कल्पं कल्पानलं कालं कालचक्रं क्रतुप्रियम्
कल्प, प्रलयाचा अग्नी, काळ, काळचक्र, यज्ञप्रिय—
त्वष्टारं विष्टरं विश्वं सदसत्कर्मसाक्षिकम्
सृष्टीकर्ता, विस्तार करणारा, विश्वरूप, सर्व शुभ-अशुभ कर्मांचा साक्षीदार—
ब्रह्माणं वासरारंभे रक्तवर्णं महाद्युतिम्
दिवसाच्या प्रारंभाला ब्रह्मा तेजस्वी आणि लाल रंगाचा प्रकट झाला.
नाम्नामष्टशतं दिव्यं विष्णुना समुदाहृतम्
विष्णूंनी दिव्य अशी आठशे नावे उच्चारली.
न तस्य विपदः क्वापि सर्वत्रापि शुभा गतिः
त्याला कुठेही संकट येत नाही; त्याचा मार्ग सर्वत्र शुभच असतो.
तेजः प्रज्ञां परं लाभं ज्ञानं च लभते गतिम्
तो उत्तम तेज, बुद्धी, मोठा लाभ, ज्ञान आणि सर्वोच्च अवस्था मिळवतो.
केशवार्कमुखं दृष्ट्वा पद्मरागसमप्रभम्
केशवाचं सूर्यासारखं आणि पद्मराग मण्यासारखं तेजस्वी मुख पाहून,
केशवार्कसमीपे तु रेणुतीर्थं प्रचक्षते
केशव आणि सूर्याजवळचं ते स्थान रेणूतीर्थ म्हणून ओळखलं जातं.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽ वन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये केशवादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार संहितेतील पाचव्या अवंतीखंडातील अवंतीक्षेत्र महात्म्यातील केशवादित्य महात्म्य वर्णन करणारा त्र्यतीसवा अध्याय समाप्त झाला.
स्कंदस्य च जटाभद्रं चक्रे यत्र पुरा शिवः
याच ठिकाणी शंकरांनी एकदा स्कंदाच्या जटांना मंगल रूप दिलं.
तारकं च तथा दैत्यं हत्वा यत्र सुरद्विषम्
आणि तिथेच, देवांचा शत्रू असलेल्या तारकासुराचा वध केला.
कथं स्कंदः समुत्पन्न एतदिच्छामि वेदितुम्
स्कंद कसा जन्मला, हे मला जाणून घ्यायचं आहे.
सनत्कुमार उवाच पुरा देवासुरे युद्धे निर्जिता दानवैः सुराः
सनत्कुमार म्हणाले: पूर्वी देव आणि दैत्यांच्या युद्धात देवांना दैत्यांनी हरवलं.
तत्र तु देव राजेन तपसोग्रेण वै मुने
तेथे, देवेंद्राने कठोर तप करून, हे मुनी,
ततस्तुष्टो महादेवः शक्रस्याभिमुखः स्थितः
मग महादेव प्रसन्न होऊन, इंद्रासमोर उभा राहिला.
महासेनापतिं देव प्रयच्छ परमेश्वर
परमेश्वरा, देवांना मोठा सेनापती दे.
सेनान्यां च महासेनं सुराणां भयहारकम्
सेनापतींमध्ये महासेन दे, जो देवांचा भयं दूर करतो.
इत्युक्त्वांतर्दधे देवः सर्वभूतपतिर्हरः
असं सांगून, सर्व भूतांचा स्वामी हर अदृश्य झाला.
देवदारुवने तस्थौ ज्ञानध्यानपरोऽभवत् 5.1.34.
तो देवदारूच्या जंगलात राहिला आणि ज्ञानध्यानात मग्न झाला.
ध्यायंति नियतात्मनः प्राणायामपरा मुने
शिस्तबद्ध मनाचे लोक ध्यान आणि प्राणायामात तल्लीन झाले, हे मुनी.
स ध्यायति किमर्थं तन्न विद्मः परमार्थिनः
तो ध्यान करत होता, पण तो नेमकं कशासाठी करतोय हे आम्हाला माहीत नव्हतं, कारण तो परमसत्यात पूर्णपणे मग्न होता.
मध्ये वयसि वर्तंती यासीद्दाक्षायणी सती
तरुण वयात दक्षाची कन्या सती राहत होती.
निमंत्रितो न मे भर्ता इति कोपं चकार या
'माझ्या पतीला निमंत्रण दिलं नाही,' असं म्हणून तिला राग आला.
भवभार्या भवित्रीति नान्यं वरमचिंतयत्
ती फक्त भवाची पत्नी व्हावी असंच मनाशी धरून, दुसऱ्या कोणत्याही पतीचा विचार केला नाही.
कथं हि शंकरो देवो मम भर्ता भविष्यति
शंकर देव माझे पती कसे होतील, असं ती मनाशी विचारू लागली.
ततः समागता देवाः कृत्वाग्रे बलसूदनम्
मग सर्व देव एकत्र आले आणि सैन्याचा संहार करणाऱ्याला पुढे ठेवले.
ते सुरास्तत्स्तुति कृत्वा वाक्यमेतत्समैरयन्
त्या देवांनी प्रथम स्तुती केली आणि मग हे शब्द उच्चारले.
ततोऽवोचत्सुरान्ब्रह्मा ज्ञातं कार्यं समाहितम्
मग ब्रह्मदेव म्हणाले, 'हे कार्य आम्हाला माहीत आहे आणि त्याचा विचार केला आहे.'
तथा यतध्वं देवेशं यथा वांछति पार्वतीम् 5.1.34.
म्हणून, हे देवाधिदेवांनो, असं काही करा की देवाधिदेव पार्वतीला इच्छितील.
ततो मेरुं समागत्य पुनर्मंत्रं प्रचक्रिरे
मग सगळे मेरू पर्वतावर एकत्र जमले आणि पुन्हा विधी केला.