वेदा यज्ञाश्च देवानां मूर्तिः पद्भ्यां च ताड्यते
तो देवतांच्या मूर्ती, वेद आणि यज्ञ यांना पायाने मारायचा.
स एकदा वने घोरे मृगयावनगोचरः
एकदा तो भयानक जंगलात शिकार करत फिरत होता.
न लब्ध्वा खेटकं किंचित्क्षुधार्तस्तृषितः खलः 5.1.50.
त्याला काहीच शिकार मिळाली नाही, म्हणून तो दुष्ट राजा भुकेला आणि तहानलेला झाला.
रात्रिः समागता तत्र घोरा घोरनि षेविता
तेथे रात्र पडली, ती रात्र फार भयानक आणि भीतीदायक होती.
तत्राश्वं विटपे बद्ध्वा स्वयमेव न्यषीदत
तेथे त्याने आपला घोडा झाडाच्या फांदीला बांधला आणि स्वतः एकटा बसला.
किमिदं कुत आश्चर्यं कृत्वा हस्तेन वारितः
‘हे काय आहे? कुठून आलं?’ असे त्याला वाटले आणि त्याने हाताने ते दूर करण्याचा प्रयत्न केला.
दष्टमात्रे च नृपतिर्व्यथितः क्षितिमागतः
दंश होताच राजा वेदनेने विव्हळ झाला आणि जमिनीवर कोसळला.
एतत्क्षणात्प्रेतभूतो घोरे नरकसंचये
त्या क्षणीच तो प्रेतात्मा झाला आणि भयानक नरकात पडला.
हर्षिताश्च गणाः सर्वे यमराजस्य किंकराः
यमराजाचे सर्व सेवक आनंदित झाले.
एतस्मिन्नंतरे व्यास क्रव्यादैः खादितं शवम्
अशा वेळी, हे व्यास, त्याचे प्रेत मांसभक्षक प्राण्यांनी खाल्ले.
तत्र गत्वानयन्मांसं तुंडेन वियदुद्गतः
तेथे जाऊन, त्याने आकाशात उडत आपल्या चोचीत मांस आणले.
तत्राटतो हि यत्रास्ते दिव्या शिप्रा पयस्विनी
तेथे फिरताना, तो ज्या ठिकाणी दिव्य आणि जलसमृद्ध शिप्रा वाहते तिथे पोहोचला.
पतितं वै जले तस्याः शिप्रायास्तस्य काय जम् 5.1.50.
त्या शिप्रेच्या पाण्यात त्याचे शरीर पडले.
त्रिनेत्रोथ जटाजृटी व्याघ्रांबरपरीवृतः
मग त्रिनेत्र, जटाजूट असलेला आणि वाघाच्या कातडीने झाकलेला प्रकट झाला.
इत्याश्चर्यमयं रूपं दृष्ट्वा दूताश्च धर्षिताः
हे अद्भुत रूप पाहून दूत थक्क झाले.
श्रूयतां भो महाराज धर्मराज नमोस्तु ते
ऐका, हे महराजा! हे धर्मराजा, तुला नमस्कार.
कीकटाधिमतिर्मंदः पापिष्ठो वृषलीपतिः
कीकटांचा राजा मंदबुद्धी, फार पापी आणि नीचांचा स्वामी आहे.
यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यासमानि च
जितकीही पापे आहेत, अगदी ब्रह्महत्या सारखीही,
मर्यादाभेदको मूढो वर्णाश्रमसुधर्मिणाम्
मर्यादा तोडणारा, मूर्ख, वर्णाश्रमाचे योग्य पालन करणाऱ्यांना त्रास देणारा आहे.
यमदंडपरः पापी अस्माकं हर्षवर्धनः
हा पापी यमाच्या दंडात आनंद मानतो आणि आमचा आनंद वाढवतो.
यावंतः पतिताः पूर्वे पापिनः सर्व एव हि
पूर्वी जितकेही पापी नरकात पडले, ते सर्व,
तदाप्रभृति सर्वाणि कुंडानि नरकस्य वै
त्या वेळेपासून नरकातील सर्व कुंडे,
न चैवार्तरवं किंचिच्छ्रूयते तव मंदिरे 5.1.50.
तरीही, तुझ्या निवासस्थानी कुठलाही दुःखाचा आवाज ऐकू येत नाही.
एक एवागतो लोके वृत्तिदो नो यमाधिप
फक्त एकच असा आहे की जो यमाधिपतीला शरण जात नाही.
धर्मराजस्तदाश्रुत्य किंकराणां परं वचः
धर्मराजाने दूतांचे हे श्रेष्ठ वचन ऐकले.
येन पुण्यप्रभावेन पापिष्ठः शिवतां गतः
कशाच्या पुण्यामुळे हा मोठा पापी शिवत्वाला पोहोचला?
भुवि पुण्यतमे देशे महाकालवने शुभे
पृथ्वीवर सर्वात पुण्यवान अशा शुभ महाकालवनात,
येषां शिप्रोदक स्पर्शो जायते भुवि किंकराः
हे दूतांनो, पृथ्वीवर शिप्रेच्या पाण्याचा स्पर्श ज्यांना होतो—
मनसा वपुषा वाचा पापानि विविधानि च
मनाने, शरीराने आणि वाणीने माणूस अनेक प्रकारची पापं करतो.
शिप्राशिप्रेति यो ब्रूते यत्र कुत्रापि मानवः
कोणताही मनुष्य जिथे कुठे 'शिप्रा, शिप्रा' असं उच्चारतो,