अतः परं प्रवक्ष्यामि तीर्थमन्यच्छुभावहम्
आता मी आणखी एक शुभ फल देणारं तीर्थ सांगतो.
ईशाने दुर्भरस्थानान्महाविद्याभिधं महत्
ईशान्य दिशेला, दुर्भराच्या भागात, महाविद्या नावाचं महान स्थान आहे.
तदग्रे सरसि स्नात्वा महाविद्यां तु यो नरः 2.8.8.
जो त्या सरोवरात स्नान करतो, त्याला महाविद्या प्राप्त होते.
सिद्धपीठं तथा ख्यातं सम्यक्प्रत्ययकारकम्
ते सिद्धपीठ म्हणूनही प्रसिद्ध आहे, जे दृढ श्रद्धा निर्माण करतं.
मंत्रं यः श्रद्धया विप्र शैवं शाक्तमथापि वा
हे ब्राह्मण, जो कोणी श्रद्धेने कोणताही मंत्र — तो शैव असो, शाक्त असो किंवा दुसराच असो — जपतो,
एकाग्रमानसो विद्वन्नाराध्यावर्तयेत्सदा
विद्वान, एकाग्र मनाने आणि निष्ठेने तो मंत्र नेहमी भक्तीभावाने म्हणावा.
तस्मादत्र प्रकर्तव्यं जपादिकमतंद्रितैः
म्हणून येथे जप आणि इतर साधना मन लावून, आळस न करता कराव्यात.
देयान्यन्नानि बहुशो नानाविधफलानि च
खूप प्रकारचे अन्न आणि वेगवेगळ्या फळांचा भरपूर नैवेद्य द्यावा.
उच्चाटनादीन्यपि च मोहनादि विशेषतः
उच्चाटन, मोहन आणि विशेषतः भ्रम निर्माण करणे अशी कृत्येही येथे करता येतात.
सिद्धस्थाने परं मोक्षं वशीकरणमुत्तमम्
सिद्ध स्थळी, सर्वोच्च मुक्ती आणि श्रेष्ठ वशिकरण मिळू शकते.
आश्विने शुक्लपक्षस्य नवरात्रिषु सुव्रत
सुव्रते, आश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षातील नऊ रात्रींमध्ये—
यदा पूर्वं विनिर्जित्य रावणं लोकरावणम्
जेव्हा पूर्वी रावण, जो सर्व लोकांना भय दाखवतो, त्याचा पराभव केला होता—
यत्र गत्वा पदा वीरो भरतो रामकांक्षया 2.8.8.
तेथे, जिथे पराक्रमी भरत रामाची ओढ घेऊन पायी गेला—
तत्रागमत्सुरगवी प्रादुर्भूता स्रवत्स्तनी
तेथे स्वर्गातील गायी प्रकट झाली, तिच्या स्तनांतून दूध वाहत होते.
तद्भूमिपतितं दुग्धं दृष्ट्वा वानरराक्षसाः
त्या भूमीवर पडलेले दूध पाहून वानर आणि राक्षस—
किमेतदिति राजेंद्र तानुवाच रघूद्वहः
राजेंद्र, 'हे काय?' असे विचारले. मग रघुकुळातील श्रेष्ठ त्यांना बोलला.
इत्युक्तास्तु ततः सर्वे वसिष्ठप्रमुखे स्थिताः
असे सांगितल्यावर, वसिष्ठ आणि इतर सर्व जण तिथेच उभे राहिले.
वसिष्ठोऽपि क्षणं ध्यात्वा तमुवाच निराकुलम्
वसिष्ठाने क्षणभर ध्यान करून शांतपणे त्याला उत्तर दिले.
वसिष्ठ उवाच शृणु राम महाबाहो कामधेनुरियं शुभा
वसिष्ठ म्हणाला — 'हे राम, महाबाहो, ऐक. ही शुभ कामधेनू आहे.'
दुग्धमध्ये समुद्भूतो रुद्रस्त्वां द्रष्टुमागतः
'दुधाच्या मध्येच रुद्र प्रकट झाला आहे, तो तुला पाहायला आला आहे.'
इमं संपूजय क्षिप्रमेतत्कुण्डस्य सन्निधौ दुग्धेश्वरमिति ख्यातं क्षीरकुण्डे पवित्रकम्
'लवकर या कुंडाजवळ या दुधेश्वराची पूजा कर. या क्षीरकुंडात हा पवित्र दुधेश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे.'
पूजयामास तल्लिंगं दुग्धेश्वरमिति स्मृतम्
त्याने त्या लिंगाची, जो दुधेश्वर म्हणून ओळखला जातो, पूजा केली.
सीतया सत्कृतं यस्मात्तत्कुण्डं क्षीरसंगमम् 2.8.8.
सीतेने ज्या तळ्यात भक्तीपूर्वक पूजा केली, ते दूध मिसळणारे कुंड म्हणून ओळखले जाते.
सीताकुण्डे नराः स्नात्वा दृष्ट्वा दुग्धेश्वरं प्रभुम्
सीता कुंडात स्नान करून, दुग्धेश्वर प्रभूचे दर्शन घेतल्यावर,
अत्र स्नानं जपो होमो दानं चाक्षयतां व्रजेत्
इथे स्नान, जप, हवन आणि दान यांचे फळ कधीही कमी होत नाही.
दुग्धेश्वरं च संपूज्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्
दुग्धेश्वराची मनापासून पूजा केल्याने सर्व इच्छांची पूर्ती होते.
एवं यो विधिवत्कुर्याद्दयाधर्मविशारदः
जो कोणी दया आणि धर्म जाणणारा नियमाने असे सर्व करतो,
तत्र पूर्वदिशाभागे सुग्रीवरचितं महत्
पूर्व दिशेला सुग्रीवाने बांधलेले एक मोठे मंदिर आहे.
यत्र स्नात्वा च दत्त्वा च रामं संपूज्य यत्नतः
जिथे स्नान करून, दान देऊन, काळजीपूर्वक रामाची पूजा केली जाते.
तत्प्रत्यग्दिशि वै स्थानं हनुमत्कुण्डमित्यपि
त्याच्या उलट दिशेला 'हनुमत्कुंड' नावाचे स्थान आहे.