स्त्रियो वा रजो दोषार्ता वंध्याः काकबकादिकाः
ज्या स्त्रिया ऋतुस्रावामुळे दूषित आहेत, वंध्या आहेत किंवा कावळा, बगळा यांसारख्या आहेत,
विमलोदेऽपि ताः स्नात्वा दृष्ट्वा वै विंध्यवासिनीम् 5.1.55.
त्या अपवित्र असल्या तरी स्नान करून विंध्यवासिनीचे दर्शन घेतल्यावर,
अपुत्रा प्राप्नुयुः पुत्रान्कन्या वीरपतिं वरम्
अपुत्रिका स्त्रियांना पुत्र मिळतो, कन्यांना वीर आणि योग्य पती मिळतो.
विद्यावाञ्जायते विप्रः क्षत्रियो विजयी भवेत्
ब्राह्मण विद्वान होतो, क्षत्रिय विजयी होतो.
कथां पुण्यवतीमेतां सर्वकामवरप्रदाम्
ही पुण्यवान कथा सर्व इच्छित वर देणारी आहे.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये विंध्यवासिनी विमलोदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पाचव्या अवंत्यखंडातील अवंती क्षेत्र माहात्म्यातील विंध्यवासिनी व विमलोदतीर्थ माहात्म्याचे वर्णन करणारा पंचपंचाशीतितम अध्याय येथे संपला.
यत्र तु स्नानमात्रेण महापापैः प्रमुच्यते
जिथे केवळ स्नान केल्याने मोठ्या पापांपासून मुक्ती मिळते,
अमा वै शनिवारेण यदायाति समाहितः
जेव्हा अमावस्या शनिवारी येते आणि कोणी एकाग्रतेने तिथे पोहोचतो,
पश्येच्छनैश्चरं देवं स्थावरं लिंगमुत्तमम्
आदराने, ज्या शिवाचे प्रतीक आहे, ते श्रेष्ठ स्थावर आणि जंगम लिंग पाहावे.
भूयस्तु श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण तपोधन
हे तपस्वी, मला अजून विस्ताराने ऐकायचे आहे.
यस्याः श्रवणमात्रेण महापापक्षयो भवेत्
फक्त ऐकले तरी मोठ्या पापांचा नाश होतो.
रेवा चर्मण्वती क्षाता तिस्रो नद्यः पुराऽनघ
रेवा, चर्मण्वती आणि क्षाता या तीन नद्या पूर्वी, हे निष्पापा,
पुण्याः पुण्यजला रम्याः पवित्राः पापहारकाः
पवित्र, पुण्याने भरलेल्या, रम्य, शुद्ध आणि पाप नष्ट करणाऱ्या होत्या.
एकदोपवने रम्ये मांधातृक्षेत्र उत्तमे
एकदा सुंदर उपवनात, उत्तम मांधात्री क्षेत्रात,
किंचिद्दोषप्रसंगेन मिथो भेदो ह्यजायत
त्यांच्या एकमेकांतील थोड्याशा दोषामुळे त्यांच्यात फूट पडली.
महाकालवने रम्ये समा याता सरिद्वरा 5.1.56.
महाकाळाच्या रम्य अरण्यात त्या श्रेष्ठ नद्यांनी एकत्र वेळ घालवला.
सर्वतीर्थवरं श्रेष्ठं नामा रुद्रसरः स्मृतम्
सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ, 'रुद्रसर' नावाने ओळखले जाणारे, हेच सर्वात उत्तम मानले जाते.
तत्रागत्य पुरा क्षाता शिप्रासंगं समाश्रिता यत्र धूतरजा जातः सद्यः प्रोक्तो विभावसुः
तेथे जाऊन, त्या पूर्वी क्षाता नदीने शिप्रेत एकरूपता साधली; जिथे धूळ निघून गेली, तिथेच अग्नी प्रकट झाला असे सांगितले जाते.
एतद्वेदितुमिच्छामि त्वत्तो ब्रह्मविदांवर
हे ब्रह्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ, मला हे तुझ्याकडून जाणून घ्यायचे आहे.
सनत्कुमार उवाच पुरानुसूर्यां सावित्रीं त्वष्टा स्वतनयां ददौ
सनत्कुमार म्हणाले: पूर्वी त्वष्ट्याने आपली कन्या सावित्री सूर्याला दिली.
पतिधर्मरता नित्यं सिषेवे लोकचक्षुषे
ती नेहमी पतीच्या धर्मात रमणारी होती आणि जगाचा डोळा असलेल्या सूर्याची सेवा करत असे.
यमो वैवस्वतो जातो यमुना लोकपावनी
विवस्वताचा पुत्र यम जन्माला आला; यमुना, जग शुद्ध करणारी, जन्मली.
मिथुनं मे तवोत्संगे धृतं त्वं परिपालय
हे सावित्री, मी हे दोघे तुझ्या कुशीत दिले आहेत, तू त्यांची काळजी घे.
रविभक्तिरता नित्यं चर त्वं मम वेश्मनि
नेहमी सूर्यभक्तीमध्ये रममाण राहून, तू माझ्या घरी वास कर.
एवं सा समयं कृत्वा सावित्री ह्यगमत्तदा
अशा प्रकारे संमती देऊन सावित्री तेव्हा निघून गेली.
पित्र निवारिता सद्यो वडवारूपधारिणी 5.1.56.
वडिलांनी तिला लगेच रोखले, तेव्हा तिने वडवा म्हणजे घोडीचे रूप घेतले.
एकदा याचिता तेन वैवस्वतेन बुभुक्षता
एकदा वैवस्वताने, जो खूप उपाशी होता, त्याने त्याच्याकडे मागणी केली.
तदा पदाहता तेन च्छाया तं च शशाप ह
तेव्हा त्याने पायाने मारल्यावर छाया रागावून त्याला शाप दिला.
तस्मात्त्वं च पदा खंजो भविष्यसि न संशयः
म्हणूनच, आता तुझे पाय लुळे होतील—यात काहीच शंका नाही.
एतस्मिन्नंतरे व्यास परिभूय वसुंधराम्
त्या दरम्यान, व्यासाने पृथ्वीचा अपमान केला.