यतो न वेद परमं देवं तत्तेजसावृतः
त्या तेजाने झाकला गेल्यामुळे, त्याला परमेश्वराची ओळख पटली नाही.
पश्यतां सर्वदेवानां शृण्वतां वाचमुक्तवान्
सर्व देवांच्या समोर, ते ऐकत असताना, त्याने ही वचने बोलली.
तेजोराशिशशांकाभः शशांकार्काग्निलोचनः
तो तेजाचा ढग, चंद्रासारखा, आणि त्याच्या डोळ्यांत चंद्र, सूर्य आणि अग्नीचे तेज होते.
चकर्त कदलीगर्भं नरः कररुहैरिव
माणूस जसा बोटांनी केळीच्या खोडाला फोडतो, तसा त्याने केळीचा गाभा फोडला.
रुद्रस्य तेजसा तस्मान्मो हितो न नतिं गतः
रुद्राच्या तेजाने तो गोंधळला आणि वाकला नाही.
अपश्यद्दैवतैः सार्धं रौद्रमतिभयाज्ज्वलत्
देवतांसह त्याने ती भयंकर, प्रखर रूप पाहिली आणि फार घाबरला.
ग्रहमण्डलमध्यस्थो द्वितीय इव चन्द्रमाः
तो ग्रहांच्या मंडळाच्या मध्यभागी उभा होता, जणू दुसरा चंद्रच.
शिखरस्थेन सूर्येण कैलास इव पर्वतः तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्देवदेवं कपालिनम् ।। 5.1.2.
शिखरावर सूर्य असताना, जसा कैलास पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ आहे, तसे त्यांनी देवांचा देव, कपाली याचे विविध स्तोत्रांनी स्तुती केली.
ऐश्वर्यज्ञानयुक्ताय सर्वभोगप्रदायिने
संपत्ती आणि ज्ञानाने युक्त, सर्व सुखांचा दाता असलेल्या तुला,
कालसंहारकर्ता त्वं महाकालस्ततो ह्यसि
तू काळाचा संहार करणारा आहेस, म्हणूनच तू महाकाळ आहेस.
शंकरोप्याशु भक्तानां तेन त्वं शंकरः स्मृतः
तू भक्तांना लवकर आनंद देतोस, म्हणूनच तुला शंकर म्हणून ओळखतात.
तेन देव कपाली त्वं स्तुतो ह्यसि प्रसीद नः
म्हणूनच, हे कपाली देव, तुझी स्तुती केली जाते; आमच्यावर कृपा कर.
कृपानिधिः स भगवांस्तत्रैवांतरधीयत सितविधृतकपालो मालया रुद्रपार्श्वे स जयति जितवेधा ऊर्जितः प्राज्यतेजाः
तो भगवंत, करुणेचा खजिना, तिथेच अदृश्य झाला; पांढऱ्या कवटीला धारण करणारा, माळ घातलेला, रुद्राच्या बाजूला असलेला, त्याने सृष्टीकर्त्याला जिंकून विजय मिळवला, तो तेजस्वी आणि बलवान आहे.
ललाटे स्वदमुत्पन्नं गृहीत्वाऽताडयद्भुवि
त्याच्या कपाळावर आलेला घाम घेतला आणि तो जमिनीवर टाकला.
तत्स्वेदात्कुंडली जज्ञे सधनुः समहेषुधिः
त्या घामातून धनुष्य आणि मोठे बाण घेऊन कुंडळी जन्माला आला.
तमुवाच विरंचिस्तु दर्शयन्रुद्रमोजसा
ब्रह्मदेवाने त्याला रुद्राचे तेज दाखवत बोलले.
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा धनुरुद्यम्य पृष्ठतः
ब्रह्मदेवाचे शब्द ऐकून, त्याने धनुष्य उचलले आणि मागे उभा राहिला.
स दृष्ट्वा पुरुषं चोग्रमगमद्विस्मितो भवः
तो भयंकर पुरुष पाहून भव अचंबित झाला.
मया न वध्योऽतिबलः सखा विष्णोर्भविष्यति
तो माझ्यामुळे मारला जाणार नाही; तो विष्णूचा बलवान मित्र होईल.
चिंतयन्नित्थमीशोऽपि विष्णोराश्रममभ्यगात्
असे विचार करत, ईश्वर विष्णूच्या आश्रमात गेला.
प्रपात्य च तदा हृष्टः क्रीडां कुर्वञ्जगत्स्थितौ
तेथे पोहोचून, आनंदाने, त्याने पृथ्वीवर खेळ सुरू केला.
अदृश्यः सर्वभूतानां विश्वात्मा विश्वसृग्विभुः
तो सर्व प्राण्यांना अदृश्य, विश्वाचा आत्मा, सर्वांचा सृष्टीकर्ता आणि सर्वशक्तिमान आहे.
एकांगुष्ठस्थितं भूमौ तपोऽत्यंतमनातुरम् 5.1.3.
एका अंगठ्यावर उभा राहून, त्याने अतिशय कठोर तपश्चर्या केली, तो अजिबात विचलित झाला नाही.
पुण्या धारसमायुक्तं पुराणपुरुषोत्तमम्
पुण्याच्या धारांनी युक्त, प्राचीन आणि श्रेष्ठ पुरुष.
कपालं दर्शयित्वाग्रे ज्वलज्ज्वलनसोत्कटम्
त्याने त्यांच्या पुढे एक कवटी दाखवली, जी प्रज्वलित अग्नीने भयंकर दिसत होती.
कोऽन्यो योग्यो भवेद्भिक्षुर्भिक्षादानस्य सांप्रतम्
आता भिक्षा घेण्यासाठी दुसरा कोण योग्य ठरेल?
तं बिभेदांतर्गतज्ञः शूलेन शशिशेखरः
त्याच्या आत काय आहे हे जाणून, चंद्रकलाधारी शंकराने त्याला त्रिशूळाने भेदले.
जांबूनदरसाकारा वह्निज्वालेव निर्मला
ती वितळलेल्या सोन्यासारखी उजळ, आणि अग्नीच्या ज्वाळेसारखी निर्मळ होती.
ऋज्वी वेगवती शिप्रा दीधितीवांबरे रवेः
शिप्रा नदी सरळ आणि वेगाने वाहत होती, जणू आकाशातील सूर्यकिरणच.
दिव्यं वर्षसहस्रं सा समुवाह हरेर्भुजात्
तीनं हरिच्या भुजेतून दिव्य हजार वर्षे ते वाहून नेलं.