मत्वाग्निमिति ताः सर्वास्तपंति स्म यथेच्छया
ते सर्वजणी तो अग्नी आहे असे समजून तिथे इच्छेनुसार तप करू लागल्या.
षडाननं समारूढं श्रोणिद्वारेण सत्वरम्
त्या सहा मुखांच्या बालकाचा जन्म कंबरेच्या बाजूने जलद झाला.
चिंतां जग्मुस्तदा सर्वा मुनित्रासात्ततो भयात्
मग सर्व स्त्रियांना ऋषींच्या भीतीने काळजी वाटू लागली.
षड्भिरेकत्वमापद्य श्वेतपर्वतमस्तके
त्या सहाजणी एकरूप झाल्यावर तो पांढऱ्या पर्वताच्या शिखरावर पोहोचला.
शुक्लायां प्रतिपद्यासीद्द्वितीयायां समीकृतः
शुक्ल पक्षातील प्रतिपदेला तो प्रकट झाला; दुसऱ्या दिवशी त्याची पूर्णता झाली.
चतुर्थ्यां परिपूर्णांगः षण्मुखो द्वादशेक्षणः
चतुर्थीला त्याचे सर्व अंग पूर्ण झाले; सहा तोंडे आणि बारा डोळे असलेला तो प्रकट झाला.
तेजसा श्वेतताम्रेण तताप स जगत्त्रयम्
त्याच्या शुभ्र आणि तांबड्या तेजाने त्याने तीनही लोक उजळून टाकले.
समागत्यास्य संस्कारं ब्रह्मा चक्रे यथाविधि 5.1.34.
सर्वजण एकत्र येऊन ब्रह्मदेवांनी विधिपूर्वक त्याचा संस्कार केला.
ततो गौर्या मयूरश्च वाहने परिकल्पितः
मग गौरीने त्याच्या वाहनासाठी मोराची निवड केली.
शूलेन कृत्तिकाभिश्च वर्धितः पुत्रकाम्यया
शूळ आणि कृतिकांनी, पुत्रप्राप्तीच्या इच्छेने त्याचे पालनपोषण केले.
शक्तिहस्तोऽभिषिक्तस्तु देवसेनासमादृतः
शक्ती हातात घेऊन तो अभिषिक्त झाला आणि देवसेनेने त्याचा सन्मान केला.
गांगेयः कार्तिकेयश्च गुहः स्कंद उमासुतः
त्याला गांगेय, कार्तिकेय, गुह, स्कंद आणि उमासुत असेही म्हणतात.
कुमारः शक्तिधारी च तस्य नामानि षोडश
कुमार, शक्तिधारी—ही त्याची सोळा नावे आहेत.
एवं जातो महासेनो दानवानां क्षयकरः
अशा प्रकारे महासेन, दानवांचा संहार करणारा, जन्मास आला.
अभिषिक्तः स तेनासौ भद्रितः स जटाः पुरा
त्याचा अभिषेक झाला, त्याला अलंकार घातले गेले आणि त्याच्या जटा पूर्वीपासूनच मांडल्या गेल्या.
कृताभिषेकं लब्धास्त्रं महासेनं महेश्वरः
महासेनाचा अभिषेक आणि अस्त्रे मिळाल्यावर महेश्वरांनी त्याला दिले.
रक्षा कार्या त्वया पुत्र सामरस्य शतक्रतोः
पुत्रा, तू इंद्राच्या सौहार्दासाठी रक्षण कर.
इत्थं महोत्सवे जाते दृप्तप्रमथसागरे 5.1.34.
अशा प्रकारे गर्विष्ठ गणांच्या समुद्रात मोठा उत्सव झाला.
तासामाहारसंज्ञाभिश्चक्रे नामानि शंकरः
शंकरांनी त्यांच्या आहारानुसार त्यांची नावे ठेवली.
वटभोजनकामा या ज्ञेयास्ता वटमातरः
ज्या वटफळ खाण्याची इच्छा करतात, त्या वटमाते म्हणून ओळखाव्यात.
क्रीडार्थं शंभुना चाथ प्राप्ता याः पौलभोजने
शंभूनं खेळासाठी ज्या पौलभोजनासाठी मिळवल्या, त्या त्या आहेत.
सर्वासां दर्शनं पुण्यं ग्रहभूतविनाशनम्
त्यांचं दर्शन पुण्यदायक आहे आणि ग्रह, भूत यांच्या प्रभावाचा नाश करणारं आहे.
लब्ध्वा शक्तिं महासेनो देवसेनो महाव्रतः
महासेन या देवसेन, ज्यांनी मोठं व्रत पाळलं, त्यांनी ती शक्ती मिळवली आणि देवांचा सेनापती झाला.
दत्त्वा राज्यं तथेंद्राय स्फीतं निहतकंटकम्
त्यांनी सर्व संकटांपासून मुक्त झालेलं, समृद्ध राज्य इंद्राला दिलं.
एवं निहत्य दैत्येंद्रं स गांगेयो महाब लः
गंगेचा तो पराक्रमी पुत्र, महासेन, याने असुरांचा राजा मारून टाकला.
ततो भोगवती व्यास शक्तिभेदेन निर्गता
मग, व्यास, त्या शक्तीने फोडलेली भोगवती नगरी बाहेर आली.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि समुद्रादिगतानि च
पृथ्वीवरची आणि समुद्रातली सर्व तीर्थस्थळं,
अतोऽतिपुण्यं त्रैलोक्ये कोटितीर्थमुदाहृतम् 5.1.34.
म्हणून त्रैलोक्यात कोटितीर्थ हे अतिशय पवित्र मानलं जातं.
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा कोटीश्वरं शिवम्
जो कोणी कोटितीर्थात स्नान करून कोटीश्वर शिवाचे दर्शन घेतो,
श्राद्धं करोति यस्तत्र पितृभक्तो नरो मुने
मुनिवर, जो पुरुष तिथे आपल्या पितरांसाठी श्रद्धा करतो,