य एव पुरुषो रौद्रो ब्रह्मणः स्वेदसं भवः
जो रौद्र पुरुष ब्रह्माच्या घामातून जन्मला, तोच हा आहे.
निबोध तं च त्वरितमित्युक्त्वांतर्हितो हरः
त्याची माहिती लवकर घे, असे म्हणून हर अदृश्य झाला.
वामपादेन हत्वा च समुत्तस्थौ नरो रुषा 5.1.3.
डाव्या पायाने मारून, तो पुरुष रागाने उभा राहिला.
विस्फारितधनुःशब्दैर्नादिताशेषभूत लम्
त्याच्या ताणलेल्या धनुष्याच्या आवाजाने सर्व भूतांना गजरले.
एवं समेन वै युद्धं दिव्यं जातं तु भूतले
अशा प्रकारे पृथ्वीवर समसमान आणि दिव्य युद्ध झाले.
युध्यतो समतीतानि स्वेदरक्तजयोर्मुने
मुनी, लढता लढता घामातून आणि रक्तातून जन्मलेल्या दोघांचा वेळ सरला.
बिभेद बाणवेगेन ब्रह्मणस्तं नरं परम्
ब्रह्माने आपल्या बाणांच्या वेगाने त्या श्रेष्ठ पुरुषाला भेदले.
मन्नरेणोच्छ्रितो ब्रह्मंस्त्वदीयो विनिपातितः
माझ्या धुळीने उंचावलेला तुझा ब्रह्मा खाली पडला.
हरेऽन्यजन्मनि नरो मदीयो यदि हीयते
हऱ्याने दुसऱ्या जन्मात माझा पुरुष हरला, तर...
कृत्वा तयो रणमपि निवार्य तावुवाच ह
त्यांनी दोघांनी युद्ध केल्यानंतर, त्यांना थांबवून तो बोलला.
ततो महारणे जाते तत्राहं योजयामि तम्
मग त्या मोठ्या युद्धात मी त्याला सामोरा जाईन.
उक्ताविमौ नरौ रुद्रौ पालनीयौ स्वशक्तितः स्वांशभूतौ द्वापरांते नियोज्यौ भूतले त्वया
हे दोघे पुरुष, जे मूळचे रुद्र आहेत, तुझ्या शक्तीनुसार त्यांची काळजी घे. हे तुझ्या अंशाचे आहेत; द्वापरयुगाच्या शेवटी त्यांना पृथ्वीवर नेम.
ततोऽब्रवीत्तदा विष्णुं सुरेशो दुःखितं वचः ।। 5.1.3.
मग देवांचा अधिपती विष्णूला दुःखाने असे म्हणाला.
अस्मिन्मन्वंतरे देव त्रेतायुगं तदा यदा वालीनाम महाबाहुः सुग्रीवार्थे निपातितः
या मन्वंतरात, हे देव, जेव्हा त्रेतायुग येईल, तेव्हा बलवान वाली सुग्रीवसाठी मारला गेला.
तेन दुःखेन तप्तोऽहं नाहं गृह्णामि ते नरम्
त्या दुःखामुळे मी व्याकुळ झालो आहे, म्हणून मी तुझा मनुष्य स्वीकारत नाही.
विष्णुः प्रोवाच मघवन्भुवो भारावतारणे
विष्णू म्हणाला: हे महेंद्र, पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी—
ततो हृष्टोऽभवच्छक्रो विष्णुवाक्येन तेन वै
मग विष्णूच्या त्या वचनांमुळे इंद्र आनंदित झाला.
इत्युक्त्वा तु रवीन्द्रौ स प्रेषयित्वा च तौ पुनः
असे म्हणून त्याने सूर्य आणि चंद्र या दोघांना पुन्हा पाठवले.
कृतं जुगुप्सितं कर्म ब्रह्मन्नीशं जिघांसता
हे ब्रह्मन्, प्रभूला मारण्याच्या इच्छेने एक निंदनीय कृत्य घडले.
शुद्ध्यर्थमस्य पापस्य प्रायश्चित्तं परं कुरु
या पापापासून शुद्ध होण्यासाठी श्रेष्ठ प्रायश्चित्त कर.
एको वै गार्हपत्योऽस्तु द्वितीयाहवनीयकः
एक अग्नी गृह्य असू दे, दुसरा आहवनीय असू दे.
वर्तुले तर्पयात्मानं मामथो धनुषाकृतौ
गोलाकार फिरून स्वतःला तृप्त कर, पण धनुष्याच्या आकारात जाऊ नकोस.
हुत्वा त्वग्निं च तपसा हरमेवार्च्य तत्क्षणात् 5.1.3.
अग्नीत होम करून आणि तप करून, त्या क्षणीच हराची पूजा कर.
प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा प्रतिपद्य महेश्वरम्
प्रायश्चित्ताने शुद्ध झालेल्या मनाने महेश्वराकडे जा.
इत्येवमुक्त्वा हरिरुग्रतेजा गतः स्वकीयं निलयं महात्मा
असे म्हणून प्रचंड तेजाचा, महान आत्मा असलेला हरि आपल्या निवासस्थानी गेला.
किमेवं सोऽधुना जात उत्पत्तौ विश्वकर्मणः
विश्वकर्म्याच्या जन्मावेळी हे असे का घडले आहे?
कथं रुद्रेण जनितः प्रभुणा बुद्धिपूर्वकम्
रुद्राने, त्या प्रभूने, जाणूनबुजून त्याची उत्पत्ती कशी केली?
केन कस्मात्समुत्पन्नः शंकराच्युतब्रह्मणाम्
शंकर, अच्युत आणि ब्रह्मा यांच्या मध्ये तो कोणामुळे आणि कोणत्या कारणाने जन्माला आला?
अद्भुतं पंचमं वक्त्रं कथं तस्याप्युपस्थितम्
तो अद्भुत पाचवा चेहरा त्याच्यासाठी कसा प्रकट झाला?
मूढात्मना नरो येन हंतुं स प्रहितो हरम्
त्या मूढ मनुष्याला हराचा वध करण्यासाठी कोणी पाठवले होते?