कृतास्ताभिश्च पुण्याभिर्नभस्यस्यासितेतरे
त्या पुण्यवती स्त्रियांनी तिथे नभस्य महिन्याच्या कृष्ण पक्षात विधी केले.
उपोष्य चैकरात्रं तु जागरं चैव योगतः
एका रात्री उपवास करून, योगाने जागरण केले.
भर्तृकोपपरिभ्रष्टाः सद्यः प्राप्ता गृहाश्रमम्
पतीच्या रागाने दूर झालेल्या त्या स्त्रिया लगेचच आपल्या घरगृहस्तीला परतल्या.
तदाप्रभृति लोकेस्मिन्पंचमी ऋषिसंज्ञिता
त्या वेळेपासून या जगात पाचवी ही ऋषिपंचमी म्हणून ओळखली जाते.
नीवाराहारकं कृत्वा शुचीभूय समाहिताः दुर्भगत्वं च नारीणां न वियोगश्च मातृभिः
निवारा तांदूळ खाऊन, शुद्ध होऊन आणि एकाग्र राहून, स्त्रियांना कधीही दुर्दैव येत नाही किंवा मातांकडून वेगळं होणार नाही.
पुत्रतो धनतो वापि कदाचित्संभविष्यति
मुलांपासून किंवा संपत्तीपासूनही कधीच वियोग होणार नाही.
अवंत्यामीदृशं तीर्थं वर्तते भुवि सत्तम 5.1.59.
अवंत्येत अशी एक पवित्र जागा या पृथ्वीवर आहे, हे श्रेष्ठ.
अस्मिंस्तीर्थे नरः कश्चिन्महा दानानि चेच्चरेत्
या तीर्थात जो कोणी मोठमोठी दानं करतो,
यो वै नियमवान्भूत्वा कथामेतां शृणोति वा
किंवा जो नियमाने वागून ही कथा ऐकतो,
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पंचम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये गयातीर्थमाहात्म्य वर्णनंनामैकोनषष्टितमोऽध्यायः
याप्रमाणे श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंतीखंडातील 'गया तीर्थाचे माहात्म्य' या एकोणसाठाव्या अध्यायाचा शेवट झाला.
पुरुषोत्तमं परं तीर्थं त्वया प्रोक्तं पुरानघ एतत्तु श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो ब्रह्मविदां वर
हे पापरहित, तू पूर्वी पुरुषोत्तम या श्रेष्ठ तीर्थाचे वर्णन केलेस; ते मला तुझ्याकडून ऐकायचे आहे, ब्रह्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुझ्याकडून.
शृणुष्व भो द्विजश्रेष्ठ कथां पापहरां पराम्
ऐक, द्विजश्रेष्ठा, ही पाप नष्ट करणारी श्रेष्ठ कथा.
यस्याः श्रवणमात्रेण महापापक्षयो भवेत्
ज्याचे केवळ श्रवण केल्याने मोठमोठ्या पापांचा नाश होतो.
समासीनो रमानाथः पार्षदैः सनकादिभिः
रमणाथ आपल्या सनकादी पार्षदांसह बसला होता.
ऋदिसिद्धिगुणोपेतैस्तत्त्वैस्तैर्महदादिभिः
ते सर्व पार्षद ऋषींच्या गुणांनी आणि सिद्धीने युक्त होते, आणि महान तत्त्वांनी संपन्न होते.
किन्नरोद्गानसन्मानैर्नृत्यद्भिरप्सरोगणैः
किंनरांच्या गाण्याने आणि अप्सरांच्या नृत्याने त्यांचा सन्मान होत होता.
कल्पद्रुमकृतच्छाय आसीनो हि मुरुद्विषः
मुराचा शत्रू कल्पवृक्षाच्या छायेत बसला होता.
तेषां मध्ये परा भाषा ह्यपृच्छत्कमलापतिम्
त्यांच्या मध्ये, श्रेष्ठ वाणी कमलनाथाला विचारण्यात आली.
सर्वज्ञोसि महाप्राज्ञ वाच्यतां यदि रोचते
तू सर्वज्ञ आणि अत्यंत बुद्धिमान आहेस; तुला आवडत असेल तर सांग.
तथापि विधिना प्राप्तं तत्सर्वं चाक्षयं भवेत् ।। 5.1.60.
तरीही, जे काही विधिप्रमाणे मिळवले जाते, ते सर्व अक्षय होते.
देशे काले पर्वणि च तीर्थे चायतने पदे
देश, काळ, सण, तीर्थ, मंदिर किंवा निवास या सर्व ठिकाणी,
पूर्णमास्याममावास्यां संक्रांतौ ग्रहणे तथा
पौर्णिमा, अमावस्या, संक्रांती किंवा ग्रहणाच्या वेळी,
गंगायां भास्करक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे च पुष्करे
गंगेवर, भास्करक्षेत्रात, कुरुक्षेत्रात किंवा पुष्कर येथे,
अवंत्यां च हुतं दत्तं तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्
आणि अवंतीमध्ये, जे काही हवन किंवा दान केले जाते, ते सर्व अक्षय होते.
कुचैलो दुर्भगो मूर्खो जडो रोगसमन्वितः
फाटकी वस्त्रे घातलेला, दुर्दैवी, मूर्ख, मंदबुद्धी आणि आजारांनी त्रस्त असा मी आहे.
के योगाः सुकृतानां च कर्तव्याश्च विशेषतः
सत्कर्म करणाऱ्यांसाठी कोणते योग आहेत आणि विशेषतः कोणती कृत्ये करावीत?
मलमासे समायाते ये नरा व्रतवर्जिताः
मळाचा महिना आला की, जे पुरुष व्रत पाळत नाहीत—
कदा काले समायाति एतन्नो वद विस्तरात्
तो काळ केव्हा येतो? हे मला सविस्तर सांग.
देवतापितृकार्याणि विधिना हि मलिम्लुचे
मळाच्या महिन्यात देव आणि पितरांसाठीची कृत्ये नेहमीच योग्य पद्धतीने करावीत.
क्षौरं मौंजी विवाहश्च व्रतोपवासकं तथा 5.1.60.
केस कापणे, मुंज, विवाह, तसेच व्रत आणि उपवास—