तस्य सिद्धिः करगता भविष्यति न संशयः
त्याला सिद्धी हातात मिळेल, याबद्दल काहीही शंका नाही.
दर्शे पितॄन्समुद्दिश्य श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
अमावस्येला पितरांसाठी महालय श्राद्ध करावे.
समगोत्रेषु ये जाताः पूर्वजा निरयवासिनः
ज्यांचा जन्म आपल्या कुळात झाला आहे, असे पूर्वज जे नरकात वास करतात,
स्नात्वा तिलांजलिं दद्यात्पितॄ नुद्दिश्य तत्परः
स्नान करून, पितरांसाठी तिळांचे अंजली अर्पण करावे.
भोजयेद्ब्राह्मणान्सप्त श्राद्धं कृत्वा तु पायसैः
पायसाने श्राद्ध करून, सात ब्राह्मणांना भोजन द्यावे.
तीर्थं पुण्यतरं व्यास शृणु चान्यद्वदामि ते
व्यास, आता मी तुला आणखी एक पुण्यवान तीर्थ सांगतो, ते ऐक.
सर्वपापहरं पुण्यं सर्वकामवरप्रदम् 5.1.54.
ते सर्व पापांचा नाश करणारे, पुण्य देणारे आणि सर्व इच्छित वर देणारे आहे.
दुग्धं सर्वं हविर्भाव्यं सर्वेषां जीवनप्रदम्
संपूर्ण दूध हे हवनासाठी योग्य असून, सर्वांना जीवन देणारे आहे.
कुंडे स्नात्वा पयः पीत्वा दत्त्वा गां च पयस्विनीम्
कुंडात स्नान करून, दूध पिऊन आणि दुधाळ गाय दान करून,
जायते सर्वकालेषु मृतः स्वर्गपुरं व्रजेत्
तो सर्व काळ जन्म घेतो आणि मृत्यूनंतर स्वर्गात जातो.
सर्वपापविशुद्धात्मा पुष्करस्य फलं लभेत्
सर्व पापांपासून शुद्ध मनाने, पुष्कराचे फळ मिळते.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये नीलगंगामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशत्तमोऽध्यायः
या प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पाचव्या अवंती खंडात, अवंती क्षेत्राच्या माहात्म्यात, नीलगंगा माहात्म्याचे वर्णन असलेला चौपन्नावा अध्याय संपला.
महाकालवने रम्ये केन वा प्रेषितः पुरा
महालकाल वनात रम्य अशा ठिकाणी, त्याला पूर्वी कोणाच्या सांगण्यावरून आणि कोणत्या कारणासाठी पाठवले होते?
तदा सर्वसुरैरेवमगस्तिर्मुनिसत्तमः
त्या वेळी, सर्व देवतांसह श्रेष्ठ ऋषी अगस्त्य यांनी—
आराधितो महाभागो धरणीत्राणकारणात्
—पृथ्वीचे रक्षण व्हावे म्हणून त्या तेजस्विनीचे भक्तीभावाने पूजन केले.
एकाग्रमानसो भूत्वा भवानीं विंध्यवासिनीम्
एकचित्त होऊन, त्यांनी विंध्य पर्वतावर वास करणाऱ्या भवानीची उपासना केली.
कंसविद्रावणकरीमसुराणां क्षयंकरीम्
तीच कंसाला पळवणारी आणि असुरांचा नाश करणारी आहे—
यशोदागर्भसंभूतां चाणूरबलमर्दिनीम्
—यशोदेच्या उदरातून जन्मलेली, चाणूराचा पराभव करणारी—
जननीं देवसेनस्य कवीनां वाचमीश्वरीम्
—देवसेनेची जननी, कवींना वाणी देणारी स्वामिनी—
सहस्राक्षीं तथेंद्रस्य ऋषेश्चारुंधतीं पराम्
—इंद्रासाठी हजार डोळ्यांची, आणि ऋषींसाठी श्रेष्ठ अरुंधती—
अदितिं सर्वमातॄणां पार्वतीं सर्वयोषिताम्
—सर्व मातांमध्ये अदिती, सर्व स्त्रियांमध्ये पार्वती—
शारदीमृतुवेलायां वृंदावनचरीं वराम् 5.1.55.
—शरद ऋतूत वृंदावनात विहरणारी श्रेष्ठ देवी—
लक्ष्मीं च श्रीमतामिष्टां यक्षिणीं धनदार्चिताम्
—श्रीमंतांना प्रिय असलेली लक्ष्मी, कुबेराने पूजलेली यक्षिणी—
वेदिकां यज्ञशालानां हविराहवनीं शुभाम् । दक्षिणां सर्वदीक्षाणां सर्वकामफलप्रदाम्
—यज्ञशाळेची वेदी, शुभ हवनकुंड, सर्व दीक्षांसाठी दक्षिणा, आणि सर्व इच्छांची फळ देणारी—
एवं स्तुता तदा देवी प्रत्यक्षा विंध्यवासिनी
अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, त्या वेळी विंध्यवासिनी देवी प्रत्यक्ष प्रकट झाली.
वियतां भो द्विजश्रेष्ठ यदस्मत्तोऽभिवांछितम्
"हे श्रेष्ठ द्विजा, माझ्याकडून तुला जे हवे ते माग."
रेवेयं वर्द्धिता लोके सर्वलोकभयप्रदा
ही रेवा जगात वाढली असून, सर्व लोकांना भय देणारी झाली आहे.
तयेदं प्लावितं विश्वं तस्यास्तु ग्रहणं कुरु
तिने हे विश्व पाण्याने व्यापले आहे; तू तिचे नियंत्रण कर.
आगात्साध्वी तदा व्यास महाकालवनं शुभम्
मग, व्यास, ती सती त्या शुभ महाकाल वनात आली.
वारयिष्ये परां देवीं वर्धमानां द्रुतं ह्यृषे
"मी वाढत चाललेल्या त्या पराक्रमी देवीला लवकरच थांबवीन, हे ऋषी."