गुह्याद्गुह्यतरं पुण्यं महाकालवनं शुभम्
महाकाळाचे अरण्य हे अत्यंत पवित्र आणि गूढ आहे.
मम देहोद्भवा शिप्रा यत्र लीना पयस्विनी
जिथे माझ्या देहातून उत्पन्न झालेली, जलाने परिपूर्ण अशी शिप्रा नदी विलीन होते.
पुष्करं च गयातीर्थं पुरुषोत्तमसरः शुभम्
तेथे पुष्कर, गया तीर्थ आणि शुभ पुरुषोत्तम सरोवर आहे.
इति श्रुत्वा परं वाक्यं देवदेवजगद्गुरोः
अशा प्रकारे देवतांचा देव, जगाचा गुरु यांच्या श्रेष्ठ वचनांचे ऐकून,
महाकालवने रम्ये यत्र शिप्रा सरिद्वरा
रम्य महाकाळ अरण्यात, जिथे श्रेष्ठ शिप्रा नदी वाहते,
तेन पुण्यप्रभावेन स्वकाँल्लोकान्गताः सुराः 5.1.52.
त्या पुण्याच्या प्रभावाने देवता आपापल्या लोकात परत गेले.
जातं सरो वराहस्य विष्णोरतुलतेजसः
वराहाने, विष्णूच्या तुल्य तेजाने, तेथे एक सरोवर निर्माण केले.
अत्र स्नात्वा पयः पीत्वा श्राद्धं कृत्वा यथोचितम्
इथे स्नान करून, पाणी पिऊन आणि योग्य प्रकारे श्राद्ध करून,
अवंत्यां सुन्दरे तीर्थे तिष्ठंति सर्वदा भुवि
अवंतीतील सुंदर तीर्थस्थळी ते नेहमी पृथ्वीवर वास करतात.
सर्वपापप्रशमनं वांछितार्थफलप्रदम्
ते सर्व पापे दूर करते आणि इच्छित फळ मिळवून देते.
यस्य श्रवणमात्रेण ब्रह्महत्या व्यपोहति
फक्त त्याचे नाव ऐकले तरी ब्रह्महत्या सारखे पाप नष्ट होते.
पुरा कल्पक्षये व्यास नष्टकल्पा च मेदिनी
पूर्वी कल्पाच्या शेवटी, व्यास, जग आणि त्याचे कल्प नष्ट झाले होते.
तदात्र पतितं व्यास वैकुण्ठशिखरोत्तमम्
त्या वेळी, व्यास, येथे वैकुण्ठाचा सर्वात उंच शिखर खाली पडले.
तत्क्षणात्पतिते शृंगे कुण्डं जातं सुनिश्चितम्
त्या शिखराच्या पडताक्षणीच तेथे एक तळे निर्माण झाले.
जांबूनदकरारोहं हेमपद्मविराजितम्
त्या तळ्याला सोन्याच्या पायऱ्या होत्या आणि ते सोन्याच्या कमळांनी शोभून गेले होते.
हंसकारंडवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम्
त्या तळ्यात हंस आणि इतर जलपक्षी भरपूर होते, आणि चक्रवाक पक्ष्यांनी ते अधिक सुंदर झाले होते.
कल्पक्षये न क्षीयंते यानि तत्त्वानि सर्वशः 5.1.53.
कल्पाच्या शेवटी देखील, ती सर्व तत्त्वे पूर्णपणे नष्ट होत नाहीत.
वेदशास्त्रपुराणानि गाथागीतिक्षराक्षराः
वेद, शास्त्रे, पुराणे, गीते, गाणी आणि अक्षरे—
कलाः काष्ठा मुहूर्ताश्च लवत्रुटिपलं घटिः
कला, काष्ठ, मुहूर्त, लव, त्रुटी, पल आणि घटी हे सर्व काळाचे विभाग—
संवत्सरयुगाश्चैव कुण्डे तिष्ठंति मूर्तितः
संवत्सर आणि युगेसुद्धा त्या तळ्यात मूर्त रूपाने राहतात.
गंधर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धाः किंपुरुषास्तथा
गंधर्व, अप्सरा, यक्ष, सिद्ध आणि किम्पुरुष हे सर्व—
ब्रह्मा रुद्रश्च कालश्च लोकपाला महौजसः
ब्रह्मा, रुद्र, काळ आणि जगाचे बलाढ्य रक्षक—
तिष्ठंति बहुयुग व्यास यावत्कल्पः समाप्यते
हे सर्व, व्यास, अनेक युगे तिथेच राहतात, जोपर्यंत कल्प पूर्ण होत नाही.
दिव्यपादपसंयुक्तं पारिजातगुणान्वितम्
ते तळे दिव्य वृक्षांनी समृद्ध आहे आणि त्यात पारिजाताच्या गुणांचा समावेश आहे.
क्वचिन्मयूरा नृत्यंति क्वचित्कूजंति कोकिलाः
कुठे मोर नाचतात, तर कुठे कोकिळा गातात.
सुन्दरं सुन्दराकारं सुन्दरं तेन चोच्यते
ते तळे सुंदर आहे, त्याचा देखावा सुंदर आहे, म्हणून त्याला 'सुंदर' असेच म्हणतात.
यत्र संनिहितो विष्णुः शिवः शक्त्या युतो वशी 5.1.53.
तेथे विष्णू, शिव आणि शक्तीसह, सर्वांचा अधिपती, उपस्थित आहे.
पक्षार्धं पक्षमेकं च सुन्दरकुण्डे नरो वसेत्
अर्धा पंधरवडा किंवा संपूर्ण पंधरवडा, मनुष्य सुंदर तळ्यावर राहू शकतो.
पक्षिकीटपतंगाश्च मृता यांति शिवालयम्
त्या ठिकाणी मरण पावलेले पक्षी, किटक आणि पतंग शिवाच्या निवासस्थानी जातात.
ये ददति तिलान्धेनुं गजवा जिरथावनीः
जे लोक तेथे तीळ, गायी, हत्ती, घोडे किंवा जमीन दान करतात—