तं दृष्ट्वोत्थापयामासुर्मुनयो नयसंयुतम्
त्याला पाहून, ज्ञानी ऋषींनी त्याला उठवलं.
तान्प्राह प्रणतो भूत्वा तपसा दीप्ततेजसः
त्यांनी नमस्कार करून, तपाच्या तेजाने उजळलेल्या त्या ऋषींना तो म्हणाला,
दीनोऽहमुद्धृतः सर्वैर्मग्नोऽहं पापकर्दमे
मी फार दुःखी होतो, तुम्ही सर्वांनी मला वर काढलं; मी पापाच्या चिखलात बुडालो होतो.
वल्मीकेऽस्मिन्स्थितः पुत्र यतस्त्वमेकचित्ततः
मुला, तू एकचित्ताने या वाळवीच्या डोंगरात राहिलास म्हणून—
इत्युक्त्वा मुनयो जग्मुः स्वां दिशां तपसान्विताः कुशस्थल्यामथागम्य समाराध्य महेश्वरम्
असं सांगून, ते सर्व ऋषी आपापल्या दिशांना निघून गेले आणि कुशस्थळीला जाऊन त्यांनी महादेवाची भक्तीपूर्वक पूजा केली.
तस्मात्कवित्वमासाद्य चक्रे काव्यं मनोरमम्
त्यांच्याकडून काव्याची प्रेरणा मिळवून, त्याने मनाला आनंद देणारे सुंदर काव्य रचले.
ततः प्रभृति देवेशो वाल्मीकेश्वरसंज्ञकः
त्या वेळेपासून देवांचा देव 'वाल्मीकेश्वर' या नावाने ओळखला जाऊ लागला.
इति ते कथितं लिंगं वाल्मीकेश्वरमुत्तमम्
अशी ही उत्तम वाल्मीकेश्वर लिंगाची कथा तुला सांगितली.
प्रणिपत्य ततो भक्त्या रुद्रलोके महीयते
मग भक्तीभावाने नमस्कार केल्यावर, तो रुद्रलोकात सन्मानित होतो.
भीमेश्वरं नरो दृष्ट्वा भक्त्या संपूज्य यत्नतः
भीमेश्वराचे दर्शन घेऊन, मनुष्य भक्तीने आणि काळजीपूर्वक त्याची पूजा करतो.
गर्गेश्वरं स्नापयित्वा तिलतैलेन मानवः
गर्गेश्वराचे तिळाच्या तेलाने अभिषेक केल्यावर, तो मनुष्य—
उपोषितश्चतुर्दश्यां तिलप्रस्थतिलांभसा
चतुर्दशीच्या दिवशी उपवास करून, तिळाच्या पाण्याने—
गोसहस्रं नरो दत्त्वा भावं कृत्वा विशेषतः
शुद्ध भावनेने, हजार गायी दान दिल्यावर—
कामेश्वरं समभ्यर्च्य कुंकुमादिविलेपनैः
कामीश्वराची केशर वगैरे सुगंधी लेपनांनी भक्तीपूर्वक पूजा करतो.
चूडामणिं नमस्कृत्य नवम्यां कार्तिके सिते
कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील नवमीत, चूडामणीला नमस्कार करतो.
चंडीश्वरं समभ्यर्च्य कृष्णाष्टम्यामुपोषितः
कृष्णाष्टमीच्या दिवशी उपवास करून, चंडीश्वराची भक्तीने पूजा करतो.
इत्यादितीर्थानि महेश्वरस्य पुण्यानि सर्वाणि नरोऽभिगम्य
अशा प्रकारे, महेश्वराची ही सर्व पुण्य तीर्थस्थाने मनुष्याने गाठली—
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये शुक्रेश्वरभीमेश्वर गर्गेश्वरकामेश्वर चूडामणीश्वर चण्डीश्वरादितीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चविंशोऽध्यायः
या प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पाचव्या अवंतीखंडात, अवंती क्षेत्राच्या महात्म्यात, शुक्रेश्वर, भीमेश्वर, गर्गेश्वर, कामेश्वर, चूडामणीश्वर, चंडीश्वर आणि इतर तीर्थांचे महात्म्य सांगणारा पंचविसावा अध्याय संपला.
प्रमाणं कथयस्वाद्य महाकालवनस्य मे
माझ्या महाकाळ वनाचे माप मला सांग, हे पूज्य महात्मा.
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणु त्वं गदतो मम
ते मी तुला आता सांगतो, माझं बोलणं लक्ष देऊन ऐक.
योजनस्यैव पर्यंतं चतुर्दिक्षूपशोभितम्
ते वन चारही दिशांना एक योजन पसरलेले असून, सर्व बाजूंनी शोभिवंत आहे.
द्वाराणि तत्र शोभंते कांचनैः कलशैः स्थितैः
तेथे सोन्याच्या कलशांनी सजवलेली द्वारे फार सुंदर दिसतात.
महेश्वरप्रयुक्ताश्च द्वाराध्यक्षा महाबलाः
महेश्वरांनी नेमलेले, अत्यंत बलवान द्वारपाल तेथे उभे आहेत.
पिंगलेशः स्थितः पूर्वे बालरूपो विभावसुः
पूर्व दिशेला, बालरूपात, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी पिंगलेश उभा आहे.
दक्षिणेऽपि महायोगी कायावरोहणेश्वरः
दक्षिण दिशेला, महान योगी काया-अवरोहणेश्वर आहेत.
नियुक्तो वै महेशेन वारुणीं दिशमास्थितः
महेशांनी नेमलेला तो, वारुणी दिशेला उभा आहे.
साधकः सर्वकार्याणामादिष्टः शंकरेण सः
शंकरांनी अधिकार दिल्यामुळे, तो सर्व कामे साधतो.
मृता रुद्रपुरं यांति विमानैः सार्वकामिकैः 5.1.26.
मरण पावलेले लोक सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या दिव्य विमानांतून रुद्रपुराला जातात.
पंचेशानीं नमस्कृत्य प्रतिलोमानु लोमतः
पंचेशानांना नमस्कार करून, उलट आणि सरळ क्रमाने,
मुच्यते सर्वपापैस्तु बहुजन्मकृतैरपि
माणूस अनेक जन्मांतील पापांपासूनही मुक्त होतो.