सनत्कुमार उवाच नारायणोऽपि संस्थाप्य शंखं दध्मौ प्रयत्नतः
सनत्कुमार म्हणाले: नारायणाने शंख ठेवून तो काळजीपूर्वक फुंकला.
दिवाकरं दिवानाथं तपनं तपतां वरम्
तो दिवस उजळवणारा, देवांचा स्वामी, तेजस्वी, ताप करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ—
वरेण्यं वरदं विष्णुमनघं वासवानुजम्
वरदायक, वर देणारा, विष्णु, निष्पाप, इंद्राचा धाकटा भाऊ—
मयूखमालिनं विश्वं मार्तंडं चंडरोचिषम्
किरणांनी सजलेला, विश्वरूप, सूर्य, प्रखर तेज असलेला—
देवदेवमहिर्बुध्न्यं धाम्नां निधिमनुत्तमम्
देवतांचा देव, अथांग जलाचा स्वामी, तेजाचा अनमोल खजिना—
जगत्प्रबोधजनकं जगद्बीजं जगत्प्रभुम्
संपूर्ण जगाला जागृत करणारा, जगाचा मूळ कारण, जगाचा स्वामी—
इनं प्रभाविणं पुण्यं पतंगं पवगेश्वरम्
प्रभावशाली, पावन, तेजस्वी, वायुपुत्रांचा स्वामी—
गृहं गृहकरं हंसं हरिदश्वं हुताशनम्
गृह, गृह निर्माण करणारा, हंस, हिरव्या घोड्यांचा स्वामी, हविर्भुज—
भवसंभावित भावं भूतभव्यभवात्मकम्
संपूर्ण सृष्टीने सन्मानित, भूत, भविष्य आणि वर्तमानाचा आधार—
त्रैलोक्यतिलकं तीर्थं तरणिं सर्वतोमुखम् 5.1.33.
तीन लोकांचे भूषण, पवित्र तीर्थ, सर्वदिशांना उजळवणारा सूर्य—
कल्पं कल्पानलं कालं कालचक्रं क्रतुप्रियम्
कल्प, प्रलयाचा अग्नी, काळ, काळचक्र, यज्ञप्रिय—
त्वष्टारं विष्टरं विश्वं सदसत्कर्मसाक्षिकम्
सृष्टीकर्ता, विस्तार करणारा, विश्वरूप, सर्व शुभ-अशुभ कर्मांचा साक्षीदार—
ब्रह्माणं वासरारंभे रक्तवर्णं महाद्युतिम्
दिवसाच्या प्रारंभाला ब्रह्मा तेजस्वी आणि लाल रंगाचा प्रकट झाला.
नाम्नामष्टशतं दिव्यं विष्णुना समुदाहृतम्
विष्णूंनी दिव्य अशी आठशे नावे उच्चारली.
न तस्य विपदः क्वापि सर्वत्रापि शुभा गतिः
त्याला कुठेही संकट येत नाही; त्याचा मार्ग सर्वत्र शुभच असतो.
तेजः प्रज्ञां परं लाभं ज्ञानं च लभते गतिम्
तो उत्तम तेज, बुद्धी, मोठा लाभ, ज्ञान आणि सर्वोच्च अवस्था मिळवतो.
केशवार्कमुखं दृष्ट्वा पद्मरागसमप्रभम्
केशवाचं सूर्यासारखं आणि पद्मराग मण्यासारखं तेजस्वी मुख पाहून,
केशवार्कसमीपे तु रेणुतीर्थं प्रचक्षते
केशव आणि सूर्याजवळचं ते स्थान रेणूतीर्थ म्हणून ओळखलं जातं.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽ वन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये केशवादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार संहितेतील पाचव्या अवंतीखंडातील अवंतीक्षेत्र महात्म्यातील केशवादित्य महात्म्य वर्णन करणारा त्र्यतीसवा अध्याय समाप्त झाला.
स्कंदस्य च जटाभद्रं चक्रे यत्र पुरा शिवः
याच ठिकाणी शंकरांनी एकदा स्कंदाच्या जटांना मंगल रूप दिलं.
तारकं च तथा दैत्यं हत्वा यत्र सुरद्विषम्
आणि तिथेच, देवांचा शत्रू असलेल्या तारकासुराचा वध केला.
कथं स्कंदः समुत्पन्न एतदिच्छामि वेदितुम्
स्कंद कसा जन्मला, हे मला जाणून घ्यायचं आहे.
सनत्कुमार उवाच पुरा देवासुरे युद्धे निर्जिता दानवैः सुराः
सनत्कुमार म्हणाले: पूर्वी देव आणि दैत्यांच्या युद्धात देवांना दैत्यांनी हरवलं.
तत्र तु देव राजेन तपसोग्रेण वै मुने
तेथे, देवेंद्राने कठोर तप करून, हे मुनी,
ततस्तुष्टो महादेवः शक्रस्याभिमुखः स्थितः
मग महादेव प्रसन्न होऊन, इंद्रासमोर उभा राहिला.
महासेनापतिं देव प्रयच्छ परमेश्वर
परमेश्वरा, देवांना मोठा सेनापती दे.
सेनान्यां च महासेनं सुराणां भयहारकम्
सेनापतींमध्ये महासेन दे, जो देवांचा भयं दूर करतो.
इत्युक्त्वांतर्दधे देवः सर्वभूतपतिर्हरः
असं सांगून, सर्व भूतांचा स्वामी हर अदृश्य झाला.
देवदारुवने तस्थौ ज्ञानध्यानपरोऽभवत् 5.1.34.
तो देवदारूच्या जंगलात राहिला आणि ज्ञानध्यानात मग्न झाला.
ध्यायंति नियतात्मनः प्राणायामपरा मुने
शिस्तबद्ध मनाचे लोक ध्यान आणि प्राणायामात तल्लीन झाले, हे मुनी.