशेषतः स्नान, दान आणि श्राद्ध केल्याने,
मार्गशीर्षे शुक्लपक्षे पञ्चदश्यां विशेषतः
विशेषतः मार्गशीर्ष महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पंधराव्या दिवशी,
तस्मादत्र प्रकर्तव्यं स्नानं निर्मलमानसैः
म्हणून येथे शुद्ध मनाने स्नान करावे.
अतः परं प्रवक्ष्यामि तमसापरमं शुभम्
आता मी तुला तमसेपलीकडील आणखी एक अत्यंत शुभ स्थान सांगतो.
भाद्रे शुक्लचतुर्थ्यां तु तस्य यात्रा शुभावहा तस्य स्मरणमात्रेण सर्वविघ्नविनाशनम् ।। 2.8.9.
भाद्रपद महिन्यात शुक्ल पक्षातील चतुर्थीला, त्या ठिकाणी यात्रा केल्याने शुभ फल मिळते; फक्त त्याचे स्मरण केले तरी सर्व विघ्ने नाहीशी होतात.
तस्माद्दक्षिणदिग्भागे भैरवो नाम नामतः
त्यामुळे दक्षिण दिशेला भैरव नावाचा एक स्थान आहे.
रक्षितो वासुदेवेन क्षेत्ररक्षार्थमादरात् मनोभीष्टफलप्राप्तिर्भैरवस्य सदाऽऽदरात्
क्षेत्राच्या रक्षणासाठी वासुदेवाने जपलेले, आणि भैरवाची भक्ती केल्याने मनातील सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
मार्गशीर्षस्य कृष्णायामष्टम्यां तस्य निर्मिता
मार्गशीर्ष महिन्यातील कृष्ण पक्षातील अष्टमीला ते स्थापन करण्यात आले.
पशूपहारसंभूति कर्तव्यं पूजनं जनैः
लोकांनी पूजा करताना जनावरांचे आणि इतर वस्तूंचे अर्पण करावे.
निर्विघ्नं तीर्थवसतिर्भैरवस्य प्रसादतः
भैरवाच्या कृपेने तीर्थस्थळी निवास कोणत्याही अडथळ्याशिवाय होतो.
एतस्मिन्नुत्तरे भागे रम्यं भरतकुण्डकम्
या उत्तर भागात रम्य भरतकुंड आहे.
तत्र स्नानं तथा दानं सर्वमक्षयतां व्रजेत्
तेथे स्नान आणि दान केल्याने सर्व पुण्य अक्षय राहते.
यत्नतो देवताः पूज्या वस्त्रादिभिरलंकृतैः
देवतांना काळजीपूर्वक, वस्त्र आणि दागिने घालून पूजा करावी.
रामचन्द्रं हृदि ध्यायन्निर्मलात्मा जितेन्द्रियः
जो मन शुद्ध आणि इंद्रिये जिंकून रामचंद्राचा हृदयात ध्यान करतो,
तत्र चक्रे महत्कुण्डं भरतो नाम भूपतिः 2.8.9.
तेथे भरत नावाच्या महान राजाने मोठे कुंड बांधले.
तत्कुंडे सुमहत्पुण्यं नानापुण्यसमन्वितम्
त्या कुंडात अपार पुण्य आहे, विविध पुण्यांनी भरलेले आहे.
हंससारसचक्राह्व विहंगमविराजितम्
तेथे हंस, सारस, चक्रवाक आणि इतर सुंदर पक्षी शोभा देतात.
तत्र स्नानं महापुण्यं प्रमोदानन्दनिर्मलम् पितरस्तस्य तुष्यंति तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः
तेथे स्नान केल्याने मोठे पुण्य, आनंद आणि निर्मळता मिळते; पितर आणि सर्व देवता संतुष्ट होतात.
स्वर्णं चान्नं विधानेन दातव्यं च द्विजन्मने
सोने आणि अन्न योग्य रीतीने द्विजाला द्यावे.
तत्पश्चिमदिशाभागे जटाकुण्डमनुत्तमम्
त्याच्या पश्चिम दिशेला उत्तम जटाकुंड आहे.
जटाकुण्डमिति ख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्
जटाकुंड सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ म्हणून प्रसिद्ध आहे.
पूर्वकुण्डेषु संपूज्यो भरतः श्रीसमन्वितः चैत्रकृष्णचतुर्दश्यां यात्रा सांवत्सरी भवेत्
पूर्वीच्या कुंडांमध्ये श्रीसमेत भरताची पूजा करावी; चैत्र महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला वार्षिक यात्रा होते.
इति परमविधानैः पूजयेद्रामसीते तदनु भरतकुण्डे लक्ष्मणं च प्रपूज्य
उच्च विधीनुसार प्रथम राम आणि सीतेची पूजा करावी, नंतर भरतकुंडात लक्ष्मणाची पूजा करावी.
अजितं पूजयेद्विप्र तस्य सिद्धिः करे स्थिता
ब्राह्मण, अजिताची पूजा करावी; त्याला यश निश्चित मिळते.
महोत्सवस्तु कर्तव्यो गीतवादित्रसंयुतः
गाणे आणि वाद्यांसह मोठा उत्सव साजरा करावा.
एतस्मादुत्तरे विद्वन्वीरस्य शुभसूचकम्
या उत्तर बाजूला, ज्ञानी, वीराचे शुभ चिन्ह आहे.