किमागतौ वा त्रिदिवान्महीतलं सहानुगावाश यकश्च कथ्यताम्
तुम्ही तुमच्या सेवकांसह स्वर्गातून पृथ्वीवर कशासाठी आलात, हे सांगा.
त्वया विना नैव सुरालये सुखं महीतले वाथ रसातलेऽ स्ति नः
तुमच्याशिवाय आम्हाला ना देवांच्या लोकात, ना पृथ्वीवर, ना पाताळात कधीच सुख मिळत नाही.
प्रयच्छ विश्वेश्वर चावयोरिह स्थानं च तीर्थं प्रलयेऽक्षयं च
हे विश्वेश्वर, आम्हाला इथे एक जागा, एक पवित्र स्थान आणि प्रलयाच्या वेळी नाश न होणारे निवासस्थान दे.
ददाम्यभीष्टं युवयोरिहालयं प्रजापते ह्युत्तरतस्तव स्थितिः
हे प्रजापती, मी तुला तुझ्या इच्छेप्रमाणे इथे निवास देतो; तुझी जागा उत्तरेला असेल.
महाकालो ह्यधोज्वालो जगदात्मा प्रभुः स्थितः
महालकाळ, जो खाली प्रज्वलित आहे, तो प्रभू, जगाचा आत्मा, तिथे स्थिर आहे.
क्रीडार्थं नगरी सृष्टा सर्वभूतहितैषिणा 5.1.40.
सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी आणि खेळासाठी त्या नगरीची निर्मिती करण्यात आली.
भवद्भ्यां हेमशृं गेति यस्माच्च समुदीरिता
तुम्ही दोघांनी सोन्याच्या कळसांचा उल्लेख केला म्हणून,
एवं कनकशृङ्गेति प्रथमं नाम कथ्यते
त्यामुळे त्या ठिकाणाचे पहिले नाव 'कनकशृंग' असे पडले.
जपंतश्च स्थिता यत्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
जिथे ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर जप करत उभे आहेत,
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये कनकशृङ्गाभिधानवृत्तांतवर्णनंनाम चत्वारिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंत्यखंडातील अवंतीक्षेत्रमाहात्म्य या विभागातील 'कनकशृंग' या नावाच्या कथनाचा चाळीसावा अध्याय संपला.
कल्पे तत्पुरुषे पूर्वं वेदविद्भिर्मनीषिभिः
पूर्वीच्या कल्पात, तत्त्वज्ञ वेदज्ञांनी,
वेधसा सृजितं विश्वं दैत्यदानवरा क्षसम्
ब्रह्मदेवाने हे विश्व, दैत्य आणि दानवांसह निर्माण केले.
देवाश्च दानवाः संख्ये नित्यं स्पर्धासमन्विताः
देव आणि दानव नेहमीच स्पर्धेने भरलेले, युद्धात एकमेकांशी भिडायचे.
चारणाः किंनरैः सार्धमेवं ते द्वेषतत्पराः
चारण आणि किन्नर सुद्धा द्वेषानेच वागत होते.
सर्वे चैव च बलिनो दुर्बलैर्मनुजैः सह
सर्व बलवान आणि दुर्बल माणसे एकत्र आहेत.
एवमन्योन्यमन्यैश्च निर्मर्यादमिदं जगत्
अशा रीतीने एकमेकांमुळे आणि इतरांमुळे हे जग सर्व मर्यादा ओलांडते.
व्रजामि शरणं देवं शरणार्त्तिहरं हरिम्
मी त्या हरि देवाच्या शरण जातो, जो शरण आलेल्यांचे दुःख दूर करतो.
ततो ध्यातो महायोगी विश्वरूपधरो हरिः
मग त्या महायोगी, विश्वरूप धारण केलेल्या हरिचे ध्यान केले गेले.
ब्रह्मन्ध्यातस्त्वया सम्यग्ध्यानयोगेन पश्य माम्
ब्रह्मा, तू योग्य ध्यानयोगाने माझे ध्यान कर आणि मला पाह.
ततो धाता निशम्यैतत्त्यक्त्वा ध्यानमवेक्ष्य तम् 5.1.41.
मग सृष्टीकर्ता हे ऐकून, ध्यान सोडून त्याच्याकडे पाहिले.
पाद्येनाचमनीयेन मधुपर्केण केशवम्
पाय धुण्यासाठी पाणी, आचमनासाठी पाणी आणि मधुपर्क देऊन केशवाची पूजा केली.
ऋते त्वया जगद्विष्णो नैवावस्थातु मर्हति
विष्णु, तुझ्याशिवाय हे जग टिकू शकत नाही.
शास्ता त्वमस्य विश्वस्य विशुद्धस्य च नापरः
तू या शुद्ध विश्वाचा एकमेव अधिपती आहेस, दुसरा कोणी नाही.
देवदानवगंधर्वाः सयक्षो रगराक्षसाः परस्परं विनिघ्नंति तांश्च त्वं रक्षितुं क्षमः
देव, दानव, गंधर्व, यक्ष आणि राक्षस एकमेकांचा नाश करतात; पण त्यांना वाचवण्याची ताकद फक्त तुझ्यात आहे.
त्वमस्य विश्वस्य चराचरस्य स्थितेः सदा प्राणभृदात्मरूपिणी
तू या चराचर जगाचा नेहमी आधार आहेस, सर्व जीवांचा आत्मारूप आहेस.
त्वया धृतं सर्वमिदं जगद्वै यतस्ततोऽसि त्वमुपेन्द्रसंज्ञः
हे संपूर्ण जग तुझ्यामुळेच टिकून आहे, म्हणून तुला उपेन्द्र म्हणतात.
निवासितं विश्वमिदं त्वयाद्य वासश्च धातोरिति वासुदेवः
आज हे विश्व तुझ्यामुळे वास करते, आणि सृष्टीकर्त्याचे निवासस्थान म्हणजे वासुदेव आहे.
सेनानुरूपं जगदेव यस्मादतः स्मृतस्त्वं किल विश्वसेनः
जग तुझ्या सैन्यानुसार आहे, म्हणून तुला विश्वसेन म्हणतात.
जितं त्वया देव जगत्त्रयं यज्जितेश्च धातोस्त्वमतोऽसि जिष्णुः
देवा, तुझ्यामुळे त्रिलोक जिंकले गेले; सृष्टीकर्ताही तुझ्यामुळे जिंकला गेला, म्हणून तुला जिष्णु म्हणतात.
त्वमस्य सर्वस्य भवादिराजस्तवास्तु भद्रासनमद्वितीयम 5.1.41.
तू सर्वांचा, सृष्टीपासून सुरू होणाऱ्या सर्वांचा राजा आहेस; तुझे मंगलमय, अद्वितीय आसन सदैव राहो.