ततो महारणे जाते तत्राहं योजयामि तम्
मग त्या मोठ्या युद्धात मी त्याला सामोरा जाईन.
उक्ताविमौ नरौ रुद्रौ पालनीयौ स्वशक्तितः स्वांशभूतौ द्वापरांते नियोज्यौ भूतले त्वया
हे दोघे पुरुष, जे मूळचे रुद्र आहेत, तुझ्या शक्तीनुसार त्यांची काळजी घे. हे तुझ्या अंशाचे आहेत; द्वापरयुगाच्या शेवटी त्यांना पृथ्वीवर नेम.
ततोऽब्रवीत्तदा विष्णुं सुरेशो दुःखितं वचः ।। 5.1.3.
मग देवांचा अधिपती विष्णूला दुःखाने असे म्हणाला.
अस्मिन्मन्वंतरे देव त्रेतायुगं तदा यदा वालीनाम महाबाहुः सुग्रीवार्थे निपातितः
या मन्वंतरात, हे देव, जेव्हा त्रेतायुग येईल, तेव्हा बलवान वाली सुग्रीवसाठी मारला गेला.
तेन दुःखेन तप्तोऽहं नाहं गृह्णामि ते नरम्
त्या दुःखामुळे मी व्याकुळ झालो आहे, म्हणून मी तुझा मनुष्य स्वीकारत नाही.
विष्णुः प्रोवाच मघवन्भुवो भारावतारणे
विष्णू म्हणाला: हे महेंद्र, पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी—
ततो हृष्टोऽभवच्छक्रो विष्णुवाक्येन तेन वै
मग विष्णूच्या त्या वचनांमुळे इंद्र आनंदित झाला.
इत्युक्त्वा तु रवीन्द्रौ स प्रेषयित्वा च तौ पुनः
असे म्हणून त्याने सूर्य आणि चंद्र या दोघांना पुन्हा पाठवले.
कृतं जुगुप्सितं कर्म ब्रह्मन्नीशं जिघांसता
हे ब्रह्मन्, प्रभूला मारण्याच्या इच्छेने एक निंदनीय कृत्य घडले.
शुद्ध्यर्थमस्य पापस्य प्रायश्चित्तं परं कुरु
या पापापासून शुद्ध होण्यासाठी श्रेष्ठ प्रायश्चित्त कर.
एको वै गार्हपत्योऽस्तु द्वितीयाहवनीयकः
एक अग्नी गृह्य असू दे, दुसरा आहवनीय असू दे.
वर्तुले तर्पयात्मानं मामथो धनुषाकृतौ
गोलाकार फिरून स्वतःला तृप्त कर, पण धनुष्याच्या आकारात जाऊ नकोस.
हुत्वा त्वग्निं च तपसा हरमेवार्च्य तत्क्षणात् 5.1.3.
अग्नीत होम करून आणि तप करून, त्या क्षणीच हराची पूजा कर.
प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा प्रतिपद्य महेश्वरम्
प्रायश्चित्ताने शुद्ध झालेल्या मनाने महेश्वराकडे जा.
इत्येवमुक्त्वा हरिरुग्रतेजा गतः स्वकीयं निलयं महात्मा
असे म्हणून प्रचंड तेजाचा, महान आत्मा असलेला हरि आपल्या निवासस्थानी गेला.
किमेवं सोऽधुना जात उत्पत्तौ विश्वकर्मणः
विश्वकर्म्याच्या जन्मावेळी हे असे का घडले आहे?
कथं रुद्रेण जनितः प्रभुणा बुद्धिपूर्वकम्
रुद्राने, त्या प्रभूने, जाणूनबुजून त्याची उत्पत्ती कशी केली?
केन कस्मात्समुत्पन्नः शंकराच्युतब्रह्मणाम्
शंकर, अच्युत आणि ब्रह्मा यांच्या मध्ये तो कोणामुळे आणि कोणत्या कारणाने जन्माला आला?
अद्भुतं पंचमं वक्त्रं कथं तस्याप्युपस्थितम्
तो अद्भुत पाचवा चेहरा त्याच्यासाठी कसा प्रकट झाला?
मूढात्मना नरो येन हंतुं स प्रहितो हरम्
त्या मूढ मनुष्याला हराचा वध करण्यासाठी कोणी पाठवले होते?
तयोरविदितं नास्ति सिद्धासिद्धं महात्मनोः
त्या दोन महान आत्म्यांना साध्य किंवा असाध्य असे काहीच अज्ञात नाही.
ब्रह्मणः पंचमं वक्त्रं यत्तदासीन्महात्मनः
त्या काळी ब्रह्माचा तो पाचवा चेहरा, जो महान आत्म्याचा होता, अस्तित्वात होता.
यो नरो ब्रह्मणः प्रोक्तः सोऽप्यग्निस्तस्य मानसः
ज्याला ब्रह्मा म्हणून सांगितले आहे, तोही अग्नी आहे, जो त्याच्या मनातून उत्पन्न झाला.
पूर्वं दृष्ट्वा समुत्पत्ति मेवं तस्य महान्नरः
त्याने पूर्वी त्याची उत्पत्ती पाहिली होती, म्हणून त्या महान पुरुषाने असे केले.
स तं हत्वा शरेणाजौ ब्रह्मणो निहितं रजः 5.1.4.
त्याने युद्धात बाणाने त्याचा वध केला आणि ब्रह्माचा धूळ खाली पडला.
विस्तरेण तदाचक्ष्व भगवन्मुनिवंदित
मुनींनी वंदन केलेल्या भगवंता, ते सर्व विस्ताराने सांग.
सनत्कुमार उवाच अव्यक्तादीन्ससर्जादावंडं हि तदजायत
सनत्कुमार म्हणाले: अव्यक्तापासून त्याने आद्य अंड निर्माण केले आणि ते जन्मले.
स्वयंभूः स तपस्तप्त्वा दिव्यं वर्षशतं महत्
स्वयंभूने दिव्य शंभर वर्षे मोठी तपश्चर्या केली.
श्रुतियोगात्तु मनसः पश्चादग्निरजायत
श्रुती आणि मन यांच्या संयोगाने नंतर अग्नीचा जन्म झाला.
पाणिभ्यां ब्रह्मणा सोग्निर्भूमेरूर्ध्वं निवेशितः
ब्रह्माने स्वतःच्या हातांनी अग्नीला पृथ्वीच्या वर ठेवले.