जयेश्वरं तु यः पश्येद्देवदेवं महेश्वरम्
जो जयेेश्वर, देवांचा देव, महेश्वर यांचे दर्शन घेतो,
शिवद्वारे शिवं लिंगमर्चयेन्मानवो यदि 5.1.28.
जर कोणी शिवाच्या दाराशी असलेल्या शिवलिंगाची पूजा केली,
अथान्यं संप्रवक्ष्यामि मार्कंडेश्वरमुत्तमम्
आता मी तुला दुसरा, श्रेष्ठ असा मार्कंडेश्वर सांगतो.
दृष्ट्वा तं शंकरं देवं वाजपेयफलं लभेत्
त्या शंकराचे दर्शन घेतल्यावर वाजपेय यज्ञाचे फळ मिळते.
शृणु व्यास महास्थानं यस्यां पुर्यामनुत्तमम्
ऐक व्यास, त्या नगरातील श्रेष्ठ आणि महान स्थानाबद्दल.
भक्तानां पूरयेदाशां पुत्रवत्परिपालयेत्
तो भक्तांची सर्व इच्छा पूर्ण करतो आणि पुत्रासारखे त्यांचे रक्षण करतो.
अर्चिता ब्रह्मणा सा तु स्तुता देवी सुरोत्तमैः अपि या ब्रह्मणः पूर्वमभूदेव सुसिद्धिदा
ती देवी ब्रह्मदेवांनी पूजली गेली आणि श्रेष्ठ देवांनी स्तुती केली. ती ब्रह्मा यांच्याही आधीची असून, सिद्धी देणारी आहे.
यः स्नात्वा ब्रह्मसरसि पश्ये द्ब्रह्मेश्वरं शिवम्
जो कोणी ब्रह्मसरोवरात स्नान करून ब्रह्मेश्वर शिवाचे दर्शन घेतो—
अथान्यां संप्रवक्ष्यामि यज्ञवापीमनुत्तमाम्
आता मी दुसरी, श्रेष्ठ अशी यज्ञवापी सांगतो.
यज्ञार्थं यत्कृतं कुंडं यज्ञवापी च सा स्मृता
यज्ञासाठी जे कुंड केले जाते, त्यालाच यज्ञवापी म्हणतात.
तस्यां स्नात्वा शुचिर्भूत्वा पश्येत्पशुपतिं तु यः
जो कोणी त्या यज्ञवापीत स्नान करून शुद्ध होतो आणि पशुपतीचे दर्शन घेतो—
सुवर्णमणिमुक्ताद्यैर्विमानैः सर्वकामगैः 5.1.28.
त्याला सुवर्ण, रत्न, मोती यांनी बनवलेल्या, सर्व इच्छित सुखांनी युक्त अशा विमानांत वावरता येते.
रूपकुंडे नरः स्नात्वा सुरूपो जायतेनरः
रूपकुंडात स्नान करणारा मनुष्य सुंदर रूपाचा होतो.
कुंडे स्नात्वाप्यनंगे यः शुचिर्भूत्वा समाहितः कामं स लभतेऽभीष्टं मृतो याति शिवालयम्
जो कोणी अनंगकुंडात स्नान करून शुद्ध व एकाग्र होतो, त्याला इच्छित कामना मिळते आणि मृत्यूनंतर तो शिवाच्या लोकात जातो.
आषाढे तु सिताष्टम्यां जागरं यस्तु कारयेत्
आषाढ महिन्यात शुक्ल अष्टमीला जो जागरण करतो—
करीकुंडे नरः स्नात्वा विश्वरूपं तु योऽर्चयेत्
जो कोणी करीकुंडात स्नान करून विश्वरूपाची पूजा करतो—
अजागंधे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा ब्रह्मेश्वरं शिवम्
जो कोणी अजागंधकुंडात स्नान करून ब्रह्मेश्वर शिवाचे दर्शन घेतो—
चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा चक्र स्वामिनमर्चयेत् ४६. कामिकेन विमानेन रुद्रलोकं स गच्छति
जो कोणी चक्रतीर्थात स्नान करून चक्रस्वामीची पूजा करतो, तो इच्छित विमानात बसून रुद्रलोकात जातो.
सोमवन्निर्मलो भूत्वा सोमलोके स मोदते
तो सोमासारखा निर्मळ होऊन सोमलोकात आनंदाने वावरतो.
अभूदेतत्कथं नाम श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
हे कसे घडले, हे मला खरेखुरे ऐकायचे आहे.
सोमेश्वरं यथा लिंगमेतत्सत्यं वदामि ते ।।5.1.28.
सोमेश्वराचे हे लिंग कसे निर्माण झाले, ते मी तुला सत्य सांगतो.
यो देवो भगवान्सोमो लोकस्याप्यायनं परम्
जो देव भगवंत सोम आहे, तो जगाचा सर्वोच्च पोषण करणारा आहे.
अवन्त्यां च महाभागो योऽत्रिर्नामा तपोनिधिः
अवन्तीमध्ये अत्री नावाचा, तपश्चर्येचा खजिना असलेला एक महान व भाग्यवान ऋषी होता.
[http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm अत्रि शब्दोपरि टिप्पणी] ऊर्ध्वबाहुः स वै तेपे ब्रह्मध्यानपरायणः
तो ऋषी दोन्ही हात वर करून ब्रह्मध्यानात मग्न राहून कठोर तप करीत होता.
नेत्राभ्यां तेन सुस्राव भासयच्च दिशो दश
त्याच्या डोळ्यांतून ते वाहू लागलं आणि त्या तेजानं दहा दिशाही उजळून निघाल्या.
दिशश्च तद्यदा व्यास सर्वा धर्तुं न चाशकन्
त्या तेजामुळे, व्यास, दिशा ते धारण करू शकल्या नाहीत.
लोकांश्च भासयत्सर्वान्धरण्यां वै पपात ह
ते सर्व लोकांना प्रकाशमान करत पृथ्वीवर पडले.
वारि सोमात्समुत्पन्नं व्यास तेनैव तेजसा
सोमातून जे पाणी निर्माण झालं, व्यास, ते ह्याच तेजामुळे होतं.
ततः सोमवती शिप्रा विख्याता सर्वसि द्धिदा
म्हणूनच सोमासारखी शिप्रा नदी सर्व सिद्धी देणारी म्हणून प्रसिद्ध झाली.
ख्याता च त्रिषु लोकेषु पापिनां पुण्यदायिनी
ती तिन्ही लोकांत पाप्यांनाही पुण्य देणारी म्हणून ओळखली जाते.