इमं संपूजय क्षिप्रमेतत्कुण्डस्य सन्निधौ दुग्धेश्वरमिति ख्यातं क्षीरकुण्डे पवित्रकम्
'लवकर या कुंडाजवळ या दुधेश्वराची पूजा कर. या क्षीरकुंडात हा पवित्र दुधेश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे.'
पूजयामास तल्लिंगं दुग्धेश्वरमिति स्मृतम्
त्याने त्या लिंगाची, जो दुधेश्वर म्हणून ओळखला जातो, पूजा केली.
सीतया सत्कृतं यस्मात्तत्कुण्डं क्षीरसंगमम् 2.8.8.
सीतेने ज्या तळ्यात भक्तीपूर्वक पूजा केली, ते दूध मिसळणारे कुंड म्हणून ओळखले जाते.
सीताकुण्डे नराः स्नात्वा दृष्ट्वा दुग्धेश्वरं प्रभुम्
सीता कुंडात स्नान करून, दुग्धेश्वर प्रभूचे दर्शन घेतल्यावर,
अत्र स्नानं जपो होमो दानं चाक्षयतां व्रजेत्
इथे स्नान, जप, हवन आणि दान यांचे फळ कधीही कमी होत नाही.
दुग्धेश्वरं च संपूज्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्
दुग्धेश्वराची मनापासून पूजा केल्याने सर्व इच्छांची पूर्ती होते.
एवं यो विधिवत्कुर्याद्दयाधर्मविशारदः
जो कोणी दया आणि धर्म जाणणारा नियमाने असे सर्व करतो,
तत्र पूर्वदिशाभागे सुग्रीवरचितं महत्
पूर्व दिशेला सुग्रीवाने बांधलेले एक मोठे मंदिर आहे.
यत्र स्नात्वा च दत्त्वा च रामं संपूज्य यत्नतः
जिथे स्नान करून, दान देऊन, काळजीपूर्वक रामाची पूजा केली जाते.
तत्प्रत्यग्दिशि वै स्थानं हनुमत्कुण्डमित्यपि
त्याच्या उलट दिशेला 'हनुमत्कुंड' नावाचे स्थान आहे.
तयोः स्नानेन दानेन रामसंपूजनेन च इयं सा परमा मेध्याऽयोध्या धर्मनिधिः स्मृता
त्या दोन्ही ठिकाणी स्नान, दान आणि रामपूजा केल्याने ही अयोध्या अत्यंत पवित्र आणि धर्माचा खजिना मानली जाते.
इत्युक्तास्तु ततः सर्वे वसिष्ठमुनिमादरात् कथयस्व तपोराशे कथामेतां सुदुर्लभाम्
असे सांगितल्यावर सर्वांनी आदराने वसिष्ठ ऋषींना विनंती केली, 'तपोमूर्ती, ही दुर्मिळ कथा आम्हाला सांग.'
अयोध्यायाः परं विप्र माहात्म्यं कथयंति यत् 2.8.8.
ब्राह्मणांनो, अयोध्येचे जे श्रेष्ठ माहात्म्य सांगितले जाते, ते आम्हाला ऐकवावे.
यथा यात्रां विधास्यामः क्रमेण च विधानतः
आपण यात्रा कशी करावी, योग्य क्रमाने आणि विधीने, ते सांगा.
यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशय
जे ऐकल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते—यात काहीच शंका नाही.
इदं गुह्यतरं क्षेत्रमयोध्याभिधमुत्तमम्
ही अयोध्या नावाची श्रेष्ठ आणि अत्यंत गुप्त भूमी आहे.
अस्मिन्सिद्धाः सदा देवा वैष्णवं व्रतमास्थिताः
इथे सिद्ध पुरुष आणि देव नेहमी वैष्णव व्रत पाळत राहतात.
अभ्यस्यंति परं योगं युक्तप्राणा जितेन्द्रियाः
ते आपले प्राण नियंत्रित करून, इंद्रिये जिंकून, श्रेष्ठ योगाचा अभ्यास करतात.
कमलोत्पलशोभाढ्ये सरोभिः समलंकृते
कमळे आणि निलकमळांनी शोभणाऱ्या सरोवरांनी ही भूमी सजलेली आहे.
रोचते हि सदा वासः क्षेत्रे नित्यं हरेरिह
या हरिच्या क्षेत्रात नेहमी राहणे खरेच आनंददायक आहे.
यथा मोक्षमिहायांति नान्यत्र हि तथा क्वचित् महाक्षेत्रमिदं यस्मादयोध्याभिधमुत्तमम्
जशी मुक्ती इथे मिळते, तशी दुसरीकडे कुठेच मिळत नाही; कारण अयोध्या हेच सर्वांत मोठं आणि श्रेष्ठ तीर्थस्थान आहे.
नैमिषे च कुरुक्षेत्रे गंगाद्वारे च पुष्करे
नैमिषारण्य, कुरुक्षेत्र, गंगाद्वार आणि पुष्कर या ठिकाणीसुद्धा—
इह संप्राप्यते यद्वत्तत एव विशिष्यते सर्वस्मादपि तीर्थाग्र्यादिदमेव महत्कृतम् ।। 2.8.8.
—इथे जे मिळतं, ते तिथे मिळत नाही; सर्व तीर्थांमध्ये हेच सर्वांत मोठं मानलं जातं.
अव्यक्तलिंगैर्मुनिभिः सर्वैः सिद्धैर्महर्षिभिः
अव्यक्त लिंग असलेले सर्व ऋषी, सिद्ध आणि महर्षी—
तेभ्यः प्रयच्छति हरिर्योगमैश्वर्य्यमुत्तमम्
—त्यांना श्रीहरी सर्वोच्च योगशक्ती आणि ऐश्वर्य देतो.
ब्रह्मा देवर्षिभिः सार्द्धं श्रीश्च वायुर्दिवाकरः
ब्रह्मा, देवर्षींसह, लक्ष्मी, वायू आणि सूर्य—
उपासते महात्मानः सर्वत्र हरिमादरात् अनन्यमनसो भूत्वा सर्वदोपासते हरिम्
—हे सर्व महात्मे सर्वत्र भक्तीने श्रीहरीची उपासना करतात; एकाग्र मनाने ते नेहमीच श्रीहरीची पूजा करतात.
विषयासक्तचित्तोऽपि त्यक्तधर्मरतिर्नरः
ज्याचं मन विषयांमध्ये गुंतलेलं आहे, ज्याने धर्मात रस सोडला आहे असा माणूससुद्धा—
ये पुनर्निगमाधीनाः सत्रस्था विजितेंद्रियाः
पण जे वेदांना समर्पित आहेत, यज्ञात राहतात आणि ज्यांनी इंद्रियांवर विजय मिळवला आहे—
देहभंगं समापद्य धीमंतः संगवर्जिताः
—हे विवेकी आणि आसक्तिरहित लोक जेव्हा देहत्याग करतात—