महाराष्ट्रे सुविख्यातो ब्राह्मणो धनसंचकः
महाराष्ट्रात धनसंचक नावाचा प्रसिद्ध ब्राह्मण होता.
ब्रह्मदत्तेत्यसौ विप्रो वेदब्राह्मणनिंदकः
तो ब्राह्मण 'ब्रह्मदत्त' म्हणून ओळखला जात असे, आणि वेद व ब्राह्मणांची निंदा करणारा होता.
नास्तिको देवतीर्थेषु परद्रव्यापहारकः
तो देवता आणि तीर्थांवर विश्वास न ठेवणारा आणि दुसऱ्याचं धन चोरणारा होता.
एवमायुःपरिक्षीणो धनहीनोऽभवत्तदा
अशा प्रकारे त्याचं आयुष्य कमी झालं आणि तो गरीब झाला.
गतश्चौर्यप्रसंगेन यात्रिकैः सह संगतः 5.1.68.
त्याने चोरी सोडली आणि प्रवाशांसोबत राहू लागला.
नीतः संयमिनीं विप्रस्तत्कालं यमकिंकरैः
त्या वेळी यमाच्या सेवकांनी त्याला संयमाच्या ठिकाणी नेले.
दृष्टोऽसौ धर्मराजेन तदा पत्यपरायणः
तेव्हा धर्मराजाने, जो आपल्या स्वामीला निष्ठावान होता, त्याला पाहिले.
शृणुध्वं किंकराः सर्वे यूयमेकाग्रमानसाः
सर्व कींकरांनो, एकाग्र मनाने ऐका.
गोदातीरे मृतः पापी तत्र नः कारणं न हि
हा पापी गोदावरीच्या काठी मरण पावला; आपल्यासाठी तिथे काहीही कारण नाही.
आयांति गौतमीतीरे सिंहस्थेऽपि बृहस्पतौ
सूर्य सिंह राशीत असो वा बृहस्पतीच्या वेळी असो, ते गौतमीच्या काठी येतातच.
तेन पुण्यप्रभावेन नोऽस्माकं कारणं क्वचित्
त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे आपल्याला कधीच काही कारण राहत नाही.
एवं तैर्मोचितो विप्रः पुनर्ब्रह्मगतिं गतः
अशा प्रकारे त्यांच्या कृपेने तो ब्राह्मण मुक्त झाला आणि पुन्हा ब्रह्मपदास गेला.
किं तपः किं च दानं च किं तीर्थव्रतसेवनम्
काय तप? काय दान? काय तीर्थ किंवा व्रतांची सेवा?
येन पुण्यप्रभावेन व्रतभंगो न जायते
कशाच्या पुण्यामुळे व्रतभंग होत नाही?
यत्र रुद्रसरः प्रोक्तमृषिणा तत्त्वदर्शिना ।। 5.1.68.
जिथे सत्यदर्शी ऋषीने रुद्रसरोवराचे वर्णन केले.
कोटिकोटिसुतीर्थानि वर्तंते द्विजसत्तम
हे श्रेष्ठ द्विजा, तिथे कोटीकोटी तीर्थे आहेत.
तत्तीर्थस्योत्तरे भागे सुतीर्थं सर्वकामदम्
त्या तीर्थाच्या उत्तरेला सर्व इच्छा पूर्ण करणारे सुतिर्थ आहे.
यस्य दर्शनमात्रेण सर्वयज्ञफलं लभेत्
त्याचे केवळ दर्शन घेतल्याने सर्व यज्ञांचे फळ मिळते.
इति तस्य वचः श्रुत्वा स द्विजोऽगात्कुमुद्वतीम्
ही वचने ऐकून तो ब्राह्मण कुमुद्वतीकडे गेला.
सद्यः पुण्यवतांलोकान्प्राप्तो वै द्विजसत्तमः
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने तत्काळ पुण्यवानांच्या लोकांना प्राप्ती केली.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्येऽखंडेश्वरमहिमवर्णननामाष्टषष्टितमोऽध्या यः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंत्यखंडातील अवंतीक्षेत्र माहात्म्याच्या अखंडेश्वर महिमावर्णन नावाच्या अठ्ठावन्नाव्या अध्यायाचा समाप्ती झाली.
कीर्तितं ब्रह्मणा पूर्वं मार्कंडेयस्य पृच्छतः
पूर्वी ब्रह्मदेवाने मार्कंडेयाच्या प्रश्नावर हे कथन केले होते.
शृणु वत्स महीपृष्ठे शिप्रा दिव्यतरा नदी
ऐक बाळा, पृथ्वीवर एक अत्यंत पवित्र अशी शिप्रा नावाची नदी वाहते.
यस्य दर्शनमात्रेण महापापक्षयो भवेत्
फक्त तिचे दर्शन घेतल्याने मोठमोठ्या पापांचा नाश होतो.
तस्य स्थाने गतो भानुर्याम्यायनकरः परः
त्या ठिकाणी तेजस्वी सूर्य, दक्षिणेकडे जाणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, पोहोचला आहे.
तत्र मृताः प्रवर्तंते योगिनोऽपि परंतप
तेथे, शत्रूंचा संहार करणारा, मृत झालेले योगीसुद्धा पुढे जातात.
न तेषां सद्गतिर्वत्स सत्यमेव ब्रवीमि ते
त्यांना चांगले ठिकाण मिळत नाही, बाळा, मी तुला सत्य सांगतो.
तेषामुद्धरणार्थाय तीर्थमेतद्विनिर्मितम्
त्यांच्या उद्धारासाठी हे तीर्थ निर्माण केले आहे.
चराचरमिदं विश्वं जगत्सर्वं जगत्पते
जगत्पती, हे संपूर्ण चराचर विश्व इथे समाविष्ट आहे.
चातुमास्ये हरौ सुप्ते धर्माऽऽचारविधिः स्मृतः
चातुर्मासात, जेव्हा हरि झोपतो, तेव्हा धर्माचरण करणे सांगितले आहे.