दर्दुरेश्वरस्ततः प्रोक्तो द्वारे चोत्तरसंज्ञिके
त्याचप्रमाणे उत्तरेकडील दरवाजाजवळ दर्डुरेश्वर म्हणूनही ओळख आहे.
महाकालवने रम्ये समाख्याता हि पावनाः
महा काळवनात रमणीय आणि पावन अशी ही स्थाने प्रसिद्ध आहेत.
महाकालवने व्यास लिंगसंख्या न विद्यते
महा काळवनात, व्यास, लिंगांची संख्या कुणालाही माहीत नाही.
यस्य देवस्य यत्तीर्थं तन्नाम्ना परिकीर्तितम् 5.1.70.
ज्या देवतेचे जे तीर्थ आहे, त्याचे नाव त्या देवतेच्या नावावर ठेवले आहे.
तथा नवग्रहाः पुण्याः समाख्याताः पुराऽनघ
त्याचप्रमाणे, हे निष्पापा, नवग्रहांचीही पुण्य स्थाने सांगितली गेली आहेत.
नरादित्य इति ख्यातः सोमेश्वरस्ततः परः
तो नरादित्य म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि पुढे सोमेश्वर म्हणूनही ओळखला जातो.
बृहस्पतीश्वरः प्रोक्तस्तथा शुक्रेश्वरः शिवः
बृहस्पतीश्वर असं म्हणतात, तसंच शुक्रेश्वर म्हणजेच शिव.
ग्रहा राज्यं प्रयच्छंति ग्रहा राज्यं हरंति च
ग्रह राज्य देतात आणि ग्रह राज्य काढूनही घेतात.
ग्रहतीर्थे नरः स्नात्वा ग्रहाणामर्चनं चरेत्
ग्रहांच्या तीर्थावर स्नान केल्यावर माणसानं ग्रहांची पूजा करावी.
एवं व्यास समाख्याता मया देवाश्च तीर्थकाः
असा, व्यास, मी तुला देव आणि तीर्थांची माहिती सांगितली.
ग्रहपीडासु चोग्रासु दारिद्र्ये घोरसंकटे
ग्रहांच्या कठीण त्रासात, दारिद्र्यात आणि भयंकर संकटात—
क्षेत्रस्यांतर्गृहीं नित्यं ये कुर्वंति नरोत्तमाः
जे उत्तम पुरुष नेहमी क्षेत्राच्या आत पूजा करतात—
अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो धनमाप्नुयात् 5.1.70.
ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळतं; गरीबाला धन मिळतं.
अक्षया संततिस्तस्य शिवलोके महीयते
त्याची वंश परंपरा अखंड राहते आणि तो शिवाच्या लोकात सन्मानित होतो.
अवंतीतीर्थमाहात्म्यं पवित्रं वेदसंमितम्
अवंती तीर्थाचं माहात्म्य पवित्र आहे आणि वेदांनुसार आहे.
भूयस्तु श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो ब्रह्मविदां वर तीर्थानि कतिसंख्यानि विद्यंते ह्यत्र सुव्रत
पण पुन्हा, मला तुझ्याकडून ऐकायचं आहे, ब्रह्मविद्येत श्रेष्ठ असलेल्या, इथे किती तीर्थ आहेत, हे सांग, हे सदाचरणी.
उमामहेश्वरसंवादं नारदस्य च धीमतः
उमा आणि महेश्वर यांचा संवाद आणि धीर नारणाचा संवाद—
तीर्थानि यानि वर्तंते तानि नो वद विस्तरात्
इथे जी तीर्थं आहेत, ती सविस्तर सांग.
इति पृष्टस्तदा विप्र नारदेन पुराऽनघ
अशा प्रकारे, पापरहित ब्राह्मण, पूर्वी नारदाने मला विचारलं होतं.
तीर्थानि यानि तिष्ठंति तानि वक्ष्यामि सुव्रत
आता मी तुला, हे सदाचरणी, जी तीर्थं आहेत ती सांगतो.
पुष्कराद्यानि तीर्थानि यानि कानि महीतले
पुष्करपासून सुरू होणारी आणि पृथ्वीवर जी जी तीर्थं आहेत—
असंख्यातसहस्राणि कोटिकोटीनि सत्तम
ती अनगिनत हजारो आणि कोट्यवधी आहेत, हे श्रेष्ठ.
नीहारकणिकावृष्टिं गिरौ वर्षंति किन्नराः 5.1.71.
पर्वतात किन्नर लोक धुक्यासारख्या बारीक थेंबांचा वर्षाव करतात.
न हि संख्यां विजानामि तीर्थानां भुवि सत्तम
खरं सांगायचं तर, हे श्रेष्ठ, पृथ्वीवर किती तीर्थं आहेत, हे मला माहीत नाही.
तथाऽपि च प्राधान्येन कथयिष्यामि सत्तम
तरीसुद्धा, हे श्रेष्ठा, मी तुला मुख्य गोष्टी सांगतो.
तावंति प्रापणीयानि प्रसिद्धानि परंतप
हे परंतप, हीच ती प्रसिद्ध कृत्ये आहेत जी करावीतच लागतात.
विधिवत्कुरुते यस्तु साक्षाच्छंभुर्भवेच्च सः
जो कोणी ही कृत्ये नीट नियमाने करतो, तो प्रत्यक्ष शंभू प्रमाणेच होतो.
तत्फलं जायतेऽवंत्यां वैशाखे पंचभिर्दिनैः
याचे फळ वैशाख महिन्याच्या शेवटी पाच दिवसांत मिळते.
माधवेऽपि विशेषेण ह्यवंतीस्नानमाचरेत्
माधव महिन्यातही अवंतीत स्नान करणे विशेष महत्त्वाचे आहे.
संवत्सरव्रती स्नातस्तीर्थेतींर्थे यथाविधि
जो मनुष्य वर्षभर व्रत पाळून, नियमाप्रमाणे तीर्थात स्नान करतो, तो शुद्ध होतो.