भविष्यंति महात्मानः पुत्रैश्वर्यसमन्विताः 5.2.1.
ते मोठ्या मनाचे होतात आणि त्यांना मुले व संपत्ती मिळते.
स्तुता गंधर्वमुख्यैश्च रुद्रलोके च शाश्वते
गंधर्वांमधील श्रेष्ठ लोक त्यांची स्तुती करतात आणि ते कायम रुद्राच्या लोकात वास करतात.
कृतपुण्या नरा मर्त्त्यास्ते यांति परमं पदम्
जे माणसे पुण्य केलेली असतात, ती या जगातून जाऊन परमपदाला पोहोचतात.
अशुभं क्षयमाप्नोति कस्तं न प्रणमेच्छिवम्
तो सर्व अशुभ नष्ट करतो—मग असा शिवाला नमस्कार कोण करणार नाही?
मुच्यते ब्रह्महत्यादिपा तकैर्नरकप्रदैः
ब्रह्महत्येसारख्या नरकाला नेणाऱ्या पापांपासून माणूस मुक्त होतो.
राजसूयशतेनैव यत्पुण्यं च भविष्यति
इथे मिळणारे पुण्य शंभर राजसूय यज्ञाच्या पुण्याइतके आहे.
किं तीर्थैर्विविधैः स्नानैः किं दानैर्विविधैः कृतैः
मग वेगवेगळ्या तीर्थयात्रा, स्नान किंवा दान यांची गरजच काय?
अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां दिने सोमस्य शक्तितः कुलानां तारयत्येव मातृकं पितृकं शतम्
अष्टमी किंवा चतुर्दशीच्या दिवशी, आपल्या शक्तीनुसार, माणूस आपल्या शंभर मातृ आणि पितृ कुलांना तारतो.
ये च पश्यंति पुरुषा भावहीनाः प्रसंगतः
आणि जे पुरुष केवळ योगायोगाने, मनात काही भाव नसताना, त्या लिंगाचे दर्शन घेतात,
एतत्ते कथितं देवि लिंगमहात्म्यमुत्तमम्
हे देवी, मी तुला या लिंगाचे श्रेष्ठ महात्म्य सांगितले आहे.
श्रीरुद्रउवाच शृणु गुहेश्वरं लिंगं द्वितीयं पापनाशनम्
श्रीरुद्र म्हणाले: आता गुहेश्वर या दुसऱ्या पापनाशक लिंगाबद्दल ऐक.
पुरा राथंतरे कल्पे देवदारुवने शुभे योगाभ्यासरतो नित्यं शांतिदांतिसमास्थितिः
पूर्वी, रथंतर कल्पात, शुभ देवदारू वनात, एकजण नेहमी योगाभ्यासात मग्न होता आणि शांतता व संयम यांत स्थिर होता.
सिद्धिकामस्तपस्तेपे कथं सिद्धो भवाम्यहम्
सिद्धी मिळावी म्हणून त्याने कठोर तप केले आणि 'मी कसा सिद्ध होऊ?' असा विचार केला.
इति संचिंत्य हृदये प्रारब्धं तप उत्तमम्
असा विचार करून त्याने मनापासून श्रेष्ठ तप सुरू केले.
कस्मिंश्चिदथ काले तु विद्धस्य पर्वतात्मजे
नंतर काही काळाने पर्वतराजाच्या कन्येला काही त्रास झाला.
स च दृष्ट्वा तदाश्चर्यं विस्मयं परमं गतः
आणि ते अद्भुत दृश्य पाहून तो माणूस अत्यंत आश्चर्यचकित झाला.
अहो तपःप्रभावोऽयं प्राप्ता सिद्धिर्मयाद्य वै
अहो, तपस्येची ही किती मोठी शक्ती! आज मला खऱ्या अर्थाने यश मिळालं.
शरीरं कुत्सितं चेदं मलमूत्रेण संयुतम् हर्षेण महता युक्तः स ननर्त्त द्विजस्तथा
हे शरीर जरी अपवित्र आणि घाण-मूत्रानं भरलेलं असलं, तरी मोठ्या आनंदानं भारावून तो ब्राह्मण नाचू लागला.
एतस्मिन्नृत्यति विप्रे जगत्स्थावर जंगमम्
त्या ब्राह्मणाच्या नृत्यावर साऱ्या जगातली स्थावर-जंगम सृष्टीही नाचू लागली.
न स्वाध्यायो वषट्कारः कर्मकांडो न च क्वचित् ।। 5.2.2.
कुठेही वेदपठण, वषट् उच्चार किंवा कर्मकांड होत नव्हतं.
एतस्मिन्नंतरे देवा ब्रह्मविष्णु पुरःसराः
तेव्हाच ब्रह्मा आणि विष्णू यांच्या पुढाकाराने सर्व देवता
ऋषौ मंकणके देव नृत्यति नृत्यति सर्वतः
मंकणक ऋषी सर्वत्र नाचत असल्याचं पाहिलं.
चलिताः पर्वताः स्थानात्क्षुभिता मेघपंक्तयः
पर्वत आपल्या जागेवरून हलले आणि ढगांच्या रांगा अस्वस्थ झाल्या.
स्रोतोमात्रा महानद्यो ग्रहा उन्मार्गतः स्थिताः
मोठ्या नद्या केवळ लहान धारांमध्ये वाहू लागल्या आणि ग्रह आपला मार्ग सोडून गेले.
त्रैलोक्यं व्याकुलीभूतं यावन्नायाति संक्षयम्
तीनही लोकं गोंधळून गेली, जणू काही सर्वनाशच होणार आहे.
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा त्रिदशानां यशस्विनि
त्या तेजस्वी देवतांची ही वचने ऐकून,
द्विजरूपं समास्थाय मया पृष्टो द्विजोत्तमः
मी ब्राह्मणाचं रूप घेऊन त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला विचारलं.
विरुद्धमृषिधर्माणां कामरागेण नर्त्तनम्
कामवासनेने नृत्य करणं हे ऋषींच्या आचारधर्माला विरोधी आहे.
ब्राह्मणस्य तपो भ्रंशः सदाचारस्य सत्तम
हे सत्पुरुषा, ब्राह्मणाचं तप आणि सदाचार याचं हे मोठं पतन आहे.
अतएव हि मे नृत्यं सिद्धोऽहं नात्र संशयः ।। 5.2.2.
म्हणूनच, माझ्या या नृत्यामुळेच मी सिद्ध झालो आहे—यात काहीच शंका नाही.