ततो देवगणा दृष्ट्वा तमायांतं महासुरम्
मग त्या मोठ्या दैत्याला येताना पाहून
बिभिदुः शलसंघातैरसिभि र्मुसलैस्तथा
देवतांच्या सैन्याने त्याच्यावर बाण, तलवारी आणि गदा यांच्या वर्षावाने हल्ला केला.
हते तस्मिन्महादेवो देवान्प्रोवाच वै तदा
तो मारला गेल्यावर, महादेवांनी त्या वेळी देवांना संबोधून सांगितले.
एतस्मिन्नंतरे व्यास तत्कपालात्सुभैरवाः
त्या वेळेत, व्यास, त्या कवटीतून भयंकर भैरव उत्पन्न झाले.
अभ्यधावंस्तमुद्देशं महादेवं निवेद्य वै
ते सर्व त्या ठिकाणी धावत गेले आणि महादेवांना कळवले.
कपालमातरस्तस्मात्ख्याताः क्षेत्रे महाबलाः
त्या कवटीतून उत्पन्न झालेल्या मातृका त्या क्षेत्रात मोठ्या सामर्थ्यवान म्हणून प्रसिद्ध झाल्या.
स्थापितस्य कपालस्य भित्त्वा समभवत्पुरा
जेव्हा ती कवटी त्या जागी ठेवली आणि फोडली गेली, तेव्हा ते घडले.
तदद्यापि महद्दिव्यं सरस्तत्र प्रकाशते
आजही तिथे ते महान आणि दिव्य सरोवर तेजाने उजळून राहते.
पात्रस्थमुद्धुतं वापि शीतोष्णं क्वथितं जलम् 5.1.9.
पात्रात पाणी ओतले असो, किंवा ते थंड, गरम, उकडलेले असो —
प्रागाद्ब्रह्मापि तं देशं देवतानां शतैर्वृतः
पूर्वी ब्रह्मादेखील शेकडो देवतांसह त्या ठिकाणी आले होते.
अत्र त्यजंति ये प्राणान्रुद्र लोकं व्रजंति ते
जे इथे प्राण सोडतात, ते सर्वजण रुद्राच्या लोकात जातात.
रौद्रे सरसि ये स्नांति जलं वापि पिबंति ये
रौद्र सरोवरात जे स्नान करतात किंवा त्याचे पाणी पितात —
इति स्वर्गगता देवाः स्पृहां कुर्वंति नित्यशः
स्वर्गात वास करणारे देवही नेहमी या ठिकाणाची इच्छा करतात.
इदं शुभं दिव्यमधर्मनाशनं महाकपालं सुरदैत्यपूजितम्
हे शुभ, दिव्य, अधर्म नष्ट करणारे, महाकपाल आहे, आणि देव-दानवांनी पूजलेले आहे.
तपोरतैः सिद्धगणैरभिष्टुतं यथा नभःस्थं दिननाथमंडलम्
तपश्चर्येला वाहिलेल्या सिद्धांनी जसे आकाशातील सूर्याचे मंडल स्तुत्य असते, तसेच हेही नेहमी गौरवले जाते.
स्वयंभूतं महेशस्य विख्यातं कुटुंबिकेश्वरम्
महेशाचे स्वयंभू आणि प्रसिद्ध असलेले कुटुंबीकेश्वर येथे आहे.
मुच्यते सर्वपापैस्तु सप्तजन्मकृतैरपि
इथे सात जन्मांचे पापही नष्ट होतात.
सर्वाँल्लोकानतिक्रम्य शिवलोकं स गच्छति
सर्व लोकांना मागे टाकून, तो शिवलोकात जातो.
तीरे तस्य प्रयच्छेत स प्राप्नोति परां गतिम्
त्याच्या काठी काहीही दान दिल्यास, तो श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त करतो.
एकेनैवोपवासेन अश्वमेधफलं लभेत्
फक्त एक उपवास केल्याने अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
पट्टबंधं महेशस्य स विपाप्मा दिवं व्रजेत्
जो महेशासाठी वस्त्र बांधतो, तो पापरहित होऊन स्वर्गात जातो.
कर्पूरं कुङ्कुमं चैव मृगनाभि सचन्दनम्
कर्पूर, कुंकू, मृगनाभ आणि चंदन —
स्वरूपं चैव विप्रेन्द्र सभार्यं भोजयेद्द्विजम्
हे विप्रश्रेष्ठा, स्वतःचे रूपही अर्पण करावे आणि ब्राह्मणास त्याच्या पत्नीसमवेत जेवू घालावे.
इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये कुटुम्बिकेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम दशमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंत्यखंडातील अवंती क्षेत्र महात्म्याच्या दहाव्या अध्यायात कुटुंबीकेश्वर महात्म्याचे वर्णन पूर्ण झाले.
अथातः संप्रवक्ष्यामि तीर्थं विद्याधरस्य तु
आता मी विद्ध्याधराचे तीर्थ सांगणार आहे.
प्रसादाद्ब्रूहि मे ब्रह्मञ्छ्रोतुमिच्छामि सांप्रतम्
तुमच्या कृपेने मला सांगा, ब्राह्मणहो, मला ते ऐकायचे आहे.
ग्रथिता पारिजातस्य माला तेन मनोरमा
त्याने पारिजाताच्या फुलांची एक सुंदर माळ विणली.
गृहीत्वा च स तां मालां गतो वासववेश्मनि
ती माळ घेऊन तो वासवाच्या घरात गेला.
दत्ता तस्यै तदा तेन सा माला नृत्यमाश्रितः ।। सा मेनकास्तुताऽस्थाने मालया मोहिता भवत्
त्या वेळी त्याने ती माळ मेनकेला दिली. नृत्य करत असताना, माळ घालून मेनका सभेत सर्वांच्या कौतुकास पात्र झाली आणि ती मंत्रमुग्ध झाली.
कोपाविष्टेन शक्रेण शप्तो विद्याधरस्तदा
शक्राला राग आल्यामुळे त्याने त्या विद्याधराला शाप दिला.