स त्रिरात्रं स्थितस्तत्र यात्रां कृत्वा यथाविधि
तो तिथे तीन रात्री राहिला आणि विधिप्रमाणे यात्रा केली,
तमायांतं विलोक्याशु बहुलानन्दसुन्दरम्
तो आनंदाने आणि सौंदर्याने भरलेला येताना पाहून,
परमानंदसंदोहः समभूत्सांप्रतं तव
त्या क्षणी तुझ्यात परम आनंदाचा पूर उसळला,
कस्मादानंदपोषोऽभूत्तव ब्रह्मन्वदस्व मे
हे ब्राह्मण, तुझ्यात हा आनंदाचा पोषण का झाला, मला सांग.
अगस्त्य उवाच अहो महदथाश्चर्य्यं विस्मयो मुनिसत्तम
अगस्त्य म्हणाले, "मुनिश्रेष्ठा, हे खरंच किती अद्भुत आणि आश्चर्यकारक आहे!"
तस्मादानंदसंदोहः समभून्मम सांप्रतम्
म्हणूनच या क्षणी माझ्या मनात आनंदाचा पूर उसळला आहे.
अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणाधिकम्
अयोध्या या महानगराची श्रेष्ठता आणि तिचे असंख्य गुण—
कः क्रमस्तीर्थयात्रायाः कानि तीर्थानि को विधिः एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तराद्वदतां वर
तीर्थयात्रेचा क्रम काय? कोणती तीर्थस्थळे आहेत आणि योग्य पद्धत कोणती? हे सर्व मला सविस्तर सांग, बोलणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या.
दृश्यते येन पृच्छा ते ह्ययोध्यामहिमाश्रिता
तुझ्या या प्रश्नामुळे अयोध्येची महिमा खरोखरच प्रकट झाली आहे.
अकारो ब्रह्म च प्रोक्तं यकारो विष्णुरुच्यते 2.8.1.
'अ' हे ब्रह्म म्हणून ओळखले जाते आणि 'य' हे विष्णू असे म्हटले जाते.
सर्वोपपातकैर्युक्तैर्ब्रह्महत्यादिपातकैः
ज्यांच्यावर सर्व मोठ्या पापांचा, ब्रह्महत्येसारख्या पापांचा भार आहे—
विष्णोराद्या पुरी येयं क्षितिं न स्पृशति द्विज
ही विष्णूची श्रेष्ठ नगरी, द्विजा, पृथ्वीला स्पर्शही करत नाही.
केन वर्णयितुं शक्यो महिमाऽस्यास्तपोधन
हे तपस्वी, या नगरीची महिमा कोण वर्णन करू शकेल?
सहस्रधारामारभ्य योजनं पूर्वतो दिशि
सहस्रधारापासून सुरू होऊन, पूर्व दिशेला एक योजनपर्यंत ही पसरलेली आहे.
दक्षिणोत्तरभागे तु सरयूतमसावधिः मत्स्याकृतिरियं विप्र पुरी विष्णोरुदीरिता
दक्षिण आणि उत्तर भागात सरयू नदीपासून असापर्यंत हिची सीमा आहे. ही नगरी, विप्र, मासाच्या आकाराची असून विष्णूचीच आहे असे मानले जाते.
पश्चिमे तस्य मूर्द्धा तु गोप्रतारासिता द्विज
पश्चिमेला गोप्रतार नावाच्या स्थळी हिचे डोके आहे, द्विजा.
पूर्वतः पृष्ठभागो हि दक्षिणोत्तरमध्यमः पूर्वंदृष्टप्रभावोऽसौ प्राधान्येन वसत्यपि
पूर्वेला हिचा मागचा भाग आहे, आणि मधला भाग दक्षिण व उत्तर यांच्या मध्ये आहे. पूर्वीची हिची कीर्ती प्रसिद्ध आहे आणि ती तेथे मुख्यत्वाने वसलेली आहे.
कीर्तितो मुनिशार्दूल प्रसिद्धिं गतवान्कथम्
मुनिशार्दूल, जशी ही नगरी प्रसिद्ध झाली, तशी कीर्ती तिला कशी मिळाली?
अगस्त्य उवाच विष्णुशर्मेति विख्यातः पुराभूद्ब्राह्मणोत्तमः
अगस्त्य म्हणाले, "पूर्वी विष्णुशर्मा नावाचा एक श्रेष्ठ ब्राह्मण होता."
योगध्यानरतो नित्यं विष्णुभक्तिपरायणः अयोध्यामागतो विष्णुर्विष्णुःसाक्षाद्वसेदिति ।। 2.8.1.
तो नेहमी योगध्यानात मग्न आणि विष्णूभक्तीत लीन असे. तो अयोध्येला आला, कारण त्याला वाटले की विष्णू स्वतः तिथे वास करतो.
चिंतयन्मनसा वीरस्तपः कर्तुं समुद्यतः
मनात विचार करत, त्या धैर्यवानाने तप करण्याचा निर्धार केला.
ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो ह्यतपत्स महातपाः
उन्हाळ्यात, पाच अग्नींच्या मध्ये उभा राहून त्या महातपस्वीने कठोर तप केला.
स्नात्वा यथोक्तविधिना कृत्वा विष्णोस्तथार्चनम्
नियमाप्रमाणे स्नान करून, त्यानंतर विष्णूची सांगितल्याप्रमाणे पूजा केली.
मनो विष्णौ समावेश्य विधाय प्राणसंयमम्
आपले मन विष्णूवर केंद्रित करून, त्याने श्वासावर नियंत्रण ठेवले.
तन्मध्ये रविसोमाग्निमण्डलानि यथाविधि
त्या ध्यानात त्याने सूर्य, चंद्र आणि अग्नीची मंडळे योग्य प्रकारे कल्पिली.
पीतांबरधरं विष्णुं शंखचक्रगदाधरम्
पिवळ्या वस्त्रातील, शंख, चक्र आणि गदा हातात असलेल्या विष्णूचे त्याने ध्यान केले.
ब्रह्मरूपं हरिं ध्यायञ्जपन्वै द्वादशाक्षरम्
ब्रह्मरूप हरिचे ध्यान करत, त्याने द्वादशाक्षरी मंत्र जपला.
ततो द्विजवरो ध्यात्वा स्तुतिं चक्रे हरेरिमाम् विष्णुशर्माथ तुष्टाव नारायणमतंद्रितः
मग त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने ध्यान करून, हरिची ही स्तुती रचली; विष्णुशर्म्याने अटळ भक्तीने नारायणाची स्तुती केली.
प्रसीद देवदेवेश प्रसीद कमलेक्षण
देवांचा देव, कमळासारख्या डोळ्यांनो, कृपा करा, कृपा करा.
जय कृष्ण जयाचिंत्य जय विष्णो जयाव्यय 2.8.1.
कृष्णा, अगम्य, विष्णू, अविनाशी, तुम्हाला विजय मिळो.