रामस्य सव्यपार्श्वे तु सपद्मा श्रीः समाश्रिता
रामाच्या डाव्या बाजूला, कमळासह श्रीने आश्रय घेतला.
नानाविधायुधान्यत्र धनुर्ज्याप्रभृतीनि च
तेथे अनेक प्रकारची शस्त्रं होती, धनुष्य आणि त्याच्या तारा यासह.
वेदो ब्राह्मणरूपेण सावित्री सव्यदक्षिणे
वेद ब्राह्मणाच्या रूपात, आणि सावित्री उजव्या व डाव्या बाजूला होती.
ऋषयश्च महात्मानः सर्वे चैव महीधराः
महात्मा ऋषी आणि सर्व पर्वत तिथे उपस्थित होते.
तथानुयांति काकुत्स्थमंतःपुरगताः स्त्रियः 2.8.6.
अंतःपुरातील स्त्रिया काकुत्स्थाचा पाठलाग करत होत्या.
सान्तःपुरश्च भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ
भरत, शत्रुघ्नासह आणि अंतःपुरातील लोकांसह निघाला.
ततो विप्रा महात्मानः साग्निहोत्राः समंततः
मग महात्मा ब्राह्मण, यज्ञाच्या अग्नींसह, सर्वत्र गेले.
मंत्रिणो भृत्ययुक्ताश्च सपुत्राः सहबांधवाः
मंत्री, त्यांच्या सेवकांसह, मुलं आणि नातेवाईकांसह, निघाले.
ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः
मग सर्व लोक, आनंदी आणि समृद्ध नागरिकांनी वेढलेले, निघाले.
तथा प्रजाश्च सकलाः सपुत्राश्च सवबांधवाः
तसेच, सर्व प्रजा, मुलं आणि नातेवाईकांसह, निघाली.
स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे प्रयतमानसाः
सर्वांनी स्नान करून, पांढरी वस्त्रं घातली आणि मन शुद्ध ठेवले.
न कश्चित्तत्र दीनोऽभून्न भीतो नातिदुःखितः
तेथे कुणीही उदास, घाबरलेला किंवा फार दुःखी नव्हता.
द्रष्टुकामाश्च निर्वाणं राज्ञो जनपदास्तथा
राजाच्या मोक्षदर्शनाची इच्छा असलेल्या राज्यातील लोकांनीही एकत्र येऊन गर्दी केली.
ऋक्षवानररक्षांसि जनाश्च पुरवासिनः
अस्वल, माकडे, राक्षस आणि नगरातील रहिवासीही तिथे उपस्थित होते.
तानि भूतानि नगरे ह्यन्तर्धानगतान्यपि 2.8.6.
नगरातील जी भुते अदृश्य झाली होती, तीही तिथे आली होती.
यानि पश्यंति काकुत्स्थं स्थावराणि चराणि च
ज्या स्थावर आणि जंगम प्राण्यांनी काकुत्स्थाला पाहिले होते,
नासीत्सत्त्वमयोध्यायां सुसूक्ष्ममपि किंचन
अयोध्येत एकही जीव, अगदी सूक्ष्म देखील, उरला नव्हता.
अथार्द्धयोजनं गत्वा नदीं पश्चान्मुखो ययौ
मग अर्धा योजन अंतर जाऊन, तो पश्चिमेकडे नदीकडे गेला.
अथ तस्मिन्मुहूर्ते तु ब्रह्मा लोकपितामहः आययौ तत्र काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्
त्याच क्षणी ब्रह्मा, जगाचा पितामह, तिथे आला, जिथे काकुत्स्थ स्वर्गाच्या द्वारी उभा होता.
विमानशतकोटीभिर्दिव्याभिः सर्वतो वृतः
तो सर्व बाजूंनी शेकडो कोटी दिव्य विमानांनी वेढलेला होता.
स्वयंप्रभैश्च तेजोभिर्महद्भिः पुण्यकर्मभिः
स्वतःच्या तेजाने आणि पुण्यकर्मांनी मिळालेल्या मोठ्या प्रकाशाने ते झळकत होते.
सपुण्यपुष्पवर्षं च वायुयुक्तं महाजवम्
पुण्यफुलांचा वर्षाव होत होता, वाऱ्याच्या वेगाने ती विमाने धावत होती.
शरयूसलिलं रामः पद्भ्यां स समुपास्पृशत्
रामाने आपल्या पायांनी सरयू नदीचे पाणी स्पर्श केले.
त्वं हि लोकपतिर्देव न त्वां जानाति कश्चन
तूच या सगळ्या जगाचा अधिपती आहेस, देव, पण तुला कोणीही ओळखत नाही.
त्वमचिंत्यं महद्भूतमक्षयं लोकसंग्रहे 2.8.6.
तू अगम्य, महान आणि अविनाशी अद्भुत आहेस, जगाला आधार देणारा आहेस.
पितामहस्य वचनादिदमेवाविशत्स्वयम् ततो विष्णुतनुन्देवाः पूजयन्तः सुरोत्तमम्
पितामहाच्या वचनावरून तो स्वतः तिथे प्रवेशला; मग विष्णूवर प्रेम करणारे देवश्रेष्ठ देव त्याची पूजा करू लागले.
साध्या मरुद्गणाश्चैव सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः सुपर्णा नागयक्षाश्च दैत्यदानवराक्षसाः
साध्य, मरुतगण, इंद्र, अग्निप्रमुख, सुपर्ण, नाग, यक्ष, तसेच दैत्य, दानव आणि राक्षसही तिथे होते.
देवाः प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे पूर्णमनोरथाः
सर्व देवता आनंदित, हर्षित आणि पूर्ण मनोकामना झालेल्या होत्या.
अथ विष्णुर्महातेजाः पितामहमुवाच ह
मग तेजस्वी आणि बलवान विष्णूने पितामहाला असे म्हटले:
इमे तु सर्वे मत्स्नेहादायाताः सर्वमानवाः
हे सर्व लोक माझ्यावरच्या प्रेमामुळे इथे आले आहेत.