महाव्रतं द्विषन्मोहात्पापेनैव स्थितो नरः
द्वेष आणि मोहामुळे मनुष्य पापातच राहतो आणि हे महान व्रत सोडून देतो.
महापाशुपतं तस्मान्न हन्यान्न च दूषयेत्
म्हणून, या महान पाशुपताला न दुखवावे, न निंदा करावी.
एवं महाव्रतं यस्तु भोजयेच्छ्रद्धयान्वितः
जो कोणी श्रद्धेने हे महान व्रत पाळणाऱ्याला जेवायला घालतो,
कपालपूरणीं भिक्षां यतीनां यः प्रयच्छति
जो कोणी कपाळभर भिक्षा साधूंना देतो,
कपाले भोजनं श्रेष्ठं मार्गोऽयं ब्रह्मसंभवः 5.1.6.
कपाळातले जेवण श्रेष्ठ आहे; हा मार्ग ब्रह्मातून उत्पन्न झाला आहे.
इत्यादिदुष्टदोषश्च तस्य संभाषणादपि 5.1.6.
त्याच्याशी बोलल्यानेही असे दोष आणि दोष निर्माण होतात.
दृष्ट्वा च शिष्टमथ ३ महाव्रतधरो नरः
शिल्लक पाहिल्यावर, तो महान व्रत धारण करणारा मनुष्य—
एतत्कृतयुगे सर्वं प्रत्यक्षं दृश्यते वने 5.1.6.
या कृतयुगात, हे सर्व वनात प्रत्यक्ष पाहायला मिळते.
पठति य इह लोके तस्य संस्थानमेतत्प्रथितगुणगणौघैरर्चितं दोषहं तत्
जो कोणी या जगात हे वाचतो, त्याच्यासाठी हे स्थान प्रसिद्ध गुणांनी पूजलेलं आणि दोषांचा नाश करणारं आहे.
रुद्रलोकमभीप्सद्भिर्वस्तव्यं क्षेत्रवासिभिः
रुद्रलोकाची इच्छा असणाऱ्यांनी पवित्र क्षेत्रांमध्ये राहावं.
किं मनुष्यैरुत स्त्रीभिः सिद्ध्यर्थं ह्याश्रमान्वितैः
सिद्धी मिळवण्यासाठी साधना करणाऱ्या पुरुष किंवा स्त्रिया यांची गरज नाही.
नरैः स्त्रीभिश्च वस्तव्यं वर्णैश्चाश्रमवासिभिः
पुरुषांनी, स्त्रियांनी, तसेच वर्ण आणि आश्रमात राहणाऱ्यांनीही येथे राहावं.
कर्मणा मनसा वाचा रुद्रभक्तैर्यतेन्द्रियैः किं कुर्वाणैर्नरैः कर्म रुद्रभक्तिं ब्रवीहि नः
कर्म, मन आणि वाणीने, रुद्रभक्तीने आणि इंद्रिय संयमाने—लोकांनी कोणती कृत्ये करावीत? रुद्रभक्तीबद्दल आम्हाला सांग.
लौकिकी वैदिकी चान्या भवेदाध्यात्मिकी तथा
जगातील, वैदिक आणि इतर प्रकार, तसेच आत्म्याशी संबंधित असे वेगवेगळे प्रकार आहेत.
ध्यानधारणया बुद्ध्या रुद्राणां स्मरणं हि तत्
ध्यान, धारणा आणि बुद्धीने रुद्रांची आठवण होते.
व्रतोपवासनियमैर्यतेद्रियनिरोधिभिः
व्रत, उपवास, नियम आणि इंद्रियांच्या संयमाने.
गोघृतक्षीरदधिभिर्गंधरक्तकुशो दकैः
गायीचे तूप, दूध, दही, सुगंधी द्रव्ये, लाल कुशा आणि दान याने पूजा करावी.
घृतगुग्गुलधूपैश्च कृष्णागरुसुगंधिभिः
तुपाचे आणि गुग्गुळाच्या धुपाने, तसेच कृष्णागुरूच्या सुगंधाने.
वासप्रविसरास्तोत्रैः पताकाव्यजनोच्छ्रितैः 5.1.7.
वस्त्रे, सुगंध, स्तोत्रे, पताका, पंखे आणि उंच सजावट याने.
भक्ष्यभोज्यानुपानैश्च यावत्पूजाक्षतैर्नरैः
भोजन, खाण्याचे पदार्थ, पेये आणि पूजेसाठीचे अक्षत याने लोकांनी पूजा करावी.
वेदमन्त्रहविर्यागैर्या क्रिया वैदिकी मता
वेदमंत्र, हवि आणि यज्ञ याने जे कर्म केले जाते, ते वैदिक मानले जाते.
दर्शे च पूर्णमास्यां वा कर्तव्यं चाग्निहोत्रकम्
अमावास्या आणि पौर्णिमेला अग्निहोत्र करावं.
इष्टवृत्तिः सोमपानं याज्ञिकं सर्वकर्म च
इच्छित आचरण म्हणजे सोमपान, यज्ञ आणि सर्व विधींचे पालन.
अग्निभूम्यनिलाकाशनिशाकरदिवाकरान्
अग्नी, पृथ्वी, वायू, आकाश, चंद्र आणि सूर्य—
समुद्दिश्य कृतं कर्म तत्सर्वं दैविकं भवेत्
यांच्या स्मरणाने केलेलं प्रत्येक कर्म दैवी होतं.
सांख्याख्या यौगिकी चान्या विभागं तत्र मे शृणु
संख्या नावाची योगपद्धती आहे; तिचा भेद माझ्याकडून ऐक.
अचेतनानि योज्यानि पुरुषः पञ्चविंशकः
जड तत्त्वे एकत्र आणण्याचे काम पंचविंशती पुरुष करतो.
रुद्रः षड्विंशकः कर्ता सर्वज्ञश्चेतनः प्रभुः
रुद्र हा सहावीसावा तत्त्व आहे, तो सर्वज्ञ, चेतन आणि सर्वांचा स्वामी आहे.
पुरुषो नित्यव्यक्तः स्यात्कारणं च महेश्वरः 5.1.7.
पुरुष हा नेहमीच अप्रकट असतो आणि कारण म्हणजे महेश्वर आहे.
संख्यया परिसर्गाय प्रधानं च गुणात्मकम्
गणनेच्या दृष्टीने, गुणांनी युक्त असे प्रधान तत्त्वही धरले जाते.