सर्वपापविशुद्धात्मा पुष्करस्य फलं लभेत्
सर्व पापांपासून शुद्ध मनाने, पुष्कराचे फळ मिळते.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये नीलगंगामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशत्तमोऽध्यायः
या प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पाचव्या अवंती खंडात, अवंती क्षेत्राच्या माहात्म्यात, नीलगंगा माहात्म्याचे वर्णन असलेला चौपन्नावा अध्याय संपला.
महाकालवने रम्ये केन वा प्रेषितः पुरा
महालकाल वनात रम्य अशा ठिकाणी, त्याला पूर्वी कोणाच्या सांगण्यावरून आणि कोणत्या कारणासाठी पाठवले होते?
तदा सर्वसुरैरेवमगस्तिर्मुनिसत्तमः
त्या वेळी, सर्व देवतांसह श्रेष्ठ ऋषी अगस्त्य यांनी—
आराधितो महाभागो धरणीत्राणकारणात्
—पृथ्वीचे रक्षण व्हावे म्हणून त्या तेजस्विनीचे भक्तीभावाने पूजन केले.
एकाग्रमानसो भूत्वा भवानीं विंध्यवासिनीम्
एकचित्त होऊन, त्यांनी विंध्य पर्वतावर वास करणाऱ्या भवानीची उपासना केली.
कंसविद्रावणकरीमसुराणां क्षयंकरीम्
तीच कंसाला पळवणारी आणि असुरांचा नाश करणारी आहे—
यशोदागर्भसंभूतां चाणूरबलमर्दिनीम्
—यशोदेच्या उदरातून जन्मलेली, चाणूराचा पराभव करणारी—
जननीं देवसेनस्य कवीनां वाचमीश्वरीम्
—देवसेनेची जननी, कवींना वाणी देणारी स्वामिनी—
सहस्राक्षीं तथेंद्रस्य ऋषेश्चारुंधतीं पराम्
—इंद्रासाठी हजार डोळ्यांची, आणि ऋषींसाठी श्रेष्ठ अरुंधती—
अदितिं सर्वमातॄणां पार्वतीं सर्वयोषिताम्
—सर्व मातांमध्ये अदिती, सर्व स्त्रियांमध्ये पार्वती—
शारदीमृतुवेलायां वृंदावनचरीं वराम् 5.1.55.
—शरद ऋतूत वृंदावनात विहरणारी श्रेष्ठ देवी—
लक्ष्मीं च श्रीमतामिष्टां यक्षिणीं धनदार्चिताम्
—श्रीमंतांना प्रिय असलेली लक्ष्मी, कुबेराने पूजलेली यक्षिणी—
वेदिकां यज्ञशालानां हविराहवनीं शुभाम् । दक्षिणां सर्वदीक्षाणां सर्वकामफलप्रदाम्
—यज्ञशाळेची वेदी, शुभ हवनकुंड, सर्व दीक्षांसाठी दक्षिणा, आणि सर्व इच्छांची फळ देणारी—
एवं स्तुता तदा देवी प्रत्यक्षा विंध्यवासिनी
अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, त्या वेळी विंध्यवासिनी देवी प्रत्यक्ष प्रकट झाली.
वियतां भो द्विजश्रेष्ठ यदस्मत्तोऽभिवांछितम्
"हे श्रेष्ठ द्विजा, माझ्याकडून तुला जे हवे ते माग."
रेवेयं वर्द्धिता लोके सर्वलोकभयप्रदा
ही रेवा जगात वाढली असून, सर्व लोकांना भय देणारी झाली आहे.
तयेदं प्लावितं विश्वं तस्यास्तु ग्रहणं कुरु
तिने हे विश्व पाण्याने व्यापले आहे; तू तिचे नियंत्रण कर.
आगात्साध्वी तदा व्यास महाकालवनं शुभम्
मग, व्यास, ती सती त्या शुभ महाकाल वनात आली.
वारयिष्ये परां देवीं वर्धमानां द्रुतं ह्यृषे
"मी वाढत चाललेल्या त्या पराक्रमी देवीला लवकरच थांबवीन, हे ऋषी."
यावत्त्रिकूटे द्वारे त्वं स्थास्य सि ऋषिसत्तम
त्रिकूट पर्वताच्या प्रवेशद्वारी, ऋषिश्रेष्ठा, तू ज्या काळापर्यंत उभा राहशील,
कुशस्थली महापुण्या पवित्रा पापहारिणी तत्रैवाहं चिरं कालं मातृभिर्निवसामि वै ।। 5.1.55.
कुशस्थळी हे अत्यंत पवित्र, पुण्यवान आणि पापांचा नाश करणारे स्थान आहे. तिथे मी मातांसोबत फार काळ वास्तव्य करतो.
तत्रापि त्वं सदा सिद्धक्षेत्राधिपत्यमाप्नुयाः
तिथेही तुला सदा सिद्ध क्षेत्राचा अधिपत्य लाभेल.
यत्र पुण्यवतां वासो देव्यस्तिष्ठंति कोटिशः
जिथे पुण्यवान लोकांचे निवासस्थान आहे, तिथे कोट्यवधी देव्या वास करतात.
यजंति चैव मां भक्त्या धूपदीपाग्नितर्पणैः
त्या भक्तिभावाने मला धूप, दीप आणि अग्नितर्पण याने पूजतात.
न तेषां दुर्लभं किंचित्त्रिषु लोकेषु विद्यते
त्यांच्यासाठी तिन्ही लोकांत काहीच दुर्लभ नाही.
प्राप्यंते विविधा भोगा देवानामपि दुर्लभाः
त्यांना देवांनाही दुर्मिळ असे अनेक सुखभोग प्राप्त होतात.
न शस्त्रानलतोयौघात्कदा चित्संभविष्यति
शस्त्र, अग्नी किंवा पाण्याच्या प्रवाहाने त्यांना कधीच काही अपाय होणार नाही.
सर्वपापविशुद्धात्मा मृतः शिवपुरं व्रजेत् ।। एवं व्यास पुरीं प्राप्य रम्यां चोज्जयिनीं शुभाम्
सर्व पापांपासून शुद्ध झालेला जो माणूस मरण पावतो, तो शिवाच्या नगरीत जातो. अशा प्रकारे, व्यासाने रम्य आणि शुभ उज्जयिनी नगरी गाठली.
समाश्रिता तदा देवी सततं विंध्यवासिनी
तिथे नेहमीच देवी विंध्यवासिनीचा आश्रय घेतला जातो.