सर्वसाक्षिन्नमस्तेऽस्तु सर्वभूताशयाकृते
सर्वांचा साक्षीदार, सर्व जीवांच्या अंतःकरणाचा कर्ता, तुला नमस्कार असो.
दिव्यहास नमस्तेऽस्तु नमोऽमृतस्रवाय च ।। 5.1.51.
दिव्य हास्य असणारा, अमृतधारा वाहणारा, तुला नमस्कार असो.
काम्यकाम नमस्तेस्तु सर्वकामवरप्रद
हे सर्व इच्छांची पूर्तता करणारे, सर्व मनोकामना पूर्ण करणारे, तुम्हाला माझा नमस्कार.
नमो मृडाय दांताय शांतरूपाय वै नमः
मृदू, संयमी आणि शांत रूप असणाऱ्या प्रभूंना नमस्कार.
एवं प्रसादितो नागैर्भगवान्वृषभध्वजः
अशा प्रकारे नागांनी संतुष्ट केल्यावर, वृषभध्वज भगवान प्रसन्न झाले.
नागलोके पुरा नित्यं भिक्षार्थं चागतोस्म्यहम्
पूर्वी मी नेहमीच भिक्षा मागण्यासाठी नागलोकात येत असे.
गृहेगृहे भोगवत्यां व्यचरत्क्षुधितो भृशम्
भोगवती नगरीत, मी फार उपाशी होऊन घराघरात फिरत असे.
अप्राप्तभिक्षो भिक्षार्थी पुनरागां ततो गृहम्
भिक्षा न मिळाल्याने, पुन्हा भिक्षेच्या शोधात मी दुसऱ्या घरात जात असे.
किंचित्पुण्यप्रसंगेन महाकालवनोत्तमे
काही पुण्याच्या योगाने, उत्तम महाकाळ वनात,
आबालवृद्धैः सस्त्रीभि दृष्टा शिप्रा सरिद्वरा
लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत, स्त्रियांनाही घेऊन, सर्वांनी मला पवित्र शिप्रा नदीवर पाहिले.
शिप्रायां स्नानजं पुण्यं वक्तुं शक्तो न कीदृशम्
शिप्रा नदीत स्नान केल्याने मिळणारे पुण्य शब्दात सांगता येत नाही.
यस्मात्स्नानं कृतं सर्वैः शिप्रायां पन्नगोत्तमैः 5.1.51.
कारण शिप्रा नदीत सर्व श्रेष्ठ नागांनी स्नान केले होते.
नीत्वा शिप्रोदकं पुण्यं कुण्डेषु परिषिञ्चत
शिप्राचे पवित्र पाणी घेऊन ते कुंडांमध्ये ओता.
संपूर्णानि भविष्यंति स्थिराणि पन्नगोत्तमाः
हे उत्तम नागांनो, त्या कुंडांमध्ये पाणी भरून राहील आणि ते टिकून राहील.
गतास्ते वै स्वकं लोकं नमस्कृत्वा महेश्वरम्
महेश्वराला वंदन करून, ते सर्व आपल्या लोकांत परत गेले.
सर्वलोकेषु विख्याता व्यास शिप्राऽमृतोद्भवा
हे व्यास, अमृतातून उत्पन्न झालेली शिप्रा सर्व लोकांत प्रसिद्ध आहे.
न तेषां दुष्कृतं किंचिन्नापदो न च दुर्गतिः
त्यांना कधीच वाईट कर्म, आपत्ती किंवा दुर्दशा भोगावी लागत नाही.
न च मित्राणि दुष्यंति न रोगो न दरिद्रता पठनाच्छ्रवणाद्वापि गोसहस्रफलं लभेत्
त्यांच्या मित्रांनाही काहीही वाईट घडत नाही, ना रोग येतो, ना गरिबी येते; हे ऐकल्याने किंवा वाचल्याने हजार गायींचे पुण्य मिळते.
यस्य श्रवणमात्रेण हयमेधफलं भवेत्
हे फक्त ऐकले तरी अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
शिप्रा च सर्वतः पुण्या पवित्रा पापहारिणी
शिप्रा सर्वत्र पुण्यदायिनी, पवित्र आणि पाप नष्ट करणारी आहे.
तथापि तत्समुत्पत्तिं विस्तराद्गदतो मम शृणु व्यास महापुण्यां कथां पौराणिकीं शुभाम्
तरीदेखील, व्यास, त्या घडामोडीचा उगम मी तुला सविस्तर सांगतो, ही फार पुण्यदायी आणि प्राचीन अशी पवित्र कथा ऐक.
पुरा महासुरो जातो हिरण्याक्षो महाबलः
पूर्वी एक महाबलवान असुर जन्माला आला, त्याचे नाव हिरण्याक्ष होते.
स चेमां सकलां पृथ्वीं वशीकृत्वा चकार ह
त्याने संपूर्ण पृथ्वी आपल्या अधीन करून तिच्यावर राज्य केले.
जित्वा च सकलाँल्लोकान्सुरानिंद्रपुरोगमान्
त्याने इंद्रासह सर्व देवतांना आणि सर्व लोकांना जिंकून टाकले.
स सर्वान्सर्वलोकेभ्यः स्वयमेवाधितिष्ठति
मग त्याने स्वतः सर्व लोकांवर सत्ता गाजवायला सुरुवात केली.
विचरंति यथा मर्त्या भ्रष्टराज्याः पराजिताः
राज्य गमावलेले आणि पराभूत झालेले देव जणू सामान्य माणसांसारखे भटकू लागले.
तत्र गत्वा नमस्कृत्य दैत्यकृत्यं न्यवेदयन्
तेव्हा सर्व देव जाऊन, वंदन करून, त्या दैत्याने केलेल्या कृत्यांची माहिती दिली.
येन देवगणाः सर्वे नष्टप्रायाश्च तत्क्षणात् 5.1.52.
त्या दैत्याने सर्व देवांना त्या क्षणी जवळजवळ नष्टच करून टाकले.
यज्ञभागांश्च वै सर्वानुपाश्नाति पृथक्पृथक्
तो प्रत्येक यज्ञातील देवांचा भाग वेगवेगळा खाऊ लागला.
इति विक्लवितं तेषां देवानां स पितामहः
देवांची अशी दुर्दशा पाहून त्यांचे पितामह ब्रह्मा चिंतीत झाले.