यानि तीर्थानि वंद्यानि यानि लिंगानि संति वै
जितकीही पूज्य तीर्थस्थळे आणि जितकीही शिवलिंगे आहेत—
क्षेत्रमाद्यं महादेवि ममातीव प्रियं सदा ।। 5.2.1.
हे महादेवी, हे क्षेत्र सर्वात श्रेष्ठ आहे आणि मला नेहमीच अतिशय प्रिय आहे.
यत्रास्ति च महापुण्या सर्वपापहरा परा
जेथे एक अत्यंत पुण्यवान स्थान आहे, जे सर्व पापं दूर करते.
नीलगंगा चतुर्थी तु श्रेष्ठा नद्यः प्रकीर्तिताः
नीलगंगा ही चौथी आणि सर्वात श्रेष्ठ म्हणून प्रसिद्ध नद्या आहेत.
गंगायास्त्रिगुणं देवि चतुर्वर्गफलप्रदम्
हे देवी, ती गंगेपेक्षा तीनपट अधिक पुण्य देते आणि धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष या चारही पुरुषार्थांचे फळ मिळवून देते.
सिद्धलिंगानि तिष्ठंति भुक्तिमुक्तिकराणि च
तेथे सिद्ध लिंगे आहेत, जी भोग आणि मोक्ष दोन्ही देतात.
एकादश तथा रुद्रा आदित्या द्वादश स्मृताः
तेथे अकरा रुद्र आणि बारा आदित्य आहेत, असे सांगितले जाते.
यदाहं गतवांस्तत्र महाकालवने शुभे
जेव्हा मी त्या पवित्र महाकाळ वनात गेलो होतो—
एभिर्व्याप्तं क्षेत्रमिदं देवि योजनमायतम्
हे देवी, हे क्षेत्र एक योजन विस्तारलेले असून, या सर्वांनी भरलेले आहे.
तानि विस्तरतो ब्रूहि सर्वपापहराणि तु
ती सर्व पापं दूर करणारी स्थाने तू विस्ताराने सांग.
ख्यातं पृथिव्यां प्रथममगस्त्येश्वरमुत्तमम् 5.2.1.
पृथ्वीवर प्रथम आणि श्रेष्ठ म्हणून अगस्त्येश्वर प्रसिद्ध आहे.
उमोवाच अगस्त्येश्वरनामेह कथं लब्धमनेन वै
उमा म्हणाली: या स्थळाला अगस्त्येश्वर हे नाव कसे मिळाले?
सर्वपापप्रशमनीं समीहितफलप्रदाम्
हे स्थान सर्व पापं शांत करतं आणि इच्छित फळं देते.
पुराऽसुरैर्जिता देवा निरुत्साहाश्च ते ततः भ्रष्टैश्वर्य्यास्तदा देवि चेरुर्देवा महीतले
पूर्वी असुरांनी देवांना जिंकले आणि त्यांचा उत्साह व ऐश्वर्य हरपल्यामुळे, हे देवी, देवता पृथ्वीवर भटकू लागले.
ततः कदाचित्ते दीना दीप्तमादित्यवर्चसम्
मग कधीतरी ते दुःखी देवता तेजस्वी सूर्यप्रमाणे उजळणाऱ्याला पाहिले.
अभिवाद्य ततो देवा दृष्ट्वा तं तेजसा वृतम्
तेव्हा त्या तेजाने वेढलेल्या त्या पुरुषाला पाहून देवांनी नमस्कार केला.
दानवैर्निर्जिता युद्धे सर्वे स्वर्गाच्च पातिताः
दानवांनी युद्धात हरवल्यामुळे सर्व देव स्वर्गातून खाली पडले.
इत्युक्तः स तदा देवैरगस्त्यः कुपितोऽभवत्
देवांनी असे सांगितल्यावर अगस्त्य त्या वेळी रागावला.
तदा दीप्तांशुजालेन निर्दग्धा दानवास्तथा
मग त्याच्या प्रखर तेजाने दानव जळून गेले.
दह्यमानास्ततो दैत्या स्तस्यागस्त्यस्य तेजसा
मग त्या अगस्त्याच्या तेजामुळे दैत्य होरपळले.
ततो ऽगस्त्यो महात्मा वै तान्हत्वा शोकमूर्छितः 5.2.1.
मग त्या महात्मा अगस्त्यांनी त्यांना मारल्यानंतर त्यांना फार दुःख झालं.
कृतं घोरं महत्पापं हता यद्दानवा मया किं करोमि क्व गच्छामि कथं शुध्येय चाप्यहम्
मी मोठं आणि भयंकर पाप केलं, कारण मी दानवांना मारलं. आता मी काय करू? कुठे जाऊ? मी कसा शुद्ध होऊ?
एवं चिंतयतस्तस्य समागच्छत्पितामहः
अशा विचारात असताना त्यांच्याकडे ब्रह्मा आले.
लक्ष्यसे मुनिशार्दूल कारणं कथ्यतां त्वरम्
मुनिश्रेष्ठ, तुला पाहिलं आहे, लवकर कारण सांग.
देवदेव जगन्नाथ दाहोंतर्मानसं मम
देवतांचा देव, जगाचा स्वामी, माझ्या मनात जळजळ होते आहे.
ममोपायं समाचक्ष्व प्रसादत्सुरसत्तम
देवतांमधील श्रेष्ठ, कृपेनं मला उपाय सांग.
प्रोवाचेदं सुरश्रेष्ठः शृणु त्वं यत्नतः परम्
देवतांमधील श्रेष्ठ म्हणाले, तू काळजीपूर्वक ऐक.
महाकालवने दिव्ये यक्षगंधर्वसेविते
महाकाळाच्या दिव्य अरण्यात, जिथे यक्ष आणि गंधर्व वावरतात,
पिशाचस्यापि तीर्थस्य भागे दक्षिणतः स्थितम्
पिशाच्चांच्या तीर्थाच्या दक्षिणेला त्या अरण्याचा एक भाग आहे.
आराधय शुभं लिंगं सर्वपापप्रणा शनम्
तिथे सर्व पापे दूर करणाऱ्या शुभ लिंगाची पूजा कर.