क्रीडार्थं शंभुना चाथ प्राप्ता याः पौलभोजने
शंभूनं खेळासाठी ज्या पौलभोजनासाठी मिळवल्या, त्या त्या आहेत.
सर्वासां दर्शनं पुण्यं ग्रहभूतविनाशनम्
त्यांचं दर्शन पुण्यदायक आहे आणि ग्रह, भूत यांच्या प्रभावाचा नाश करणारं आहे.
लब्ध्वा शक्तिं महासेनो देवसेनो महाव्रतः
महासेन या देवसेन, ज्यांनी मोठं व्रत पाळलं, त्यांनी ती शक्ती मिळवली आणि देवांचा सेनापती झाला.
दत्त्वा राज्यं तथेंद्राय स्फीतं निहतकंटकम्
त्यांनी सर्व संकटांपासून मुक्त झालेलं, समृद्ध राज्य इंद्राला दिलं.
एवं निहत्य दैत्येंद्रं स गांगेयो महाब लः
गंगेचा तो पराक्रमी पुत्र, महासेन, याने असुरांचा राजा मारून टाकला.
ततो भोगवती व्यास शक्तिभेदेन निर्गता
मग, व्यास, त्या शक्तीने फोडलेली भोगवती नगरी बाहेर आली.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि समुद्रादिगतानि च
पृथ्वीवरची आणि समुद्रातली सर्व तीर्थस्थळं,
अतोऽतिपुण्यं त्रैलोक्ये कोटितीर्थमुदाहृतम् 5.1.34.
म्हणून त्रैलोक्यात कोटितीर्थ हे अतिशय पवित्र मानलं जातं.
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा कोटीश्वरं शिवम्
जो कोणी कोटितीर्थात स्नान करून कोटीश्वर शिवाचे दर्शन घेतो,
श्राद्धं करोति यस्तत्र पितृभक्तो नरो मुने
मुनिवर, जो पुरुष तिथे आपल्या पितरांसाठी श्रद्धा करतो,
पितॄनुद्दिश्य यत्किञ्चित्कोटितीर्थे प्रदीयते
कोटितीर्थावर पितरांसाठी जे काही दान दिलं जातं,
तत्र तीर्थे नरो यस्तु गां ददाति पयस्विनीम्
त्या तीर्थस्थळी जो दूध देणारी गाय दान करतो,
यावन्त्यंगेषु रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च
त्या गायीच्या अंगावर आणि तिच्या वंशात जितकी केस आहेत,
पौर्णमास्याममावास्यां पश्येच्छक्तिधरं तु यः
जो पौर्णिमेला किंवा अमावस्येला शक्तिधराचं दर्शन घेतो,
जलप्रवेशं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरोत्तमः
त्या तीर्थात जो श्रेष्ठ पुरुष पाण्यात प्रवेश करतो,
वृषोत्सर्गं तु यः कुर्यात्पितृभक्तो नरो मुने
मुनिवर, जो पुरुष तिथे पितरांसाठी वृषोत्सर्ग करतो,
कपिलाशतदानस्य फलमप्यधिकं भवेत्
शंभर कपिला गायी दान केल्याचं फळही त्याहून जास्त मिळतं.
वाप्यां पितामह स्यापि यः स्नायाद्विजितेंद्रियः
ज्याचं इंद्रियांवर नियंत्रण आहे, तो जर तळ्यात स्नान करतो, तर तो पित्यासमान होतो.
तैलाभिधानमातॄणां रात्रौ यच्छति यो बलिम्
जो रात्री मातांसाठी तेलाचं बलिदान देतो,
विष्णुवाप्यां नरः स्नात्वा चैत्रे वा फाल्गुनेऽथवा मुच्यते सर्व पापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति
जो पुरुष विष्णूच्या तळ्यात चैत्र किंवा फाल्गुन महिन्यात स्नान करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णूच्या लोकात जातो.
अभयेश्वरदेवस्य भक्त्या नियतमानसः
अभयेश्वर देवाची भक्तीपूर्वक, मन एकाग्र ठेवून साधना करणारा,
लोके तु जायते दाता सार्वभौमो महीपतिः
असा मनुष्य या जगात उदार आणि सर्वांच्या कल्याणासाठी राज्य करणारा राजा म्हणून जन्म घेतो.
दृष्ट्वागस्त्येश्वरं देवं सोपवासो जितेंद्रियः
जो उपवास करत, इंद्रियांवर ताबा ठेवून, अगस्त्येश्वर देवाचे दर्शन घेतो,
कृत्वागस्त्यं च सौवर्णं रौप्यं वाथ स्वशक्तितः
तो आपल्या सामर्थ्यानुसार सुवर्ण किंवा चांदीने अगस्त्याची मूर्ती तयार करावी.
तत्कालीनैः फलैः पुष्पैः पूजनीयो विधानतः
त्या वेळी मिळणाऱ्या फळे आणि फुलांनी, योग्य पद्धतीने त्याची पूजा करावी.
सप्तधान्यानि मुख्यानि तावन्त्येव फलानि च 5.1.35.
सात मुख्य धान्ये आणि त्यांची फळे यांचा नैवेद्य अर्पण करावा.
यावद्वै सप्त वर्षाणि व्रतमेवं समाचरेत्
हे व्रत सात वर्षे अशाच प्रकारे पाळावे.
मित्रावरुणयोः पुत्र कुम्भयोने नमोऽस्तु ते
मित्र आणि वरुण यांचे पुत्र, कुम्भयोनी, तुला नमस्कार.
दत्तेऽर्घे यत्फलं व्यास तद्वै ह्येकमनाः शृणु
अर्घ्य दिल्यावर जे फळ मिळते, ते मी सांगतो, व्यास, मन लावून ऐक.
मृतः स्वर्गमवाप्नोति संपन्ने जायतेकुले
मृत्यूनंतर तो स्वर्गाला पोहोचतो; आणि यशस्वी झाला तर चांगल्या घरात जन्म घेतो.