विष्णुपूजा प्रयत्नेन कर्तव्या श्रद्धयात्र वै
इथे श्रद्धेने आणि काळजीपूर्वक विष्णूची पूजा करावी.
वसिष्ठकुण्डाद्विप्रेंद्र प्रत्यग्दिग्दलमाश्रितम् यत्र स्नानेन दानेन सर्वकामानवाप्नुयात्
वसिष्ठकुंड पूर्व दिशेला आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, जिथे स्नान आणि दान केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
पौर्णमास्यां समुद्रस्य स्नानाद्यत्पुण्यमाप्नुयात्
पौर्णिमेला समुद्रात स्नान केल्याने जे पुण्य मिळते—
तस्मादत्र विधानेन स्नातव्यं पुत्रकांक्षया
म्हणून येथे पुत्रप्राप्तीसाठी विधीपूर्वक स्नान करावे.
एवं कुर्वन्नरो विद्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते 2.8.7.
जो मनुष्य असे करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
सागरान्नैर्ऋते भागे योगिनीकुण्डमुत्तमम्
समुद्राच्या नैऋत्य दिशेला उत्तम योगिनी कुंड आहे.
सर्वार्थसिद्धिदाः पुंसां स्त्रीणां चैव विशेषतः
या सर्व मनुष्यांना, आणि विशेषतः स्त्रियांना, सर्व इच्छित गोष्टी साध्य करून देतात.
आश्विने शुक्लपक्षस्य अष्टम्यां च विशेषतः
आश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षातील अष्टमीला हे विशेष फलदायी असते.
अत्र स्नानं तथा दानं सर्वं सफलतां व्रजेत्
इथे स्नान आणि दान केले तर सर्व काही फळ देणारे ठरते.
योगिनीकुंडतः पूर्वमुर्वशीकुण्डमुत्तमम्
योगिनी कुंडाच्या अगोदर उत्तम अशी उर्वशी कुंड आहे.
पुरा किल मुनिर्धीरो रैभ्यो नाम तपोधनः
पूर्वी एक धीरगंभीर आणि तपस्वी ऋषी रायभ्य नावाचा होता.
तत्तपो विपुलं दृष्ट्वा भीतः सुरपतिस्ततः
त्याचे मोठे तप पाहून देवांचा राजा घाबरला.
ततः सा प्रेषिता तेनाजगाम गजगामिनी
मग त्याने पाठवलेल्या, हत्तीच्या चालीसारखी चालणारी ती आली.
वनफुल्ललताकुञ्जे मञ्जुकूजद्विहंगमे
फुललेल्या वेलींनी भरलेल्या वनात, गोड आवाजात गाणारे पक्षी असलेल्या कुंजात,
पुन्नागकेशराशोकच्छिन्नकिजल्कपिंजरे 2.8.7.
पुन्नाग, केशर आणि अशोक यांच्या केशरांनी विणलेल्या पिंजर्यांत,
सा बभौ कांतिसर्वस्वकोशः कुसुमधन्वनः
ती कामदेवासाठी सर्व आकर्षणांचा खजिना वाटत होती.
अंगप्रभासुवर्णेन सितमौक्तिकशोभिता
पांढऱ्या मोत्यांनी सजलेली, तिच्या अंगावर सोन्यासारखी कांती चमकत होती.
विलोमलोचनापांगतरंगधवलत्विषा
वरच्या वळणदार पापण्यांनी आणि डोळ्यांच्या कडा लाटांसारख्या उजळ असलेल्या तिच्या रंगाने ती झळकत होती.
कर्णोपलम्बिसंघुष्यद्भृङ्गाढ्यचूतमञ्जरी
कानातल्या दागिन्याजवळ गूंजणाऱ्या भुंग्यांनी भरलेल्या आंब्याच्या मंजिरींनी ती सजली होती.
तनुमध्या पृथुश्रोणिर्वर्णोद्भिन्नपयोधरा
कंबर बारीक, नितंब भरदार आणि स्तन रंगाने उठून दिसणारे होते.
अपश्यदाश्रमे तस्मिन्मुनिरायतलोचनाम्
त्या आश्रमात त्या मोठ्या डोळ्यांची तिला त्या ऋषीने पाहिले.
त्रिनेत्रवंचनायैव कल्पितां ललनातनुम्
ती स्त्रीची मूर्ती फक्त त्रिनेत्राला फसवण्यासाठी निर्माण केली होती.
विलोक्य तां विशालाक्षीं मुनिर्व्याकुलितेन्द्रियः
ती विशाल डोळ्यांची स्त्री पाहून ऋषींच्या इंद्रियांना अस्वस्थता आली.
समागता तपोविघ्नहेतवे मम सन्निधौ
ती माझ्या तपात विघ्न आणण्यासाठी माझ्या समोर आली.
उवाच वनिता भूत्वा प्रांजलिर्मुनिमादरात् 2.8.7.
ती स्त्रीरूप धारण करून, दोन्ही हात जोडून, आदराने त्या ऋषींना म्हणाली.
त्वच्छापस्य कथं मुक्तिर्भविता नियतव्रत
तुमच्या शापातून मला मुक्ती कशी मिळेल, हे नियमाने व्रत पाळणाऱ्या?
तत्र स्नानं कुरुष्वाद्य सौंदर्यं परमाप्नुहि
त्या ठिकाणी आज स्नान कर आणि श्रेष्ठ सौंदर्य प्राप्त कर.
त्वन्नाम्नैव च विख्यातिं तोयं यास्यति तद्ध्रुवम्
तुझ्या नावावरून हे पाणी नक्कीच प्रसिद्ध होईल.
सुन्दरी साऽभवत्क्षिप्रं तत्स्थानं ख्यातिमाययौ
ती लवकरच सुंदर झाली आणि त्या ठिकाणाला कीर्ती मिळाली.
अत्र स्नानं मुनिश्रेष्ठ यः कुर्याद्विधिवज्जनः
मुनिश्रेष्ठ, जो कोणी येथे विधिपूर्वक स्नान करतो—