नागानां पूजनं कार्यं श्राद्धं दर्शे विधीयते
इथे नागांची पूजा करावी आणि अमावस्येला श्राद्ध करावं.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये तीर्थयात्रायां नागतीर्थमहिमवर्णनंनाम पंचषष्टितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पाचव्या अवंतीखंडातील अवंतीक्षेत्र महात्म्यातील तीर्थयात्रेतील नागतीर्थ महिमा वर्णन करणारा पासष्टवा अध्याय संपला.
तत्तीर्थं सर्वपापघ्नं नृसिंहस्य महात्मनः
ते तीर्थ सर्व पापं नष्ट करणारं आहे; ते नरसिंह या महान आत्म्याचं आहे.
यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापं समुत्तरेत्
फक्त त्याचं दर्शन केल्याने सर्व पापांवर मात करता येते.
तेनेयं वसुधा सर्वा संप्राप्ता च दुरात्मना
त्याच्यामुळे हा सारा पृथ्वीभाग दुष्टाने ताब्यात घेतला.
गौर्भूत्वाऽश्रुमुखी देवैर्ब्रह्माणं शरणं ययौ
ती गाय होऊन, डोळ्यांत अश्रू घेऊन, देवांसह ब्रह्माकडे आश्रयाला गेली.
उवाच श्लक्ष्णया वाचा तस्याः श्रमं व्यपोहितुम्
तिचा त्रास कमी करण्यासाठी त्याने गोड शब्दांत बोललं.
वचो वदामि ते तथ्यं देशकालोचितं तथा
मी तुला खरी आणि योग्य अशी, काळानुसार योग्य वाणी सांगतो.
गायत्र्युपासना तेन कृता सुनियतात्मना
त्याने नीट संयमित मनाने गायत्रीची उपासना केली.
न दिवा न तथा रात्रौ नांतरिक्षे न भूतले
ना दिवसा, ना रात्री, ना आकाशात, ना पृथ्वीवर—
न देवासुर गंधर्वैर्न यक्षोरगकिन्नरैः
ना देव, ना दैत्य, ना गंधर्व, ना यक्ष, ना नाग, ना किन्नर—
मानवैः पक्षिजातैश्च न मे मृत्युर्भवेदिति 5.1.66.१
ना मनुष्य, ना पक्षी—यांच्यामुळे मला मृत्यू येऊ नये.
मारयिष्यति मां वीरः स मे मृत्युर्भविष्यति
तो वीर मला ठार मारेल; तोच माझ्या मृत्यूचे कारण होईल.
आगमं चैव लोकं स्वं स दैत्यो घोरशासनः
तो भयंकर दैत्य आपली परंपरा आणि आपला लोक दोन्ही ताब्यात घेईल.
तस्यैवाऽधिकृता लोके बभूवुर्विगतज्वराः
ज्यांच्यावर त्याचा अधिकार होता, ते सर्व लोक चिंता-मुक्त झाले.
तस्माद्यूयं वनं यात महाकालं महेशितुः
म्हणून तुम्ही सर्वजण महाकाळाच्या अरण्यात जा, जे महेश्वराचे आहे.
संगमेश्वरस्य दक्षिणे कर्कराजोत्तरे तथा
संगमेश्वराच्या दक्षिणेला आणि कर्कराजाच्या उत्तरेला,
नृसिंहाख्यं परं धाम तस्य तीर्थं प्रतिष्ठितम्
तेथे नरसिंह नावाचे श्रेष्ठ तीर्थस्थान आहे, तेथे त्याचे पवित्र स्थान आहे.
कुरुत सत्वरं सर्वे पुनर्लोकानवाप्स्यथ
तुम्ही सर्वांनी लवकर कृती करा; पुन्हा तुम्हाला लोक मिळतील.
महाकालवनं प्राप्ता यत्र शिप्रा पयस्विनी
महाकाळाचे अरण्य गाठल्यावर, जिथे शिप्रा नदी शुद्ध पाणी वाहते,
स्नानदानादिकं कृत्वा नृसिंहस्याऽर्चनं तथा
तेथे स्नान, दान वगैरे विधी करून आणि नरसिंहाची पूजा करून,
नृसिंहस्य स्वरूपेण हतो दानवपुंगवः 5.1.66.
नरसिंहाच्या स्वतःच्या रूपात त्या दैत्यांचा प्रमुख मारला गेला.
करेणैकप्रहारेण हिर ण्यकशिपुर्हतः
फक्त एका हाताच्या प्रहाराने हिरण्यकशिपू ठार झाला.
तदारभ्य सुराः सर्वे मध्याह्नोह्नोपासनं सदा
त्या वेळेपासून सर्व देव नेहमी दुपारच्या वेळी पूजा करतात.
एवं तीर्थं परं व्यास अवंत्यां विद्यते भुवि
अशा प्रकारे, व्यास, अवंतितील पृथ्वीवर ते श्रेष्ठ तीर्थस्थान आहे.
ये कुर्वंति नराः पुण्यास्ते यांति परमां गतिम्
जे पुरुष तेथे पुण्यकर्म करतात, ते उच्चतम अवस्था प्राप्त करतात.
कदाचिन्नृसिंहतिथिं प्राप्य चैव चतुर्दशीम्
कधीही नरसिंहाची तिथी, म्हणजे चतुर्दशी, प्राप्त झाली,
नृसिंहेश्वरदेवेशं पूजयेद्यः समाहितः
जो कोणी एकाग्रतेने नरसिंहेश्वराची पूजा करतो,
ततोऽगस्त्येश्वरं देवं यः पश्येत्युसमाहितः
त्यानंतर, जो भक्तीने अगस्त्येश्वर देवाचे दर्शन घेतो,
यत्र सिद्धिं परां प्राप्तो हनुमान्पवनात्मजः
तेथे पवनपुत्र हनुमानाने सर्वोच्च सिद्धी प्राप्त केली.