अत्र त्यजंति ये प्राणान्रुद्र लोकं व्रजंति ते
जे इथे प्राण सोडतात, ते सर्वजण रुद्राच्या लोकात जातात.
रौद्रे सरसि ये स्नांति जलं वापि पिबंति ये
रौद्र सरोवरात जे स्नान करतात किंवा त्याचे पाणी पितात —
इति स्वर्गगता देवाः स्पृहां कुर्वंति नित्यशः
स्वर्गात वास करणारे देवही नेहमी या ठिकाणाची इच्छा करतात.
इदं शुभं दिव्यमधर्मनाशनं महाकपालं सुरदैत्यपूजितम्
हे शुभ, दिव्य, अधर्म नष्ट करणारे, महाकपाल आहे, आणि देव-दानवांनी पूजलेले आहे.
तपोरतैः सिद्धगणैरभिष्टुतं यथा नभःस्थं दिननाथमंडलम्
तपश्चर्येला वाहिलेल्या सिद्धांनी जसे आकाशातील सूर्याचे मंडल स्तुत्य असते, तसेच हेही नेहमी गौरवले जाते.
स्वयंभूतं महेशस्य विख्यातं कुटुंबिकेश्वरम्
महेशाचे स्वयंभू आणि प्रसिद्ध असलेले कुटुंबीकेश्वर येथे आहे.
मुच्यते सर्वपापैस्तु सप्तजन्मकृतैरपि
इथे सात जन्मांचे पापही नष्ट होतात.
सर्वाँल्लोकानतिक्रम्य शिवलोकं स गच्छति
सर्व लोकांना मागे टाकून, तो शिवलोकात जातो.
तीरे तस्य प्रयच्छेत स प्राप्नोति परां गतिम्
त्याच्या काठी काहीही दान दिल्यास, तो श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त करतो.
एकेनैवोपवासेन अश्वमेधफलं लभेत्
फक्त एक उपवास केल्याने अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
पट्टबंधं महेशस्य स विपाप्मा दिवं व्रजेत्
जो महेशासाठी वस्त्र बांधतो, तो पापरहित होऊन स्वर्गात जातो.
कर्पूरं कुङ्कुमं चैव मृगनाभि सचन्दनम्
कर्पूर, कुंकू, मृगनाभ आणि चंदन —
स्वरूपं चैव विप्रेन्द्र सभार्यं भोजयेद्द्विजम्
हे विप्रश्रेष्ठा, स्वतःचे रूपही अर्पण करावे आणि ब्राह्मणास त्याच्या पत्नीसमवेत जेवू घालावे.
इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये कुटुम्बिकेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम दशमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंत्यखंडातील अवंती क्षेत्र महात्म्याच्या दहाव्या अध्यायात कुटुंबीकेश्वर महात्म्याचे वर्णन पूर्ण झाले.
अथातः संप्रवक्ष्यामि तीर्थं विद्याधरस्य तु
आता मी विद्ध्याधराचे तीर्थ सांगणार आहे.
प्रसादाद्ब्रूहि मे ब्रह्मञ्छ्रोतुमिच्छामि सांप्रतम्
तुमच्या कृपेने मला सांगा, ब्राह्मणहो, मला ते ऐकायचे आहे.
ग्रथिता पारिजातस्य माला तेन मनोरमा
त्याने पारिजाताच्या फुलांची एक सुंदर माळ विणली.
गृहीत्वा च स तां मालां गतो वासववेश्मनि
ती माळ घेऊन तो वासवाच्या घरात गेला.
दत्ता तस्यै तदा तेन सा माला नृत्यमाश्रितः ।। सा मेनकास्तुताऽस्थाने मालया मोहिता भवत्
त्या वेळी त्याने ती माळ मेनकेला दिली. नृत्य करत असताना, माळ घालून मेनका सभेत सर्वांच्या कौतुकास पात्र झाली आणि ती मंत्रमुग्ध झाली.
कोपाविष्टेन शक्रेण शप्तो विद्याधरस्तदा
शक्राला राग आल्यामुळे त्याने त्या विद्याधराला शाप दिला.
विद्याधरपदं त्यक्त्वा मम शापाच्च सांप्रतम्
माझ्या शापामुळे त्याने विद्याधरपद सोडले आणि आता तो या अवस्थेत आहे.
अजानता मया नाथ अपराधः कृतोऽधुना
नाथा, मी अज्ञानात चूक केली आहे.
एवमुक्तः स शक्रो वै विद्याधरमुवाच ह
असं ऐकून शक्राने त्या विद्याधराशी बोलले.
तस्याश्चोत्तरभागे तु विद्यते तीर्थमुत्तमम् 5.1.11.
त्या ठिकाणाच्या उत्तरेला एक उत्तम तीर्थ आहे.
भक्त्या तत्र कृते स्नाने विद्याधरपतिर्भवेत्
तेथे भक्तीने स्नान केल्यास विद्याधरांचा स्वामी होता येतो.
एवमुक्तः स शक्रेण आगतोऽवंतिमंडले
शक्राने असे सांगितल्यावर तो अवंती प्रदेशात पोहोचला.
प्रभावात्तस्य तीर्थस्य पुनः प्राप्तं पदं स्वकम्
त्या तीर्थाच्या प्रभावामुळे त्याला पुन्हा आपले स्थान मिळाले.
तत्र पुष्पाणि यो दद्याच्चंदनं च विलेपनम्
जो कोणी तिथे फुले आणि चंदन अर्पण करतो—
सनत्कुमार उवाच तत्र तीर्थं च विख्यातं सर्वकामप्रदायकम्
सनत्कुमार म्हणाले: तिथे ते तीर्थ प्रसिद्ध आहे, सर्व इच्छा पूर्ण करणारे.
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा गोशतस्य फलं लभेत्
त्या तीर्थात स्नान केल्याने मनुष्याला शंभर गायींचे फळ मिळते.