गिरिगह्वरकुंजेषु गुहाध्वांतांतरेषु च
पर्वतांच्या गुहांमध्ये आणि अंधाऱ्या कपारींमध्ये.
गृहदीर्घिकासु रम्यासु शालामालासु सर्वतः
आकर्षक घरगुती तळ्यांमध्ये आणि सर्वत्र शाळांच्या रांगांमध्ये.
कुमुद्वतीप्रफुल्लानि विराजंते सरांसि च
कुमुदवतीच्या पूर्ण उमललेल्या फुलांनी तलाव शोभून दिसतात.
नद्यः सरांसि सर्वाणि वापीकूपसुपल्वलाः
नद्या, सर्व तलाव, तळी, विहिरी आणि पाणथळ जागा—
यस्मात्सर्वेषु कालेषु प्रफुल्ला च कुमुद्वती 5.1.45.
कारण सर्व ऋतूंमध्ये कुमुदवती नेहमीच फुललेली असते,
कुमुद्वत्यां नरा ये तु श्राद्धं कुर्युः समाहिताः
जे पुरुष एकाग्रतेने कुमुदवतीवर श्राद्ध करतात,
अक्षयं लभते श्राद्धं पितॄणां दत्तमक्षयम्
त्यांना श्राद्धाचा अक्षय लाभ मिळतो; पितरांना दिलेले दान कधीही संपत नाही.
यत्किंचित्क्रियते कर्म तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्
तेथे जे काही कर्म केले जाते, ते सर्व अक्षय होते.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये कुमुद्वतीप्रभावकथनंनाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे, एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या स्कांद महापुराणाच्या पाचव्या अवंत्याखंडातील अवंती क्षेत्र महात्म्यातील 'कुमुदवतीचे माहात्म्य' या पंचेचाळीसाव्या अध्यायाचा समारोप झाला.
शृणु व्यास महाभाग यथा ब्रह्माब्रवीत्सुरान्
हे भाग्यवान व्यास, ऐक, ब्रह्मदेवाने देवांना कसे सांगितले ते.
तथाहं संप्रवक्ष्यामि विस्तरेण तपोधन
म्हणून मी तुला ते सविस्तर सांगतो, हे तपस्वी.
मारीचः कश्यपस्तेपे तपः परमदुष्करम्
मारीच कश्यपाने अतिशय कठीण तप केले.
शीर्णपत्रानिलाहारो वायुभक्षी जितेन्द्रियः
गळून पडलेली पाने आणि वारा यावर उपवास करत, वायूवर जगत, इंद्रियांवर विजय मिळवला.
श्रूयतां भो द्विजश्रेष्ठ मम वाक्यमनुत्तमम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, माझे उत्तम वचन ऐका.
तस्मात्ते संततिस्तात यावच्चंद्रदिवाकरौ
तुझ्या वंशाचा विस्तार चंद्रसूर्य असेपर्यंत राहील, हे प्रिय.
अदितिस्ते सती भार्या त्वया सहाचरत्तपः
अदिती ही तुझी सती पत्नी तुझ्यासोबत तप करत होती.
भविष्यंति सुताः सर्वे विष्णुश्चेंद्रपुरोगमाः
तुझे सर्व पुत्र जन्माला येतील, विष्णू आणि इंद्र यांच्या पुढाकाराने.
त्वं चापि च ऋषिश्रेष्ठः प्रजापतिरकल्मषः
आणि तू ऋषीमध्ये श्रेष्ठ, निष्पाप प्रजापती होशील.
इत्युक्त्वा च पुन र्देवी तत्रैवांतरधीयत 5.1.46.
असे म्हणून ती देवी तिथेच अदृश्य झाली.
कश्यपः सह दाक्षिण्या साग्निकः समुपाश्रितः
कश्यपाने दक्षकन्या आणि अग्नी यांच्यासह तिथेच आश्रय घेतला.
मरीचेः कश्यपो जज्ञे ततः सर्वं प्रतिष्ठितम्
मरीचि यांच्यापासून कश्यप जन्माला आला आणि त्यांच्यापासून सर्व जगाची निर्मिती झाली.
नंदनं चापि तत्रैव महाकालवनोत्तमे
महाकाळाच्या उत्तम अरण्यात तिथेच नंदन देखील होता.
सा सिषेवे सदा तत्र महाकालं महेश्वरम्
ती नेहमी तिथे महाकाळ महेश्वराची सेवा करत असे.
बिंदुसरः समाख्यातं मानसं सर उत्तमम्
बिंदुसर हे उत्तम मानस सरोवर म्हणून प्रसिद्ध आहे.
मुक्तामणिगणाकीर्णं रत्नशोभनशोभितम्
ते मोत्यांच्या गाठींनी आणि रत्नांच्या तेजाने शोभून दिसते.
यानि यानि च दिव्यानि संति ब्रह्माण्डगोलके
ब्रह्मांडात ज्या ज्या दिव्य वस्तू आहेत,
तेनतेनात्मयोगेन मानवाश्चात्र संस्थिताः
त्याच योगामुळे येथे माणसे स्थिरावली आहेत.
अन्योन्यं च समाकीर्णा सर्वे चामरसंनिभाः
सर्वजण एकमेकांत मिसळलेले आहेत आणि सर्वजण अमरांसारखेच दिसतात.
अमरांगनासमा नार्यः सदैव स्थिरयौवनाः 5.1.46.
तेथील स्त्रिया अमरांगना सारख्या आहेत आणि त्यांचे तारुण्य नेहमीच टिकून असते.
देवदानवगन्धर्वैः किन्नरोरगराक्षसैः
देव, दानव, गंधर्व, किन्नर, नाग आणि राक्षस यांच्यासह,