पुष्कराणि च सर्वाणि गयातीर्थमनुत्तमम्
सर्व तीर्थकुंडे आणि श्रेष्ठ गायातीर्थ यांचंही वर्णन केलं आहे.
ख्यातं संगमजं तीर्थं शनेर्जन्मकथां शुभाम्
संगमातून निर्माण झालेलं तीर्थ आणि शनिच्या जन्माची शुभ कथा मी सांगितली आहे.
पुरुषोत्तममहिमानं काले केन कथं भवेत्
पुरुषोत्तमाचं महात्म्य कधी, कोणाच्या द्वारे आणि कसं प्रकट होतं?
यस्मिन्काले यदा जाता महाकालवने शुभे
कोणत्या वेळी आणि केव्हा, या शुभ महाकालवनात ते प्रकट झालं?
नास्ति वत्स महीपृष्ठे शिप्रायाः सदृशी नदी
वत्सा, पृथ्वीवर शिप्रासारखी दुसरी कोणतीही नदी नाही.
वैकुण्ठे जायते शिप्रा ज्वरघ्नी च सुरालये
शिप्रा वैकुंठात जन्म घेते आणि देवांच्या निवासात ताप नष्ट करणारी होते.
वाराहकल्पे वै प्रोक्ता विष्णुदेहेति नामतः 5.1.49.
वाराहकल्पात या काळात या नद्येला 'विष्णूचे शरीर' असे नाव दिले गेले आहे.
वक्तुमर्हसि शिप्रायाः समासेन कथां शुभाम्
तू शिप्रा नदीची पवित्र कथा थोडक्यात सांगावी अशी माझी इच्छा आहे.
महादेवो विशुद्धात्मा सर्वलोकेषु सर्वतः
महादेव हे निर्मळ मनाचे असून सर्व जगात, सर्व ठिकाणी आहेत.
अप्राप्तभिक्षो भिक्षार्थी वैकुण्ठमगमद्विभुः
भिक्षा मिळाली नाही म्हणून भिक्षा मागण्यासाठी तो सर्वशक्तिमान वैकुंठात गेला.
लोकनिंदापरः क्रुद्धः क्षुधितो बहुवासरैः
जगाची निंदा करायची ठरवून, तो रागावलेला आणि अनेक दिवस उपाशी होता.
कपालं च करे कृत्वा इत्यु वाच पुनः पुनः
त्याने हातात कवटी घेतली आणि पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला.
इत्युक्त्वा करमुद्यम्य तर्जन्यगुंलिमादधत्
असे म्हणून त्याने हात वर केला आणि त्यावर तर्जनी ठेवली.
तदांगुलिसमुद्भूतं बहु सुस्रावशोणितम्
तेव्हा त्या बोटातून खूप रक्त वाहू लागले.
तदा उद्वेलिता सा वै धारा जाता समं ततः
त्या वेळी तिथून एक मोठी रक्ताची धार उसळून वाहू लागली.
वैकुंठे चाभवत्सद्यो नदी त्रैलोक्यपावनी
वैकुंठात लगेचच एक नदी प्रकट झाली, जी तिन्ही लोकांना पावन करणारी होती.
ज्वरघ्नी च यथा प्रोक्ता तथा व्यास ब्रवीम्यहम् 5.1.49.
जशी ती ताप नष्ट करणारी म्हणून ओळखली जाते, तसेच मी व्यास सांगतो.
योधयामास दैत्येंद्रो ह्यनिरुद्धप्र हेलनः
दैत्यांचा राजा कोणतीही अडथळा न मानता आणि उपहास करत लढू लागला.
तस्मात्क्रुद्धो वासुदेवश्चक्रमादाय सत्वरः
त्यामुळे वासुदेव रागावून पटकन आपले चक्र उचलले.
स तदा भग्नसंकल्पश्छिन्नदोश्च व्रणार्दितः
त्या वेळी त्याचा निर्धार तुटला, दोष दूर झाले आणि तो जखमांनी त्रस्त झाला.
तदागतं महादैत्यं समीपे भयविह्वलम्
तो महान दैत्य घाबरून जवळ आला.
छित्त्वा बाहुसहस्रं वै दैत्यराजस्य चाहवे
युद्धात दैत्यराजाच्या हजारो बाहू छाटून टाकले.
स्थितो यत्राचलो व्यास तत्रागतो महेश्वरः
जिथे तो हलला नाही, तिथेच महेश्वर आले, हे व्यास.
अन्योन्यं च समासाद्य कृत्वा युद्धं तु दारुणम्
ते एकमेकांसमोर आले आणि भयंकर युद्ध करू लागले.
वैष्णवास्त्रं तदा कृष्णः संदधे हरजिघांसया
त्या वेळी कृष्णाने हराचा नाश करण्याच्या इच्छेने वैष्णव अस्त्र सज्ज केले.
संदधे वै तदा शंभुः कृष्णप्राणहरोत्सुकः
त्याच वेळी शंभूनेही कृष्णाचा प्राण घेण्याच्या उत्कट इच्छेने आपले अस्त्र सज्ज केले.
मोहनास्त्रं पुनः कृष्णः शिवोपरि मुमोच ह 5.1.49.
कृष्णाने पुन्हा मोहणारे अस्त्र शिवावर सोडले.
जृंभमाणः स्थितः संख्ये किंचित्कालं मुहुर्मुहुः
तो रणभूमीत थोडा वेळ वारंवार जांभया देत उभा राहिला.
तदा क्रोधाभिभूतेन कृतो माहेश्वरो ज्वरः
तेव्हा क्रोधाने भरून महेश्वराने ज्वर निर्माण केला.
त्रिनेत्रस्त्रिशिरा ह्रस्वस्त्रिपादो बर्कराकृतिः
त्याला तीन डोळे, तीन डोकी, तीन पाय, उंचीने ठेंगणे आणि भीषण रूप होते.