निवसंति न ते मर्त्याः सुरास्ते वै न संशयः
तिथे माणसं राहत नाहीत; ते नक्कीच देवच आहेत, यात शंका नाही.
वर्तते च पुरी तत्र रम्यहर्म्या सुशोभना
तिथे सुंदर आणि रम्य अशा महालांनी सजलेली एक नगरी आहे.
स्वर्णशृङ्गाश्च प्रासादा विहिता विश्वकर्मणा
विश्वकर्म्याने सोन्याच्या कळसांनी शोभणारे प्रासाद बांधले आहेत.
पूर्वकल्पे स्थितोऽहं च यत्र त्वं केशवस्तथा
पूर्वीच्या युगात मी तिथे राहत होतो आणि तूही, केशव, तिथे होतास.
तथा देवर्षयः सिद्धा यक्षकिंनरदानवाः
तसंच देवर्षी, सिद्ध, यक्ष, किन्नर आणि दानवही तिथे होते.
तथैव च वरा नार्यो देवानामतिवल्लभाः 5.1.40.
आणि तिथे देवांना फार प्रिय अशा उत्तम स्त्रियाही होत्या.
आगत्य च यदा देवः सह देवैर्महेश्वरः
मग महादेव देवतांसह तिथे आले.
प्रासादैः स्वर्णशृंगाढ्यैर्मणिरत्नविभूषितैः
सोन्याच्या कळसांनी आणि मौल्यवान रत्नांनी सजवलेल्या राजवाड्यांनी ते ठिकाण शोभून गेले होते.
तत्रास्ते शोभने दिव्ये प्रासादे मणिभूषिते
त्या सुंदर, दिव्य आणि रत्नांनी मढवलेल्या प्रासादात तो देव राहतो.
ततो महेशश्च पितामहश्च समेत्य तं विश्वपतिं ननंदतुः
मग महेश आणि पितामह दोघांनी मिळून त्या विश्वपतीसोबत आनंद केला.
किमागतौ वा त्रिदिवान्महीतलं सहानुगावाश यकश्च कथ्यताम्
तुम्ही तुमच्या सेवकांसह स्वर्गातून पृथ्वीवर कशासाठी आलात, हे सांगा.
त्वया विना नैव सुरालये सुखं महीतले वाथ रसातलेऽ स्ति नः
तुमच्याशिवाय आम्हाला ना देवांच्या लोकात, ना पृथ्वीवर, ना पाताळात कधीच सुख मिळत नाही.
प्रयच्छ विश्वेश्वर चावयोरिह स्थानं च तीर्थं प्रलयेऽक्षयं च
हे विश्वेश्वर, आम्हाला इथे एक जागा, एक पवित्र स्थान आणि प्रलयाच्या वेळी नाश न होणारे निवासस्थान दे.
ददाम्यभीष्टं युवयोरिहालयं प्रजापते ह्युत्तरतस्तव स्थितिः
हे प्रजापती, मी तुला तुझ्या इच्छेप्रमाणे इथे निवास देतो; तुझी जागा उत्तरेला असेल.
महाकालो ह्यधोज्वालो जगदात्मा प्रभुः स्थितः
महालकाळ, जो खाली प्रज्वलित आहे, तो प्रभू, जगाचा आत्मा, तिथे स्थिर आहे.
क्रीडार्थं नगरी सृष्टा सर्वभूतहितैषिणा 5.1.40.
सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी आणि खेळासाठी त्या नगरीची निर्मिती करण्यात आली.
भवद्भ्यां हेमशृं गेति यस्माच्च समुदीरिता
तुम्ही दोघांनी सोन्याच्या कळसांचा उल्लेख केला म्हणून,
एवं कनकशृङ्गेति प्रथमं नाम कथ्यते
त्यामुळे त्या ठिकाणाचे पहिले नाव 'कनकशृंग' असे पडले.
जपंतश्च स्थिता यत्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
जिथे ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर जप करत उभे आहेत,
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये कनकशृङ्गाभिधानवृत्तांतवर्णनंनाम चत्वारिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंत्यखंडातील अवंतीक्षेत्रमाहात्म्य या विभागातील 'कनकशृंग' या नावाच्या कथनाचा चाळीसावा अध्याय संपला.
कल्पे तत्पुरुषे पूर्वं वेदविद्भिर्मनीषिभिः
पूर्वीच्या कल्पात, तत्त्वज्ञ वेदज्ञांनी,
वेधसा सृजितं विश्वं दैत्यदानवरा क्षसम्
ब्रह्मदेवाने हे विश्व, दैत्य आणि दानवांसह निर्माण केले.
देवाश्च दानवाः संख्ये नित्यं स्पर्धासमन्विताः
देव आणि दानव नेहमीच स्पर्धेने भरलेले, युद्धात एकमेकांशी भिडायचे.
चारणाः किंनरैः सार्धमेवं ते द्वेषतत्पराः
चारण आणि किन्नर सुद्धा द्वेषानेच वागत होते.
सर्वे चैव च बलिनो दुर्बलैर्मनुजैः सह
सर्व बलवान आणि दुर्बल माणसे एकत्र आहेत.
एवमन्योन्यमन्यैश्च निर्मर्यादमिदं जगत्
अशा रीतीने एकमेकांमुळे आणि इतरांमुळे हे जग सर्व मर्यादा ओलांडते.
व्रजामि शरणं देवं शरणार्त्तिहरं हरिम्
मी त्या हरि देवाच्या शरण जातो, जो शरण आलेल्यांचे दुःख दूर करतो.
ततो ध्यातो महायोगी विश्वरूपधरो हरिः
मग त्या महायोगी, विश्वरूप धारण केलेल्या हरिचे ध्यान केले गेले.
ब्रह्मन्ध्यातस्त्वया सम्यग्ध्यानयोगेन पश्य माम्
ब्रह्मा, तू योग्य ध्यानयोगाने माझे ध्यान कर आणि मला पाह.
ततो धाता निशम्यैतत्त्यक्त्वा ध्यानमवेक्ष्य तम् 5.1.41.
मग सृष्टीकर्ता हे ऐकून, ध्यान सोडून त्याच्याकडे पाहिले.