ब्रह्मोवाच देवदेव महादेव भक्तानामभयंकर
ब्रह्मा म्हणाले — 'देवांचा देव, महादेव, भक्तांना भयमुक्त करणारा,'
त्रिपुरोनाम दैत्येंद्रो देवानां कदनं महत्
त्रिपुर नावाचा दैत्यांचा राजा देवांचा मोठा संहारक झाला आहे.
वासयित्वा पुरस्तिस्रो विस्तीर्णा विचरत्यथ
त्याने पुढे तीन मोठ्या नगरी वसवून, तो मुक्तपणे वावरतो आहे.
एवं कृत्वा प्रजाः सर्वाः क्षयं नीताश्चराचराः
असं करून त्याने सर्व चराचर प्राण्यांचा नाश केला आहे.
ऋषीणामाश्रमाः सर्वे यतीनामायतनानि च ।। एवं कृत्वा सुराः सर्वे भ्रष्टराज्याः पराजिताः ।ऽ
सर्व ऋषींची आश्रमं आणि यतींची निवासस्थाने उद्ध्वस्त झाली; आणि सर्व देव आपलं राज्य गमावून पराभूत झाले.
विचरंति यथा मर्त्यास्त्रिपुरेण दुरात्मना ।। 5.1.43.
आता त्या दुष्ट त्रिपुरामुळे देव माणसांसारखे भटकत आहेत.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वधस्तस्य विचिंत्यताम्
म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून त्याचा नाश कसा करता येईल हे पाहावं.
इति श्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मणः संशितात्मनः
ब्रह्मदेवाच्या ठाम मनाचे हे शब्द ऐकून,
जयोपायं करिष्यामि दैत्यस्यास्य दुरात्मनः
मी या दुष्ट दैत्यावर विजय मिळवण्याचा उपाय करीन.
तपश्चरत यूयं वा आत्मनो जयकांक्षिणः
तुम्ही सर्वजण आपल्या विजयासाठी तप करा.
इत्युक्त्वा सर्वदेवानां तत्रैवांतर्हितः शिवः
असं म्हणून, सर्व देवांच्या समोरच शिव तिथून अदृश्य झाले.
जयार्थं तस्य दैत्यस्य त्रिपुरस्य दुरात्मनः
त्या दुष्ट त्रिपुर दैत्यावर विजय मिळवण्यासाठी,
महिषैश्च महामेध्यैः पशुपुष्पार्घतर्पणैः पूजयित्वा तदा देवीं तामीडे वृषभध्वजः
म्हशींच्या मोठ्या बलिदानांनी, जनावरांच्या, फुलांच्या, पाण्याच्या आणि तर्पणाच्या अर्पणांनी देवीची पूजा करून, वृषभध्वजाने तिची स्तुती केली.
दुर्गां भगवतीं भद्रां दुर्गसंसारतारणीम्
त्याने दुर्गा भगवतीची, शुभ आणि जगाच्या दुःखाच्या समुद्रातून तारणारी अशा देवीची स्तुती केली.
दैत्यमेदोमदोन्मत्तां रक्ताख्यां रक्तदंतिकाम्
त्याने दैत्यांच्या रक्ताने आणि मज्जेने मदमस्त झालेल्या, रक्त नावाच्या, रक्तासारख्या दात असलेल्या तिची स्तुती केली.
महिषवाहिनीं श्यामां यक्षासनपरिग्रहाम् 5.1.43.
त्याने काळ्या वर्णाची, म्हशीवर बसणारी, यक्षांच्या आसनावर विराजमान असलेली तिची स्तुती केली.
पूजयित्वा प्रसन्नात्मा ध्यानमास्थाय संस्थितः प्रसन्नवदना भूत्वा प्रत्यक्षं प्राह चंडिका
पूजा करून, मन शांत करून, ध्यानस्थ झाल्यावर, प्रसन्न चेहऱ्याने चंडिका प्रत्यक्ष प्रकट झाली आणि बोलली.
सर्वं त्वयोक्तं यच्छामि जगतामुपकारकम्
तू मागितलेली आणि जगाच्या उपकारासाठी असलेली सर्व काही मी तुला देते.
येन हन्मि महादैत्यं त्रिपुरं देवकंटक म्
ज्यामुळे मी त्रिपुर नावाच्या मोठ्या दैत्याचा, देवांचा शत्रू, वध करीन.
मया दत्तं सुरश्रेष्ठ दैत्यनाशकरं परम्
हे देवांमध्ये श्रेष्ठ, दैत्यांचा नाश करणारे श्रेष्ठ अस्त्र मी दिले आहे.
महापाशुपतं शस्त्रं करे कृत्वा च शंकरः
महापाशुपत अस्त्र हातात घेऊन शंकराने—
उज्जहार तदा शंभुर्दैत्यनाशाय सत्वरः
त्या वेळी शंभूने दैत्याचा नाश करण्यासाठी ते अस्त्र जलद उचलले.
स्तुतिं कृत्वा ययौ वाग्भिः पृष्ठतोऽनुययुः सुराः
स्तुती करून तो निघून गेला आणि देवता त्याच्या मागे मागे गेल्या.
मायिनं तं त्रिधा भित्त्वा मायायुद्धेन शंकरः
शंकराने मायायुद्धाने त्या मायाविशारद दैत्याला तीन भागांत विभागले.
जयाशिषा प्रयुंजाना ऋषयः सिद्धचारणाः
ऋषी, सिद्ध आणि चारण यांनी विजयाची आशीर्वादे दिली.
अप्सरा ननृतुस्तत्र गंधर्वा ललितं जगुः 5.1.43.
त्या ठिकाणी अप्सरा नृत्य करू लागल्या आणि गंधर्वांनी गोड गाणी गायली.
जयशब्दस्तदा जातः प्राणिनां च गृहेगृहे
त्या वेळी प्रत्येक घराघरात सर्व जीवांमध्ये विजयाच्या घोषणा उमटल्या.
प्रवर्तंते तदा यज्ञा महोत्सवसदक्षिणाः
त्या वेळी यज्ञ सुरू झाले, मोठ्या उत्सवांसह आणि भरघोस दक्षिणा देण्यात आली.
उज्जितो दानवो यस्मात्त्रैलोक्ये स्थापितं यशः
दैत्याचा वध झाल्यामुळे त्रिलोकात कीर्ती प्रस्थापित झाली.
कृतं नाम ह्यवंत्या वा उज्जयिनी पापनाशिनी
अवन्ती किंवा उज्जयिनी हे पापनाशिनी असे नाव त्या नगरीला मिळाले.