विश्वासघातको मानी चोरसंगरतः खलः
तो विश्वासघातकी, अहंकारी, चोरांमध्ये रमणारा आणि दुष्ट होता.
बहवो निहता मार्गे पापाचारेण जंतवः
त्याच्या पापी वर्तनामुळे रस्त्यावर अनेक जीव मारले गेले.
तत्रैको ब्राह्मणो दांतो वेदवेदांगपारगः
तेथे एक ब्राह्मण होता, संयमी आणि वेद-वेदांगांचा जाणकार.
श्वशुरगृहे स्थिता भार्या तामादाय यशस्विनीम्
त्याची पत्नी, प्रसिद्ध आणि सासऱ्याच्या घरी राहणारी, तिला तो सोबत घेऊन गेला.
तस्य स्त्री च वरारोहा रूपलावण्यशालिनी
त्याची पत्नी सुंदर बांध्याची, रूप आणि लावण्याने परिपूर्ण होती.
हते भर्तरि दुःखार्ता पतिविरहकातरा
पती मारला गेल्यावर ती दुःखाने व्याकुळ झाली, पतीच्या विरहाने तिला फार वेदना झाल्या.
आरुरोह चितां दीप्तां पतिना हृष्टमानसा 5.1.53.
आनंदी मनाने तिने आपल्या पतीसह पेटलेल्या चितेवर चढून प्राण दिला.
गृहीत्वा चलितो मार्गे गृहीतो राजकिंकरैः नीतोऽसौ राजभवनं निवेदितो राजसंनिधौ
रस्त्यात त्याला पकडण्यात आलं, राजाच्या नोकरांनी त्याला धरलं, राजवाड्यात नेलं आणि राजासमोर हजर केलं.
पातितो वै गले बद्ध्वा रज्जुना वृक्षकोटरे
त्याच्या गळ्यात दोरी बांधून, झाडाच्या ढोलीत त्याला फासावर टाकण्यात आलं.
तेन कर्मविपाकेन रौरवं नरकं गतः
त्या कर्माच्या फळामुळे तो रौरव नरकात गेला.
ततोऽन्यं नरकं प्राप्तो यमशासनकारकैः
त्याच्या नंतर, यमाच्या आज्ञा पाळणाऱ्यांनी त्याला दुसऱ्या नरकात नेलं.
मुद्गरैस्ताड्यमानो हि शृंखलाभिश्च किंकरैः
तेथे यमदूतांनी त्याला मोठ्या गजांनी मारलं आणि साखळ्यांनी बांधलं.
एवं बहुविधान्कुण्डान्भुक्त्वा पापी नवान्नवान्
अशा प्रकारे, त्या पाप्याने अनेक नरकांची यातना एकामागून एक भोगली.
महाकायो महारावो महोदरः सूचीमुखः
तो मोठ्या देहाचा, मोठ्या आवाजाचा, मोठ्या पोटाचा आणि सुईच्या टोकासारख्या तोंडाचा झाला.
ततः कष्टतरां प्राप्य पैशाचीं तनुमाश्रितः
नंतर त्याला आणखी वाईट अवस्था मिळाली आणि त्याने पिशाच्चाचं रूप घेतलं.
विण्मूत्रदूषितोच्छिष्टपूतिपर्युष्टभोजनः
त्याचं अन्न मलमूत्र, उष्टं आणि सडलेलं असं घाणेरडं होतं.
भग्नवापीतडागे च शुष्कवृक्षे निरूदके 5.1.53.
त्याचं वास्तव्य तुटलेल्या विहिरींमध्ये, कोरड्या झाडांवर आणि पाण्याविना जागी होतं.
निवासो रोचते तस्य सर्वदा सर्वसंधिषु
त्याला नेहमी, सर्व ठिकाणी आणि सर्व वेळा अशाच जागांत राहायला आवडायचं.
यत्र माहेश्वरं लिंगं सुन्दरं कुंडमुत्तमम्
जिथे सुंदर महेश्वराचं लिंग किंवा उत्तम कुंड असायचं,
घातयित्वा च तं पापं जलार्थी कुंडमाविशत्
पाण्यासाठी आलेल्या माणसाने त्या पाप्याला ठार मारून कुंडात प्रवेश केला.
तेन पुण्यप्रभावेन सर्वपापं क्षयं गतम्
त्या पुण्याच्या प्रभावाने त्याची सर्व पापं नष्ट झाली.
हित्वा पैशाचकं देहं ज्योतिस्तल्लिंगमाविशत्
त्याने पिशाच्चाचं शरीर सोडून, त्या लिंगात तेजस्वी रूपाने प्रवेश केला.
पिशाचमोचनेशेति देवः ख्यातिं ततो गतः
त्यावेळी तो देव 'पिशाचमोकनश्वर' म्हणून प्रसिद्ध झाला.
यावन्नायाति शिप्रायास्तीर्थे पैशाचमो चने
जोपर्यंत कोणी शिप्राच्या तीरावर पिशाचमोकन या स्थळी येत नाही,
पिशाचमोचनं देवं पूजयित्वा यथाविधि
पिशाचमोकन या देवाची योग्य विधीने पूजा केल्यावर,
पिशाचमोचने व्यास महादानानि कारयेत्
पिशाचमोकन या ठिकाणी, व्यास, मोठी दानं द्यावीत.
पिशाचमोचनकथां पवित्रां पापहारिणीम् 5.1.53.
पिशाचांपासून मुक्त करणारी, पवित्र आणि पाप नष्ट करणारी ही कथा आहे.
नीलगंगा कदा ब्रह्मञ्छिप्राकुंडे समागता
ब्राह्मणांनो, नीलगंगा कधी शिप्रा कुंडाजवळ एकत्र आली?
नीलगंगां नरः स्नात्वा संगमेश्वरमर्चयेत्
जो मनुष्य नीलगंगेत स्नान करतो, त्याने संगमेश्वराची पूजा करावी.
दुःसंगसंभवा दोषा न भवंति कदाचन
वाईट संगतीमुळे निर्माण होणारे दोष कधीच होत नाहीत.