कर्मणा मनसा वाचा महानद्यां प्रयांति ते
कर्माने, मनाने किंवा वाणीने, हे सर्व जण त्या महानदीकडे जातात.
असिपत्रे प्रयात्येव तथा पर्वविलंघकः
आणि जो पर्वत बेकायदेशीरपणे ओलांडतो, तो नक्कीच असिपत्र वनात जातो.
ते यांति नरके घोरे कृष्णसूत्रेऽतिदारुणे 5.1.29.
हे सर्व जण अत्यंत भयंकर आणि काळ्या दोऱ्याच्या नरकात जातात.
वृषलीमिथुनो यश्च पततस्तावुभावपि
जो कोणी अंत्यज स्त्रीशी संबंध ठेवतो, तो आणि ती दोघेही नरकात पडतात.
ते पच्यंते कुभोज्ये च मित्र द्वेषी विशेषतः
हे सर्व कुबाज जेवणात शिजवले जातात, विशेषतः मित्राचा द्वेष करणारा.
पुत्रैरध्यापिता ये तै ते पतंति श्वभोजने
जे आपल्याच मुलांकडून शिकतात, ते कुत्र्यांच्या जेवणात पडतात.
तत्र दुष्कृतकर्माणः पच्यंते यातनागताः
तेथे, वाईट कर्म करणारे आणि यातना भोगायला आलेले नरकात शिजवले जातात.
पापं कृत्वा तु बहुलं प्रायश्चित्तपराङ्मुखाः
जे अनेक पापे करून प्रायश्चित्ताकडे पाठ फिरवतात —
प्रायश्चित्तं तु तस्यैकं शिवसंस्मरणं परम्
त्यांच्यासाठी श्रेष्ठ प्रायश्चित्त म्हणजे शिवाचे स्मरण करणे.
न याति नरकं शुद्धः संक्षीणाखिलपातकः तस्यां दीपः प्रदातव्यो देवदेवस्य चाग्रतः
जो शुद्ध झाला आहे, ज्याची सर्व पापे नष्ट झाली आहेत, तो नरकात जात नाही; त्याच्यासाठी देवदेवांच्या पुढे दिवा लावावा.
तत्सर्वं ब्रूहि मे तात दीपोत्पत्तिं च शोभनाम्
हे सर्व मला सांग, तसेच दिव्याचा शुभ उत्पत्ती कशी झाली तेही सांग.
अभिप्रयाचितुं यातस्तयापि सोऽभियाचितः
तो वर मागायला गेला आणि तिनेही त्याला मागितले.
तस्माद्याचे भृशं शंभो प्रसीद दिव्य लोचन
म्हणून मी तुला मनापासून मागतो, हे शंभो, कृपा कर, हे दिव्य डोळ्याच्या.
भवेन वर्णिता सा वै अतीव शोभना मम
भवाने जी गोष्ट सांगितली, ती माझ्यासाठी अत्यंत शुभ आहे.
सिताब्जसंस्थितो भृंगो यथा शोभयते च तम्
पांढऱ्या कमळावर बसलेली भुंगा जसा त्या फुलाचं सौंदर्य वाढवतो,
विरूपरूपकर्तासि न शृणोषि वचो यदा
तू निरनिराळ्या रूपांचा निर्माणकर्ता आहेस, पण तुला सांगितलेलं काहीच तू ऐकत नाहीस.
भवस्तयेति चोक्तस्तु तस्या वै पाणिमग्रहीत्
ती म्हणाली, 'तूच भव आहेस,' आणि त्याने तिचा हात धरला.
रतिं दत्तवती सा तु जहास नाम कीर्तयन्
तीने त्याला आनंद दिला आणि हसत त्याचं नाव उच्चारलं.
उवाच रोषसंयुक्ता संस्मृत्य देवभाषितम्
देवतांनी सांगितलेलं आठवून ती रागाने बोलू लागली.
सुवर्णरूपरूपा च यदा पुनर्भवामि च 5.1.30.
मी पुन्हा कधी सुवर्णासारख्या रूपात येईन,
इतीदमेव जल्पंती जगाम विंध्यपर्वतम्
अशीच ही वचने बोलत ती विंध्य पर्वताकडे गेली.
स्मरंस्तदेव चेष्टितं तदेव पूर्वभाषितम्
फक्त तेच वर्तन आणि तेच जुने शब्द आठवत,
यतो मया हिमाद्रिजा समस्तलोकसुन्दरी
माझ्यामुळे, हे हिमालयकन्ये, सर्व लोकांत सर्वात सुंदर असलेली,
इतीदमेव सोऽवदद्गतस्त्वद्दर्शनं ततः
त्यानेही हीच वचने बोलली आणि मग तुझ्या नजरेआड गेला.
ततो जगद्धि संकुलं महाभयेन संयुतम्
मग जगात मोठी गोंधळ आणि भीती पसरली.
विहाय मंदिराणि ते परं विषादमागताः
आपली घरं सोडून सर्वजण मोठ्या दुःखात बुडाले.
नष्टालोकं जगत्सर्वं कांतारमभवत्तदा
संपूर्ण जग प्रकाशहीन होऊन एकटं पडल्यासारखं झालं.
त्रीणि नेत्राणि रुद्रस्य यतः सूर्येंदुव ह्नयः
रुद्राची तीन डोळे म्हणजे सूर्य, चंद्र आणि अग्नी आहेत.
ततस्तमसि दुस्तारे संभूते लोमहर्षणे
मग त्या भयानक, अंधाऱ्या काळोखात सगळ्यांना भीती वाटू लागली.
एषा बुद्धिस्ततस्तेषामुत्पन्ना कार्यसिद्धये 5.1.30.
त्यांच्या मनात आपलं काम साध्य व्हावं म्हणून ही कल्पना आली.