दष्ट्रिभिर्व्यंगतो वापि दौर्ब्राह्मण्ये मृताश्च ये
जे रोगामुळे विद्रूप झाले किंवा दारिद्र्यात मरण पावले, आणि जे अयोग्य ब्राह्मण म्हणून मरण पावले,
अग्निदग्धाश्च ये जीवा नाग्निदग्धास्तथा परे
जे जिवंतपणी अग्नीत जळाले, आणि जे इतर अग्नीत न जळलेले आहेत.
विद्युद्धातेन ये केचिन्मुद्गराभिहताः परे
जे कुणी वीजेने किंवा गजाने मारले गेले, तसेच इतरही जे आहेत —
रौरवे चांधतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः
जे रौरव, अंधतमिस्र आणि काळसूत्र या ठिकाणी गेले आहेत —
असिपत्रवने घोरे कुंभीपाके च ये गताः तेषामुद्धरणार्थाय अत्र श्राद्धं विधीयते
जे भयंकर असिपत्रवन आणि कुंभीपाक यात गेले आहेत, त्यांच्या मुक्तीसाठी येथे श्राद्ध करण्याची व्यवस्था आहे.
उदकेषु मृता ये च नारीसूतीमृतास्तथा
जे पाण्यात मरण पावले, आणि ज्या स्त्रिया प्रसूतीमध्ये मरण पावल्या —
अश्वसूकूरकृमिदंष्ट्रिश्वशृंगिशकटाहताः
जे घोडे, डुक्कर, किडे, दात असलेले पशू, शिंग असलेली जनावरे किंवा गाडी यांनी मारले गेले —
भग्नदंष्ट्राश्च शस्त्रास्त्रैर्व्याघ्राहिगजभूमिपैः तेषामुद्धरणार्थाय अत्र श्राद्धं विधीयते
जे शस्त्र, वाघ, साप, हत्ती किंवा जमिनीवरील प्राण्यांनी जबडा मोडले गेले, त्यांच्या मुक्तीसाठी येथे श्राद्ध करण्याची व्यवस्था आहे.
अष्टशल्यैर्मृता ये च शौचाचारविवर्जिताः तेषामुद्धरणार्थाय अत्र श्राद्धं विधीयते ।। 5.1.58.
जे आठ प्रकारच्या काट्यांनी मरण पावले किंवा जे शुद्धता आणि चांगले वर्तन यांना वंचित होते, त्यांच्या मुक्तीसाठी येथे श्राद्ध करण्याची व्यवस्था आहे.
शाकिन्यादि ग्रहग्रस्तजलमध्ये च ये मृताः तेषामुद्धरणार्थाय अत्र श्राद्धं विधीयते
जे शाकिनी वगैरे ग्रहांनी ग्रासले गेले किंवा पाण्यात मरण पावले, त्यांच्या मुक्तीसाठी येथे श्राद्ध करण्याची व्यवस्था आहे.
जन्मांतरसहस्राणि भ्रमंति स्वेन कर्मणा
आपल्या कर्मामुळे ते हजारो जन्म भटकत राहतात.
येऽन्यजन्मन्यबांधवा येऽन्यजन्मनि बांधवाः तेषामुद्धरणार्थाय अत्र श्राद्धं विधीयते
जे मागील जन्मात नातेवाईक नव्हते, किंवा होते, त्यांच्या मुक्तीसाठी येथे श्राद्ध करण्याची व्यवस्था आहे.
पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च तेषामुद्धरणार्थाय अत्र श्राद्धं विधीयते
जे पितृकुळात किंवा मातृकुळात मरण पावले, त्यांच्या मुक्तीसाठी येथे श्राद्ध करण्याची व्यवस्था आहे.
ये मे कुले लुप्तर्पिडाः पुत्रदारादिवर्जिताः
माझ्या कुळातील जे पिंडदानापासून वंचित आहेत, ज्यांना पुत्र, पत्नी वगैरे नाहीत —
पंगुकुब्जा विरूपाश्च आमगर्भाश्च ये मृताः
जे अपंग, कुबड, विद्रूप किंवा मृत जन्म घेतलेले होते —
आब्रह्मभुवनाद्ये च अन्यैर्दुर्मरणैर्मृताः
ब्रह्मलोकापासून खालीपर्यंत, इतर कोणत्याही कठीण मृत्यूने गेलेले —
तृषार्ताः क्षुधिताश्चैव हापिताश्चैव ये मृताः तेषामुद्धरणार्थाय अत्र श्राद्धं विधीयते
जे तहानले, उपाशी किंवा काहीतरी गमावून मरण पावले, त्यांच्या मुक्तीसाठी येथे श्राद्ध करण्याची व्यवस्था आहे.
एवं श्राद्धविधिं व्यास तस्मिंस्तीर्थे समाचरेत् गयायां च समासाद्य सुरा इंद्रपुरोगमाः
अशा प्रकारे, व्यास, त्या तीर्थस्थळी श्राद्धविधी करावा; आणि गया येथे पोहोचल्यावर इंद्रासह देवतांनीही तो केला.
पुनर्योगबलं प्राप्य स्वाधिकारं ययुः पुरा
पुन्हा योगशक्ती मिळवून, त्यांनी पूर्वीसारखा आपला अधिकार प्राप्त केला.
एवं व्यास गयातीर्थं कुमुद्वत्यां सुनिश्चित म्
असा हा व्यास, कुमुदवती नदीवरील गया तीर्थ निश्चित आहे.
तत्तीर्थेषु नरः स्नात्वा तत्तत्तीर्थफलं भवेत्
त्या तीर्थांमध्ये स्नान केल्यावर, त्या त्या तीर्थाचं फळ मनुष्याला मिळतं.
फल्गुश्च सरितां श्रेष्ठा तथैव फलदायिनी
फलगु ही सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे आणि ती देखील फळ देणारी आहे.
गयाकोष्ठस्तथा प्रोक्तो गदाधरपदानि च
गया क्षेत्र आणि गदाधराचे पावले हेही तेथे सांगितले आहेत.
प्रेतमुक्तिकरी नित्यं शिला चोक्ता तथैव च
ती शिला नेहमीच मृतांना मुक्ती देणारी आहे, असंही सांगितलं आहे.
देवानां दानवानां च यक्षकिन्नररक्षसाम्
देव, दानव, यक्ष, किन्नर आणि राक्षस यांच्यासाठी,
एतत्स्थानेषु सर्वेषु स्नानदानादिकाः क्रियाः
या सर्व ठिकाणी स्नान, दान आणि इतर विधी केले जातात.
गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः
गयेत, जनार्दन स्वतः पितरांच्या रूपात वास करतो.
एवं व्यास गयातीर्थं पुरावन्त्यां प्रतिष्ठितम् 5.1.59.
असा हा गया तीर्थ प्राचीन अवंती नगरीत स्थापण्यात आला, हे व्यास.
तदारभ्य द्विजश्रेष्ठ गया तत्र प्रतिष्ठिता
त्या वेळेपासून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, गया तेथेच स्थिर झाली आहे.
तत्पदे च महिमानं जनार्दनसमर्पितम्
त्या पवित्र स्थळी जनार्दनाला समर्पित केलेली महती आहे.