तत्कपालं सदस्येन उक्षिप्तं पाणिना स्वयम्
त्या सभासदाने स्वतःच्या हाताने ती कवटी फेकली.
एवं नांतं कपालानां प्राप्यते मुनिसत्तमाः
म्हणून, ऋषिमुनींनो, कवट्यांचा शेवट होत नाही.
ततः स दर्शनं प्रादाद्भक्त्या तुष्टो महेश्वरः
मग महेश्वर भक्तीने प्रसन्न होऊन दर्शन दिले.
वरं वरय भो ब्रह्मन्यत्ते मनसि वर्तते
ब्रह्मण, तुझ्या मनात जे आहे ते वर माग.
ब्रह्मोत्तरमिदं स्थानं मया दत्तं चतुर्मुख
चतुर्मुखा, हे ब्रह्माचे श्रेष्ठ स्थान मी तुला दिले आहे.
एवं वदंतं वरदमीशानं परमेश्वरम् ।। तथेति चोक्त्वा सदसि न मयाऽन्यो वरो वृतः
वर देणारा परमेश्वर असे बोलत असताना, मी सभेत सांगितले, 'मी दुसरा कोणताही वर मागितला नाही.'
उज्जयिनीति वै नाम कुशस्थल्या निवेशितम्
कुशस्थळीमध्ये वसवलेली वस्ती 'उज्जयिनी' या नावाने ओळखली जाते.
तत्र विप्राः कृते स्नाने सर्वपापैः प्रमुच्यते 5.1.26.
त्या ठिकाणी ब्राह्मणाने स्नान केल्यास सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
सतिलास्तान्सवस्त्रांश्च सफलान्मंडकैः सह
तीळ, वस्त्रे आणि फळे, तसेच मांडका या सर्वांची एकत्रितपणे
प्रथमं च ऋग्वेदाय यजुर्वेदाय दक्षिणम्
सर्वप्रथम ऋग्वेद आणि यजुर्वेद यांना दान द्यावे.
वेदानुद्दिश्य चाप्येवं प्रीयतां मे पितामहः
अशा प्रकारे वेदांना उद्देशून, माझे पितामह प्रसन्न होवोत.
सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं मंदाकिन्यां तथा भवेत्
सर्व तीर्थांमध्ये जे पुण्य मिळते, तेच पुण्य मंदाकिनीमध्येही मिळते.
दानं कोटिगुणं ज्ञेयं मंदाकिन्यां न संशयः
मंदाकिनीमध्ये दान केल्यास कोटीपटीने अधिक फळ मिळते, यात शंका नाही.
घृतधेनुं च कार्तिक्यां माघ्यां तिलमयीं तथा
कार्तिक महिन्यात तुपाची गाय आणि माघ महिन्यात तीळांची गाय द्यावी.
वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यच्च दुष्कृ तम् ।। विनश्येत्किल्बिषं सर्वं मंदाकिन्यास्तु दर्शनात्
वाणी, मन किंवा कर्मातून झालेले पाप, तसेच सर्वात मोठे दोष — मंदाकिनीचे केवळ दर्शन घेतल्याने सर्व पापे नष्ट होतात.
मंदाकिनीसमं तीर्थं पृथिव्यां नैव दृश्यते
पृथ्वीवर मंदाकिनीच्या बरोबरीचे दुसरे कोणतेही तीर्थ नाही.
मंदाकिन्यां तु यः स्नानं कृत्वा श्राद्धं प्रदास्यति
जो कोणी मंदाकिनीत स्नान करून श्राद्ध करतो,
पितामहं तु यो भक्त्या नित्यं पश्यति मानवः 5.1.26.
आणि जो मनुष्य भक्तीने नेहमी पितामहाचे दर्शन घेतो,
युज्यते नात्र संदेहः सत्यमेतत्तपोधनाः
यात काहीही शंका नाही; हे सत्य आहे, हे तपस्वींनो.
तेनैवोन्मत्तवेषेण ऊर्ध्वशेषो महेश्वरः
त्याच वेडसर रूपात महेश्वर तिथे ताठ उभा राहिला.
ते ब्राह्मणाः शपंति स्म निन्दां कुर्वंति चापरे
त्या ब्राह्मणांनी त्याला शाप दिला, आणि इतरांनी निंदा केली.
लोष्ठैर्लगुडकैश्चा न्ये घ्नंति तं बलगर्विताः
स्वतःच्या शक्तीचा गर्व बाळगून, त्यांनी त्याला मातीचे गोटे आणि काठ्या फेकून मारले.
पृच्छंति व्रतचर्यां वै केन व्रतं च दर्शितम्
ते व्रताच्या आचरणाबद्दल विचारू लागले, आणि हे व्रत कोणी दाखवले हे जाणून घेत होते.
ब्रह्मणा चेदृशी चर्या विष्णुना वा कृता स्वयम्
अशी आचारधर्माची चाल ब्रह्मदेवाने केली की विष्णूने स्वतः केली, हे विचारले.
मा विडम्बय देवेशं वध्यो हि नस्त्वमद्य वै
देवांच्या देवतेचा उपहास करू नकोस; आज आम्ही तुला मृत्युदंड दिला आहे.
स्मितं कृत्वाऽब्रवीत्सर्वान्ब्राह्मणान्परमेश्वरः
परमेश्वराने हसत सर्व ब्राह्मणांना संबोधले.
यूयं कारुणिकाः सर्वे मैत्रभावे व्यवस्थिताः
तुम्ही सर्वजण दयाळू आहात आणि मैत्रीच्या भावनेत स्थिर आहात.
मायया तस्य देवस्य मोहितास्ते द्विजातयः 5.1.26.
त्या देवाच्या मायेमुळे ते सर्व द्विज भ्रमित झाले.
ताड्यमानस्तु तैर्विप्रैः परं कोपमुपागमत्
त्या ब्राह्मणांनी मारल्यावर तो अत्यंत रागावला.
ऊर्ध्वजूटाः सलगुडाः परदारोपजीविनः
ज्यांची जटा वर बांधलेली, हातात काठी, आणि जे दुसऱ्यांच्या बायका सांभाळून जगतात,