सर्पश्च कंबलोनाम लोकं पैतामहं गतः
कांबळा नावाचा सर्प पितृलोकात गेला.
यमुनांभसि संलीनः कालियो भयविह्वलः
काळियाने, भयाने व्याकुळ होऊन, यमुनेच्या पाण्यात लपून बसला.
एवं ते सर्परा जानो नागाः सुस्मितशोभने धृतराष्ट्रस्तथा नागः प्रयागमगमत्प्रिये
अशीच, सुंदर हास्य असलेल्या तुझ्यासमोर, सर्व नागराज आणि नाग, धृतराष्ट्रासह, प्रयागात गेले.
प्रणम्य तमथोवाच मातुरुत्संगसंस्थिताः
माताच्या मांडीवर बसून, तिने त्याला नमस्कार करून बोलली.
मात्रा शप्ता वयं देव क्रुद्धया तव संनिधौ
हे देव, तुझ्या उपस्थितीत आमच्या रागावलेल्या मातांनी आम्हाला शाप दिला.
सर्पसत्रो हि भविता राज्ञो जन्मेजयस्य च ।। 5.2.10.
राजा जनमेजयाचा सर्पयज्ञ होणार आहे.
त्वं च वत्स ममादेशान्महाकालवनं व्रज
माझ्या आज्ञेने, बाळा, तू महाकालवनात जा.
समाराधय देवेशं महामायासमीपतः
महामायेच्या समीप देवेशाची पूजा कर.
तत्र गत्वाथ कर्कोटः स्वयं देवि समाहितः तस्य तुष्टोथ देवेशो वरं प्रादाद्य शस्विनि
तेथे गेल्यावर, कर्कोटाने मन एकाग्र करून देवी, देवेशाला प्रसन्न केला; त्याने त्याला वर दिला.
ये दंदशूकाः क्रूराश्च पापाचारा विषोल्बणाः
जे दंडशूक सर्प क्रूर, दुष्ट वागणारे आणि विषाने भरलेले आहेत—
भक्त्या तवाद्य तुष्टोस्मि त्वं मे सायुज्यतां व्रज
आज तुझ्या भक्तीमुळे मी प्रसन्न आहे; तू माझ्या सहवासात ये.
कर्कोटकेश्वरः ख्यातस्ततो देवो महेश्वरः
त्या दिवसापासून महेश्वराला कर्कोटकेश्वर म्हणतात.
यस्तं पूजयते देवं भक्त्या युक्तो हि मानवः
जो मनुष्य भक्तीने त्या देवाची पूजा करतो—
व्याधितो व्याधितो मुक्तो दुःखी दुःखात्प्रमुच्यते
रोग्यांना रोगातून मुक्ती मिळते, दुःखी दुःखातून सुटतात.
नियमेन प्रपश्यंति ये च कर्कोटकेश्वरम्
जे लोक नियमाने कर्कोटकेश्वराचे दर्शन घेतात,
पंचम्यां च चतुर्दश्यां ये पश्यंति रवेर्दिने 5.2.10.
आणि जे लोक पंचमी किंवा चतुर्दशीला, सूर्याच्या दिवशी त्याचे दर्शन घेतात,
या नारी दुर्भगा सापि सौभाग्यं लभते सदा शिशुग्रहाश्च नश्यंति नापमृत्युभयं भवेत्
ज्या स्त्रीला दुर्दैव आहे, तिलाही नेहमीच सौभाग्य मिळते; लहानपणीचे रोग नाहीसे होतात आणि अकाली मृत्यूचे भय राहत नाही.
यंयं काममभिध्यायेन्मन सा भक्तिमान्नरः
जो भक्त मनात ज्या ज्या इच्छा धरतो,
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, पापांचा नाश करणारी त्याची ही शक्ती तुला सांगितली आहे.
श्रीमहादेव उवाच लिंगमेकादशं विद्धि देवि सिद्धेश्वरं शुभम्
श्रीमहादेव म्हणाले: हे देवी, एकादशवे लिंग म्हणजे सिद्धेश्वर हे जाण.
देव दारुवने पूर्वं विप्रा योगसमन्विताः
पूर्वी दारूवनात योगसंपन्न ब्राह्मण होते.
शाकाहारा निराहाराः पर्णाहारास्तथापरे
काही लोक फक्त भाज्या खात, काही काहीच खात नसत, तर काही फक्त पानांवर जगत.
केचिद्वीरासनरता धूम्रपानरताः परे
काही वीरासनात रमलेले, काही धूर पिण्यात रमलेले होते.
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि कुर्वन्त्यन्ये समाहिताः
काही लोक एकाग्र होऊन कृत्च्र, चांद्रायण यांसारखी कठोर व्रते करत होते.
दुःखार्त्ताश्चिंतयामासुः कथं सिद्धिर्भविष्यति
दुःखाने त्रस्त होऊन, 'सिद्धी कशी मिळेल?' असे ते विचार करत होते.
व्यर्था श्रुतिस्तथा जाता या गीता मुनिभिः पुरा
म्हणून पूर्वी ऋषींनी गायलेली श्रुती व्यर्थ झाली.
अंजनं गुटिका चैव पादुकागमनं तथा
काजळ, गोळ्या आणि पादुका घालून चालणे,
एवं तेऽचिंतयसिद्धाः परमामर्षपूरिताः
अशा प्रकारे, विचाराने सिद्ध झालेले ते लोक अतिशय संतापाने भरले.
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी 5.2.11.
याच वेळी, एक देहहीन वाणी बोलली.
माऽवमन्यध्वमार्या हि श्रुतिर्व्यर्था महीतले
हे आर्यजन, श्रुती पृथ्वीवर व्यर्थ आहे असे दुर्लक्ष करू नका.