जपं होमं तथा श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य देवताः 5.1.48.
मंत्रजप, होम आणि पितरांसाठी व देवतांसाठी केलेली श्राद्धकर्मे—
प्रतिकल्पामनुप्राप्य दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्
प्रत्येक कल्पाच्या सुरुवातीला, जेव्हा लोक या नगरीत येतात आणि महादेवाचं दर्शन घेतात—
प्रसंगतो रजः क्लांतः शिप्रांभसि च मानवाः
संसाराच्या धुळीत दमलेले लोक शिप्रा नदीच्या पाण्यात प्रवेश करतात.
मन्वंतरसहस्रेषु काशिवासेषु यत्फलम्
हजारो मन्वंतरं काशीमध्ये राहून जे फळ मिळतं—
प्रतिकल्पे च कल्पांते सैवासीच्च पुरी शुभा
प्रत्येक कल्पाच्या शेवटी आणि कल्पाच्या समाप्तीला, ती पवित्र नगरी तशीच राहते.
ये चैतस्य महाभागाः प्रीतिं कुर्वंति मानवाः
जे लोक या ठिकाणी प्रेम आणि भक्ती ठेवतात, ते खरोखरच भाग्यवान आहेत.
यः शृणोति कथां पुण्यां प्रतिकल्पोद्भवां शुभाम्
जो कोणी या पवित्र आणि शुभ प्रतिकल्पकथेला ऐकतो—
युगेयुगे यथा जाता तथा ख्याता मयाऽनघ
प्रत्येक युगात जशी ही कथा घडली, तशीच मी तुला सांगितली आहे, हे निष्पापा.
शिप्रायाश्च कथां पुण्यां पवित्रां पापहारिणीम्
शिप्रा नदीची पवित्र आणि पाप नष्ट करणारी कथा मी सांगितली आहे.
सुन्दरं कुंडमाख्यातं पिशाचमोचनं तथा
सुंदर कुंड आणि पिशाच्चमुक्तीचं स्थानही मी वर्णन केलं आहे.
पुष्कराणि च सर्वाणि गयातीर्थमनुत्तमम्
सर्व तीर्थकुंडे आणि श्रेष्ठ गायातीर्थ यांचंही वर्णन केलं आहे.
ख्यातं संगमजं तीर्थं शनेर्जन्मकथां शुभाम्
संगमातून निर्माण झालेलं तीर्थ आणि शनिच्या जन्माची शुभ कथा मी सांगितली आहे.
पुरुषोत्तममहिमानं काले केन कथं भवेत्
पुरुषोत्तमाचं महात्म्य कधी, कोणाच्या द्वारे आणि कसं प्रकट होतं?
यस्मिन्काले यदा जाता महाकालवने शुभे
कोणत्या वेळी आणि केव्हा, या शुभ महाकालवनात ते प्रकट झालं?
नास्ति वत्स महीपृष्ठे शिप्रायाः सदृशी नदी
वत्सा, पृथ्वीवर शिप्रासारखी दुसरी कोणतीही नदी नाही.
वैकुण्ठे जायते शिप्रा ज्वरघ्नी च सुरालये
शिप्रा वैकुंठात जन्म घेते आणि देवांच्या निवासात ताप नष्ट करणारी होते.
वाराहकल्पे वै प्रोक्ता विष्णुदेहेति नामतः 5.1.49.
वाराहकल्पात या काळात या नद्येला 'विष्णूचे शरीर' असे नाव दिले गेले आहे.
वक्तुमर्हसि शिप्रायाः समासेन कथां शुभाम्
तू शिप्रा नदीची पवित्र कथा थोडक्यात सांगावी अशी माझी इच्छा आहे.
महादेवो विशुद्धात्मा सर्वलोकेषु सर्वतः
महादेव हे निर्मळ मनाचे असून सर्व जगात, सर्व ठिकाणी आहेत.
अप्राप्तभिक्षो भिक्षार्थी वैकुण्ठमगमद्विभुः
भिक्षा मिळाली नाही म्हणून भिक्षा मागण्यासाठी तो सर्वशक्तिमान वैकुंठात गेला.
लोकनिंदापरः क्रुद्धः क्षुधितो बहुवासरैः
जगाची निंदा करायची ठरवून, तो रागावलेला आणि अनेक दिवस उपाशी होता.
कपालं च करे कृत्वा इत्यु वाच पुनः पुनः
त्याने हातात कवटी घेतली आणि पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला.
इत्युक्त्वा करमुद्यम्य तर्जन्यगुंलिमादधत्
असे म्हणून त्याने हात वर केला आणि त्यावर तर्जनी ठेवली.
तदांगुलिसमुद्भूतं बहु सुस्रावशोणितम्
तेव्हा त्या बोटातून खूप रक्त वाहू लागले.
तदा उद्वेलिता सा वै धारा जाता समं ततः
त्या वेळी तिथून एक मोठी रक्ताची धार उसळून वाहू लागली.
वैकुंठे चाभवत्सद्यो नदी त्रैलोक्यपावनी
वैकुंठात लगेचच एक नदी प्रकट झाली, जी तिन्ही लोकांना पावन करणारी होती.
ज्वरघ्नी च यथा प्रोक्ता तथा व्यास ब्रवीम्यहम् 5.1.49.
जशी ती ताप नष्ट करणारी म्हणून ओळखली जाते, तसेच मी व्यास सांगतो.
योधयामास दैत्येंद्रो ह्यनिरुद्धप्र हेलनः
दैत्यांचा राजा कोणतीही अडथळा न मानता आणि उपहास करत लढू लागला.
तस्मात्क्रुद्धो वासुदेवश्चक्रमादाय सत्वरः
त्यामुळे वासुदेव रागावून पटकन आपले चक्र उचलले.
स तदा भग्नसंकल्पश्छिन्नदोश्च व्रणार्दितः
त्या वेळी त्याचा निर्धार तुटला, दोष दूर झाले आणि तो जखमांनी त्रस्त झाला.