शिप्रायां स्नानजं पुण्यं वक्तुं शक्तो न कीदृशम्
शिप्रा नदीत स्नान केल्याने मिळणारे पुण्य शब्दात सांगता येत नाही.
यस्मात्स्नानं कृतं सर्वैः शिप्रायां पन्नगोत्तमैः 5.1.51.
कारण शिप्रा नदीत सर्व श्रेष्ठ नागांनी स्नान केले होते.
नीत्वा शिप्रोदकं पुण्यं कुण्डेषु परिषिञ्चत
शिप्राचे पवित्र पाणी घेऊन ते कुंडांमध्ये ओता.
संपूर्णानि भविष्यंति स्थिराणि पन्नगोत्तमाः
हे उत्तम नागांनो, त्या कुंडांमध्ये पाणी भरून राहील आणि ते टिकून राहील.
गतास्ते वै स्वकं लोकं नमस्कृत्वा महेश्वरम्
महेश्वराला वंदन करून, ते सर्व आपल्या लोकांत परत गेले.
सर्वलोकेषु विख्याता व्यास शिप्राऽमृतोद्भवा
हे व्यास, अमृतातून उत्पन्न झालेली शिप्रा सर्व लोकांत प्रसिद्ध आहे.
न तेषां दुष्कृतं किंचिन्नापदो न च दुर्गतिः
त्यांना कधीच वाईट कर्म, आपत्ती किंवा दुर्दशा भोगावी लागत नाही.
न च मित्राणि दुष्यंति न रोगो न दरिद्रता पठनाच्छ्रवणाद्वापि गोसहस्रफलं लभेत्
त्यांच्या मित्रांनाही काहीही वाईट घडत नाही, ना रोग येतो, ना गरिबी येते; हे ऐकल्याने किंवा वाचल्याने हजार गायींचे पुण्य मिळते.
यस्य श्रवणमात्रेण हयमेधफलं भवेत्
हे फक्त ऐकले तरी अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
शिप्रा च सर्वतः पुण्या पवित्रा पापहारिणी
शिप्रा सर्वत्र पुण्यदायिनी, पवित्र आणि पाप नष्ट करणारी आहे.
तथापि तत्समुत्पत्तिं विस्तराद्गदतो मम शृणु व्यास महापुण्यां कथां पौराणिकीं शुभाम्
तरीदेखील, व्यास, त्या घडामोडीचा उगम मी तुला सविस्तर सांगतो, ही फार पुण्यदायी आणि प्राचीन अशी पवित्र कथा ऐक.
पुरा महासुरो जातो हिरण्याक्षो महाबलः
पूर्वी एक महाबलवान असुर जन्माला आला, त्याचे नाव हिरण्याक्ष होते.
स चेमां सकलां पृथ्वीं वशीकृत्वा चकार ह
त्याने संपूर्ण पृथ्वी आपल्या अधीन करून तिच्यावर राज्य केले.
जित्वा च सकलाँल्लोकान्सुरानिंद्रपुरोगमान्
त्याने इंद्रासह सर्व देवतांना आणि सर्व लोकांना जिंकून टाकले.
स सर्वान्सर्वलोकेभ्यः स्वयमेवाधितिष्ठति
मग त्याने स्वतः सर्व लोकांवर सत्ता गाजवायला सुरुवात केली.
विचरंति यथा मर्त्या भ्रष्टराज्याः पराजिताः
राज्य गमावलेले आणि पराभूत झालेले देव जणू सामान्य माणसांसारखे भटकू लागले.
तत्र गत्वा नमस्कृत्य दैत्यकृत्यं न्यवेदयन्
तेव्हा सर्व देव जाऊन, वंदन करून, त्या दैत्याने केलेल्या कृत्यांची माहिती दिली.
येन देवगणाः सर्वे नष्टप्रायाश्च तत्क्षणात् 5.1.52.
त्या दैत्याने सर्व देवांना त्या क्षणी जवळजवळ नष्टच करून टाकले.
यज्ञभागांश्च वै सर्वानुपाश्नाति पृथक्पृथक्
तो प्रत्येक यज्ञातील देवांचा भाग वेगवेगळा खाऊ लागला.
इति विक्लवितं तेषां देवानां स पितामहः
देवांची अशी दुर्दशा पाहून त्यांचे पितामह ब्रह्मा चिंतीत झाले.
ब्रह्मोवाच शृणुध्वं भोः सुरश्रेष्ठा यूयं सर्वे समाहिताः
ब्रह्मा म्हणाले: 'हे श्रेष्ठ देवांनो, तुम्ही सर्व एकाग्र मनाने माझे बोलणे ऐका.'
द्वावेव सचिवौ दांतौ विष्णुवेषधरावुभौ
फक्त दोनच मंत्री आहेत, दोघेही संयमी आणि दोघेही विष्णूच्या रूपात आहेत.
एकदा वै मुनिश्रेष्ठ ब्रह्मणो मानसात्मजाः
एकदा, हे श्रेष्ठ मुनी, ब्रह्माच्या मनातून जन्मलेली मुले—
सनकादयो महाभागा भगवद्दर्शनलालसाः
संपन्न भाग्यवान सनक आणि त्याचे भाऊ, भगवंताचे दर्शन घेण्यासाठी अत्यंत उत्सुक होते—
मुमुहुश्च तदा व्यास कुमारा भृशदुःखिताः
त्या वेळी, व्यास, हे कुमार फारच गोंधळले आणि दुःखी झाले.
ददर्श सहसा विष्णुः कुमारान्भुवि दुःखितान्
अचानक, विष्णूंनी पृथ्वीवर दुःखी असलेल्या त्या कुमारांना पाहिले.
मूर्ध्नि चाघ्राय बाहुभ्यां परिष्वज्य ह्युवाच ह 5.1.52.
त्यांनी त्यांच्या डोक्याचा सुगंध घेतला, हातांनी त्यांना मिठी मारली आणि त्यांच्याशी बोलले.
सर्वं तत्कारणं बाला ब्रूत नो धर्मवित्तमाः
मुलांनो, धर्म जाणणाऱ्यांनो, हे सर्व कशामुळे घडले ते आम्हाला सांगा.
येन प्राप्ता वयं ब्रह्मन्दशामेतां शृणुष्व ह
आम्ही या ब्रह्मांडाच्या अवस्थेला कसे पोहोचलो, ते आता ऐक.
आयाता भ्रातरो ह्येते चत्वारो लोकपर्यटाः
हे चार भाऊ, जे सर्व लोकांतून फिरत असतात, ते येथे आले.