तीर्थानामुत्तमं तीर्थं पुण्यानां पुण्यवर्धनम्
तीर्थांमध्ये हे तीर्थ श्रेष्ठ आहे आणि सर्व पुण्य वाढवणारे आहे.
कति संत्यत्र तीर्थानि लिंगानि च तथा कति
इथे किती तीर्थे आणि किती लिंगे आहेत?
महाकालवने व्यास लिंगसंख्या न विद्यते
महाकाळाच्या अरण्यात, व्यास, लिंगांची संख्या मोजता येत नाही.
अकामो वा सकामो वा जायते योऽत्र मानवः
इथे जो कोणी माणूस जन्म घेतो, तो इच्छा असो वा नसो,
कृतकामानि तीर्थानि प्रासादायतनानि च
येथील तीर्थे आणि मंदिरे सर्व इच्छा पूर्ण करतात.
पुण्यानि सर्वतीर्थानि सिद्धिक्षेत्राणि सर्वतः
येथील सर्व तीर्थे पुण्यकारी आहेत आणि सर्वत्र सिद्धीची स्थाने आहेत.
यः शृणोति महाभक्त्या स याति परमां गतिम्
जो कोणी मोठ्या भक्तीने ऐकतो, तो परम अवस्था प्राप्त करतो.
ईश्वरस्थानमाख्यातं समंतात्साग्रयोजनम्
ईश्वराचे स्थान सांगितले गेले आहे, जे चारही बाजूंनी एक योजन विस्तारले आहे.
यत्र क्षेत्रे मृता मर्त्याः सदाचारास्तथोत्तमाः
त्या पवित्र स्थळी जे माणसं चांगल्या वागणुकीची असतात आणि तिथे मृत्यू पावतात, त्यांना उच्च स्थान मिळतं.
यत्र कीटपतंगाद्या मृता यांति परां गतिम्
तिथे ज्या किड्या-माशी वगैरे मरतात, त्यांनाही सर्वोच्च अवस्था मिळते.
तस्माद्ब्रूहि ममैकं तु प्रश्नं तथ्येन सांप्रतम्
म्हणून आता मला एक प्रश्न खरं खरं सांग.
कुशस्थली कथं नाम तथावंती कथं स्मृता
कुशस्थळी हे नाव कसं पडलं आणि ती अवंती म्हणून कशी ओळखली जाते?
नाम्नां हेतुमथो तेषां ब्रूहि त्वं मुनिसत्तम
त्या नावांचा कारण काय आहे, हे मला सांग, हे श्रेष्ठ ऋषी.
कथितं वामदेवाय गौरकल्पे पुरातने
हे वामदेवाला प्राचीन गौरी युगात सांगितलं होतं.
महेशेन भगवता विधिश्चैवात्र हेतुतः
महोन्मत्त महेश आणि विधी यांनी इथे त्या कारणाचं स्पष्टीकरण दिलं होतं.
स्वर्गप्राप्तिश्च भवति स्वेच्छाचारविहारिणाम्
जे तिथे मनासारखं वावरतात, त्यांना स्वर्गप्राप्ती होते.
कुतो निवर्तितं चित्तं जायते वसतां क्वचित् एतन्मे भगवन्ब्रूहि हितार्थं सर्वदेहिनाम् 5.1.40.
मन कसं आवरलं जातं आणि तिथे राहणाऱ्यांचं मन कुठून येतं? हे भगवन्, सर्व जीवांच्या हितासाठी मला सांग.
प्रोवाच पार्वतीकांतं प्रभुः प्रीतः पितामहः
प्रसन्न झालेल्या पितामहांनी पार्वतीच्या प्रियकराला सांगितलं.
अजानन्निव त्वं सर्वं मां पृच्छसि सनातन
तू जणू काही माहित नाही असं दाखवून, सनातन, सगळं माझ्या कडून विचारतोस.
त्वमेव च महाकालः सर्वं वै ज्ञायते त्वया
तूच महाकाळ आहेस; सर्व काही तुला ठाऊक आहे.
निवसंति न ते मर्त्याः सुरास्ते वै न संशयः
तिथे माणसं राहत नाहीत; ते नक्कीच देवच आहेत, यात शंका नाही.
वर्तते च पुरी तत्र रम्यहर्म्या सुशोभना
तिथे सुंदर आणि रम्य अशा महालांनी सजलेली एक नगरी आहे.
स्वर्णशृङ्गाश्च प्रासादा विहिता विश्वकर्मणा
विश्वकर्म्याने सोन्याच्या कळसांनी शोभणारे प्रासाद बांधले आहेत.
पूर्वकल्पे स्थितोऽहं च यत्र त्वं केशवस्तथा
पूर्वीच्या युगात मी तिथे राहत होतो आणि तूही, केशव, तिथे होतास.
तथा देवर्षयः सिद्धा यक्षकिंनरदानवाः
तसंच देवर्षी, सिद्ध, यक्ष, किन्नर आणि दानवही तिथे होते.
तथैव च वरा नार्यो देवानामतिवल्लभाः 5.1.40.
आणि तिथे देवांना फार प्रिय अशा उत्तम स्त्रियाही होत्या.
आगत्य च यदा देवः सह देवैर्महेश्वरः
मग महादेव देवतांसह तिथे आले.
प्रासादैः स्वर्णशृंगाढ्यैर्मणिरत्नविभूषितैः
सोन्याच्या कळसांनी आणि मौल्यवान रत्नांनी सजवलेल्या राजवाड्यांनी ते ठिकाण शोभून गेले होते.
तत्रास्ते शोभने दिव्ये प्रासादे मणिभूषिते
त्या सुंदर, दिव्य आणि रत्नांनी मढवलेल्या प्रासादात तो देव राहतो.
ततो महेशश्च पितामहश्च समेत्य तं विश्वपतिं ननंदतुः
मग महेश आणि पितामह दोघांनी मिळून त्या विश्वपतीसोबत आनंद केला.