निबोध त्वं मतं सर्वं यदुक्तं तत्समाहितः
जे काही सांगितले आहे ते सर्व तू एकाग्रतेने समजून घे.
चत्वारो मूर्तिमंतो वै त्रयस्तेषां च मूर्तयः
त्यांच्यात चार जणांना रूप आहे आणि त्यातील तिघांना विविध रूपे आहेत.
तेषां लोकं विसर्गं च कीर्तयिष्यामि तच्छणु
त्यांचे लोक आणि उत्पत्ती मी सांगतो, ते तू ऐक.
धर्ममूर्तिधरास्तेषां तपो ये परमं गताः
त्यांच्यात जे परम तपाला पोहोचले आहेत, ते धर्माचे रूप धारण करतात.
लोकाः सनातना नाम यत्र तिष्ठंति भास्वराः
ज्यांना तेजस्वी म्हणतात, ते सनातन नावाच्या लोकांमध्ये वास करतात.
विराजस्य द्विजश्रेष्ठ वैराजा इति नः श्रुतम्
विराजचे वंशज वैराज म्हणतात, हे आपण ऐकले आहे, हे श्रेष्ठ द्विजा.
एते वै योगविभ्रष्टा लोकान्प्राप्य सनातनान्
हे योगातून खाली पडलेले, सनातन लोकांना प्राप्त होतात.
ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः सांख्ययोगमनुत्तमम्
ती स्मृती पुन्हा मिळवून, ते पुन्हा श्रेष्ठ सांख्ययोग साधतात.
एते स्युः पितरस्तात योगिनां योगवर्धनाः 5.1.58.
हेच योग्यांचे पितर आहेत, जे योग वाढवतात, प्रिय.
तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां द्विजसत्तम
म्हणून, श्रेष्ठ द्विजा, योग्यांसाठी श्राद्ध करावे.
एतेषां मानसी कन्या मेना नाम महागिरेः
त्यांच्यात, महागिरीची मानसकन्या मेना नावाची आहे.
मैनाकस्य सुतः श्रीमान्क्रौंचो नाम महागिरिः
मैनाकाचा तेजस्वी पुत्र क्रौंच नावाचा महागिरी आहे.
याम्यां बर्हिषदश्चासन्यमाश्च पश्चिमां दिशम्
दक्षिण दिशेला बर्हिषद राहतात आणि पश्चिमेला आमाश.
अमूर्तिमंतावाकाशे कव्यवाडनलौ क्षितौ
निर्गुण पितर आकाशात आहेत, काव्यवाड आणि अनल पृथ्वीवर आहेत.
यक्षरक्षःपिशाचाश्च यजंते भावितात्मनः
ज्यांची मनं शुद्ध झाली आहेत, अशा लोकांना यक्ष, राक्षस आणि पिशाच्च सुद्धा भक्तीने पूजतात.
मानवाः श्राद्धदेवं च ऋषयो ब्रह्म सनातनम्
माणसं, श्राद्धाचे देव आणि ऋषी हे सनातन ब्रह्माची उपासना करतात.
देवकार्यात्परं कार्यं पितृकार्यं विशिष्यते
देवतांच्या सर्व कर्तव्यांमध्ये, पितरांसाठीचं कर्तव्य हे सर्वांत श्रेष्ठ मानलं जातं.
जातिस्मरत्वमापन्ना निर्वाणपदवीं गताः
ज्यांना जन्माची आठवण झाली आहे, ते मोक्षाच्या मार्गावर पोहोचले आहेत.
पितॄनुद्दिश्य ते सर्वे भक्षयंतः क्षुधा र्दिताः 5.1.58.
पितरांसाठी अर्पण केलेलं जेवण, उपाशी असलेले ते सर्वजण खातात.
सप्त जातिस्मरास्ते वै योगयुक्ता बभूविरे
योगाने संपन्न झालेले ते सात जण जन्मस्मरण असणारे झाले.
श्राद्धे प्रतिष्ठिता लोकाः श्राद्धे योगः परंतप
श्राद्धातच सर्व लोकांचं स्थान आहे; श्राद्धातच योग आहे, हे शत्रूंना जाळणाऱ्या.
ब्रह्मचर्यरतो दांतो न क्रोधी न च मत्सरी
जो ब्रह्मचर्याचं पालन करणारा, मनावर ताबा ठेवणारा, राग न करणारा आणि मत्सर नसणारा असतो—
एवं यः कुरुते श्राद्धं तीर्थे चैव विशेषतः
असा जो कोणी श्राद्ध करतो, विशेषतः तीर्थस्थळी,
वृद्धिश्राद्धे तथा प्रोक्ता महालये शताधिका
वृद्धि-श्राद्धाबद्दलही असंच सांगितलं आहे, आणि महालयात तर पुण्य शंभरपट अधिक मिळतं.
प्रयागाद्दशगुणा तृप्तिः कुरुक्षेत्रे च सत्तम
प्रयागात तृप्ती दहा पट जास्त मिळते; कुरुक्षेत्रातही तसंच, हे श्रेष्ठ.
ततो दशाधिका व्यास महाकालवने शुभे
त्यापुढे, हे व्यास, शुभ महाकालवनात ती तृप्ती पुन्हा दहा पट वाढते.
येषां निरयमापन्नाः पितरो जन्मजन्मनि
ज्यांच्या पितरांना जन्मोन्मुख नरक मिळाला आहे,
सकृत्स्मरणमात्रेण पितॄणा दत्तमक्षयम्
फक्त एकदा आठवण काढली, तरी पितरांना दिलेलं दान कधीच नष्ट होत नाही.
गर्भपाते मृता ये च नामगोत्रच्युतास्तथा 5.1.58.
जे गर्भपातात मरण पावले, आणि ज्यांची नावं-गोत्र हरवली आहेत,
तेषामुद्धरणार्थाय तत्र श्राद्धं विधीयताम्
त्यांच्या उद्धारासाठी तिथे श्राद्ध करावं.