गंधर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धाः किंपुरुषास्तथा
गंधर्व, अप्सरा, यक्ष, सिद्ध आणि किम्पुरुष हे सर्व—
ब्रह्मा रुद्रश्च कालश्च लोकपाला महौजसः
ब्रह्मा, रुद्र, काळ आणि जगाचे बलाढ्य रक्षक—
तिष्ठंति बहुयुग व्यास यावत्कल्पः समाप्यते
हे सर्व, व्यास, अनेक युगे तिथेच राहतात, जोपर्यंत कल्प पूर्ण होत नाही.
दिव्यपादपसंयुक्तं पारिजातगुणान्वितम्
ते तळे दिव्य वृक्षांनी समृद्ध आहे आणि त्यात पारिजाताच्या गुणांचा समावेश आहे.
क्वचिन्मयूरा नृत्यंति क्वचित्कूजंति कोकिलाः
कुठे मोर नाचतात, तर कुठे कोकिळा गातात.
सुन्दरं सुन्दराकारं सुन्दरं तेन चोच्यते
ते तळे सुंदर आहे, त्याचा देखावा सुंदर आहे, म्हणून त्याला 'सुंदर' असेच म्हणतात.
यत्र संनिहितो विष्णुः शिवः शक्त्या युतो वशी 5.1.53.
तेथे विष्णू, शिव आणि शक्तीसह, सर्वांचा अधिपती, उपस्थित आहे.
पक्षार्धं पक्षमेकं च सुन्दरकुण्डे नरो वसेत्
अर्धा पंधरवडा किंवा संपूर्ण पंधरवडा, मनुष्य सुंदर तळ्यावर राहू शकतो.
पक्षिकीटपतंगाश्च मृता यांति शिवालयम्
त्या ठिकाणी मरण पावलेले पक्षी, किटक आणि पतंग शिवाच्या निवासस्थानी जातात.
ये ददति तिलान्धेनुं गजवा जिरथावनीः
जे लोक तेथे तीळ, गायी, हत्ती, घोडे किंवा जमीन दान करतात—
शय्यादानविमानानि दानानि विविधानि च
पलंग, भेटवस्तू आणि अनेक प्रकारची दानं,
भूयः शृणु परं व्यास सुन्दरकुण्डफलं स्मृतम्
आता पुन्हा ऐक, व्यास, सुंदरकुंडाचं श्रेष्ठ आणि प्रसिद्ध फळ.
पिशाचो मोक्षमापन्नः शिव रूपधरो गतः
एक पिशाच्याने मुक्ती मिळवली, शिवाचं रूप धारण करून तो निघून गेला.
मुच्यते सर्वपापेभ्यो यद्यपि ब्रह्महा भवेत्
सर्व पापांतून मुक्ती मिळते, जरी तो ब्राह्मणहत्यारा असला तरी.
कोऽसौ पिशाच इति ख्यातः किं तेन दुष्कृतं कृतम्
हा पिशाच्य कोण आहे, आणि त्याने कोणतं वाईट कृत्य केलं?
कथं तीर्थप्रसंगोऽस्य जातो वै द्विज सत्तम
त्याचा या तीर्थाशी संबंध कसा आला, हे श्रेष्ठ द्विजा, सांग.
यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत् ।।5.1.53.
ज्याचं फक्त ऐकल्यानं सर्व पापांचा नाश होतो.
ब्राह्मणो देवलो नाम दाक्षिणात्यो द्विजाधमः
दक्षिणेकडचा देवल नावाचा एक ब्राह्मण होता, तो द्विजांमध्ये नीच होता.
गुरुद्रोही कितवो धूर्तो गुरुहा गुरुतल्पगः
तो गुरुद्रोही, जुगारी, धूर्त, गुरुहत्यारा आणि गुरुपत्नीचा अपराधी होता.
अभक्ष्यभक्षकश्चैव वेदशास्त्रविवर्जितः
तो निषिद्ध अन्न खात असे आणि वेदशास्त्रांपासून दूर होता.
विश्वासघातको मानी चोरसंगरतः खलः
तो विश्वासघातकी, अहंकारी, चोरांमध्ये रमणारा आणि दुष्ट होता.
बहवो निहता मार्गे पापाचारेण जंतवः
त्याच्या पापी वर्तनामुळे रस्त्यावर अनेक जीव मारले गेले.
तत्रैको ब्राह्मणो दांतो वेदवेदांगपारगः
तेथे एक ब्राह्मण होता, संयमी आणि वेद-वेदांगांचा जाणकार.
श्वशुरगृहे स्थिता भार्या तामादाय यशस्विनीम्
त्याची पत्नी, प्रसिद्ध आणि सासऱ्याच्या घरी राहणारी, तिला तो सोबत घेऊन गेला.
तस्य स्त्री च वरारोहा रूपलावण्यशालिनी
त्याची पत्नी सुंदर बांध्याची, रूप आणि लावण्याने परिपूर्ण होती.
हते भर्तरि दुःखार्ता पतिविरहकातरा
पती मारला गेल्यावर ती दुःखाने व्याकुळ झाली, पतीच्या विरहाने तिला फार वेदना झाल्या.
आरुरोह चितां दीप्तां पतिना हृष्टमानसा 5.1.53.
आनंदी मनाने तिने आपल्या पतीसह पेटलेल्या चितेवर चढून प्राण दिला.
गृहीत्वा चलितो मार्गे गृहीतो राजकिंकरैः नीतोऽसौ राजभवनं निवेदितो राजसंनिधौ
रस्त्यात त्याला पकडण्यात आलं, राजाच्या नोकरांनी त्याला धरलं, राजवाड्यात नेलं आणि राजासमोर हजर केलं.
पातितो वै गले बद्ध्वा रज्जुना वृक्षकोटरे
त्याच्या गळ्यात दोरी बांधून, झाडाच्या ढोलीत त्याला फासावर टाकण्यात आलं.
तेन कर्मविपाकेन रौरवं नरकं गतः
त्या कर्माच्या फळामुळे तो रौरव नरकात गेला.