कपालखंडमादायं महादेवोऽप्यतिप्रभम् । ब्रह्मतेजो मयं दिव्यं ज्वलंतमिव चार्चिषा
महादेवांनी तेजस्वी आणि ब्रह्मतेजाने भरलेला कवटीचा तुकडा उचलला आणि ते जणू काही प्रखर ज्वाळेसारखे चमकू लागले.
क्रीडमानो जगन्नाथो मोहयामास वै सुरान्
संपूर्ण जगाचा स्वामी खेळत असताना त्याने देवांना मोहून टाकले.
प्राप्य पुण्यतमं क्षेत्रं यत्रातिष्ठन्महाप्रभुः
महाप्रभू जिथे वास करत होते, त्या सर्वात पवित्र क्षेत्रात ते पोहोचले.
स्थापयामास दीप्तार्चिर्गणानामग्रतः प्रभुः
प्रभूंनी ती ज्वाळांनी पेटलेली कवटी आपल्या गणांसमोर ठेवली.
विनदत्समहानादं नादयंत दिशो दश
ते मोठ्याने गर्जना करू लागले आणि त्या आवाजाने दहा दिशांना नाद भरला.
तेन शब्देन घोरेण दानवो देवकंटकः
त्या भयंकर आवाजामुळे देवांचा शत्रू असलेला दैत्य
अमृष्यमाणः क्रोधार्तो दुरात्मा दुर्जयः सुरैः
तो सहन करू न शकल्याने, रागाने पेटून, दुष्ट आणि देवांना जिंकता न येणारा
दैत्यैः परिवृतो घोरै कोटिभिश्चोद्यतायुधैः
कोटी कोटी भयंकर दैत्यांनी वेढलेला आणि सर्वजण शस्त्रांनी सज्ज असलेला
समावेक्ष्याह वै देवो गणान्सर्वा न्पिनाकधृक् 5.1.9.
हे पाहून पिनाकधारी देवाने आपल्या सर्व गणांना सांगितले:
आयाति त्वरितो यूयं तस्मादेनं विनिघ्नथ
तो लवकरच येतो आहे — म्हणून तुम्ही त्याचा नाश करा.
ततो देवगणा दृष्ट्वा तमायांतं महासुरम्
मग त्या मोठ्या दैत्याला येताना पाहून
बिभिदुः शलसंघातैरसिभि र्मुसलैस्तथा
देवतांच्या सैन्याने त्याच्यावर बाण, तलवारी आणि गदा यांच्या वर्षावाने हल्ला केला.
हते तस्मिन्महादेवो देवान्प्रोवाच वै तदा
तो मारला गेल्यावर, महादेवांनी त्या वेळी देवांना संबोधून सांगितले.
एतस्मिन्नंतरे व्यास तत्कपालात्सुभैरवाः
त्या वेळेत, व्यास, त्या कवटीतून भयंकर भैरव उत्पन्न झाले.
अभ्यधावंस्तमुद्देशं महादेवं निवेद्य वै
ते सर्व त्या ठिकाणी धावत गेले आणि महादेवांना कळवले.
कपालमातरस्तस्मात्ख्याताः क्षेत्रे महाबलाः
त्या कवटीतून उत्पन्न झालेल्या मातृका त्या क्षेत्रात मोठ्या सामर्थ्यवान म्हणून प्रसिद्ध झाल्या.
स्थापितस्य कपालस्य भित्त्वा समभवत्पुरा
जेव्हा ती कवटी त्या जागी ठेवली आणि फोडली गेली, तेव्हा ते घडले.
तदद्यापि महद्दिव्यं सरस्तत्र प्रकाशते
आजही तिथे ते महान आणि दिव्य सरोवर तेजाने उजळून राहते.
पात्रस्थमुद्धुतं वापि शीतोष्णं क्वथितं जलम् 5.1.9.
पात्रात पाणी ओतले असो, किंवा ते थंड, गरम, उकडलेले असो —
प्रागाद्ब्रह्मापि तं देशं देवतानां शतैर्वृतः
पूर्वी ब्रह्मादेखील शेकडो देवतांसह त्या ठिकाणी आले होते.
अत्र त्यजंति ये प्राणान्रुद्र लोकं व्रजंति ते
जे इथे प्राण सोडतात, ते सर्वजण रुद्राच्या लोकात जातात.
रौद्रे सरसि ये स्नांति जलं वापि पिबंति ये
रौद्र सरोवरात जे स्नान करतात किंवा त्याचे पाणी पितात —
इति स्वर्गगता देवाः स्पृहां कुर्वंति नित्यशः
स्वर्गात वास करणारे देवही नेहमी या ठिकाणाची इच्छा करतात.
इदं शुभं दिव्यमधर्मनाशनं महाकपालं सुरदैत्यपूजितम्
हे शुभ, दिव्य, अधर्म नष्ट करणारे, महाकपाल आहे, आणि देव-दानवांनी पूजलेले आहे.
तपोरतैः सिद्धगणैरभिष्टुतं यथा नभःस्थं दिननाथमंडलम्
तपश्चर्येला वाहिलेल्या सिद्धांनी जसे आकाशातील सूर्याचे मंडल स्तुत्य असते, तसेच हेही नेहमी गौरवले जाते.
स्वयंभूतं महेशस्य विख्यातं कुटुंबिकेश्वरम्
महेशाचे स्वयंभू आणि प्रसिद्ध असलेले कुटुंबीकेश्वर येथे आहे.
मुच्यते सर्वपापैस्तु सप्तजन्मकृतैरपि
इथे सात जन्मांचे पापही नष्ट होतात.
सर्वाँल्लोकानतिक्रम्य शिवलोकं स गच्छति
सर्व लोकांना मागे टाकून, तो शिवलोकात जातो.
तीरे तस्य प्रयच्छेत स प्राप्नोति परां गतिम्
त्याच्या काठी काहीही दान दिल्यास, तो श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त करतो.
एकेनैवोपवासेन अश्वमेधफलं लभेत्
फक्त एक उपवास केल्याने अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.